Erbil (Rûdaw) - İran'da ekonomik kriz gerekçesiyle başlayıp rejim karşıtı eylemlere dönüşen protestolar 16. gününe girerken, gerilim Washington-Tahran hattına sıçradı.
ABD Başkanı Trump masada "güçlü seçenekler" olduğunu belirtirken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi göstericileri "IŞİD"e benzetti ve savaşa hazır oldukları mesajını verdi.
İran genelinde 28 Aralık 2025 tarihinde patlak veren protesto dalgası, ülkenin 31 eyaletinden 28’ine yayılarak devam ediyor. 185 kenti etkisi altına alan gösterilerde bilanço ağırlaşırken, internet erişiminin tamamen kesildiği ülkede siyasi gerilim uluslararası boyuta taşındı.
Bugün (12 Ocak 2026) itibarıyla 16. gününe giren olaylarla ilgili Beyaz Saray’dan sert açıklamalar geldi.
Trump: Karar an meselesi
ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki gelişmeleri anbean takip ettiklerini belirterek Tahran yönetimine gözdağı verdi.
Trump, "Çok güçlü birkaç seçeneği masaya yatırdık, bunları değerlendirmekle meşgulüz ve yakın zamanda bir karar vereceğiz" ifadelerini kullandı.
İranlı yetkililerin kendileriyle temas kurarak müzakere talep ettiğini ifşa eden Trump, sahadaki durumun diplomatik takvimi değiştirebileceğine işaret etti.
Tahran'dan "IŞİD" benzetmesi ve savaş resti
ABD’nin açıklamalarına Tahran’dan yanıt gecikmedi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Tahran’daki büyükelçilerle gerçekleştirdiği bilgilendirme toplantısında sert konuştu. Erakçi, sokaklardaki göstericileri "terörist" ve "IŞİD" unsurları olarak nitelendirerek, "Şu an yaşananlar bir protesto değil, terörist bir savaştır" değerlendirmesinde bulundu.
Savaş istemediklerinin altını çizen Erakçi, "Ancak tam hazırlığımız var ve kendimizi savunabiliriz" diyerek ABD’ye mesaj gönderdi. Erakçi ayrıca, Washington ile müzakerelerin yeniden başlaması için görüşmelerin "adil olması" şartını koştu.
Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Bakan Erakçi ile Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff arasındaki iletişim kanalının "açık" olduğunu ve gerek duyulduğunda mesaj alışverişinin sürdüğünü doğruladı. 2025 başında Umman arabuluculuğunda başlayan görüşmeler, İsrail-İran arasındaki 12 günlük çatışma nedeniyle askıya alınmıştı.
Rejimden "İç Savaş" ve "Provokasyon" iddiası
İranlı yetkililer, protestoların arkasında dış güçlerin olduğunu savunuyor. İran Meclis Başkan Yardımcısı Hamid Rıza Hacı Babayi, halkın hayat pahalılığı nedeniyle öfkeli olduğunu kabul etmekle birlikte, İsrail’i ülkede bir "iç savaş" senaryosunu devreye sokmakla suçladı. Babayi, "İsrail artık füzeye ihtiyaç duymadığını, iç ağlar üzerinden ikilik yaratacağını açıkça beyan etti" dedi.
Ölümlerle ilgili tartışmalı bir açıklama da İran Adli Tıp Kurumu Başkanı Muhammed Reisizade’den geldi. Reisizade, kurbanların çoğunun yakın mesafeden vurulduğunu belirterek, "Bu, ateşin güvenlik güçleri tarafından değil, kalabalığın arasına sızmış eğitimli kişilerce açıldığını gösteriyor" iddiasında bulundu.
Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhsini Ejei ise tutuklananlar için "en ağır cezaların" verileceğini belirterek, "Teröristlere af yok" çıkışını yaptı.
Bilanço ağırlaşıyor
Bağımsız kaynaklar ile resmi makamların verileri arasında büyük uçurum bulunuyor. İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), olaylarda şu ana kadar 500’den fazla kişinin hayatını kaybettiğini rapor etti. İran hükümeti ise sivil kayıplara dair net sayı vermezken, 111 güvenlik görevlisinin öldürüldüğünü doğruladı.
Maddi hasarın boyutu da büyüyor. Sadece Meşhed kentinde 16 otobüsün yakıldığı ve zararın 2 trilyon tümene ulaştığı bildirildi.
Dünyadan tepkiler
İran’daki şiddet olaylarına uluslararası toplumdan da tepkiler yükseliyor:
Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, Tahran’ı eleştirerek, "Şiddet gücün değil, zayıflığın işaretidir" dedi. BM Genel Sekreter Antonio Guterres, sahadan gelen raporlar karşısında "şoke olduğunu" ifade etti. Kanada ve İsviçre şiddetin derhal sona erdirilmesi çağrısında bulundu.
Pekin yönetimi ise, her türlü dış müdahaleye karşı olduğunu belirterek İran’ın egemenliğine vurgu yaptı.
.jpg&w=3840&q=75)
.jpg&w=3840&q=75)