Erbil (Rûdaw) - Türkiye'de Kürt meselesine ilişkin yürütülen çözüm sürecinin etkileri Kürdistan Bölgesi'nde de hissedilmeye başlandı. Duhok'un Amedi ilçesinde güvenlik koşullarının iyileşmesiyle 21 köy yeniden yerleşime açılırken, Erbil'in Sidekan bölgesindeki 118 köy ise güvenlik riskleri nedeniyle halen boş durumda bulunuyor.
Rûdaw'ın saha araştırmasına göre, Duhok'taki Dereluk ve Şeladize ile Erbil'e bağlı Sidekan bölgelerinde toplam 437 köy bulunuyor. Bunların 276'sı, PKK ile Türkiye arasında yıllarca süren çatışmalar nedeniyle boşaltılmış durumda.
Bu da söz konusu bölgelerdeki köylerin yaklaşık yüzde 63'ünün halen yerleşime kapalı olduğu anlamına geliyor.
Amedi'de dönüşler başladı
Amedi Kaymakamı Warşin Mayi, Rûdaw'a yaptığı açıklamada, geçmişte çatışmalar nedeniyle ulaşılamayan birçok köyün yeniden güvenli hale geldiğini belirtti.
Mayi, "Şu anda Beri Gara bölgesindeki 21 köye halkın geri dönmesine izin veriyoruz ve dönüşler başladı. Bu köylerde artık herhangi bir tehlike kalmadığından eminiz. Çözüm sürecinin başlamasından bu yana bölgede hiçbir çatışma yaşanmadı ve birçok noktada ulaşım normale döndü" ifadelerini kullandı.
Sidekan'da güvenlik endişesi sürüyor
Sidekan Kaymakamı İhsan Çelebi ise 1984'ten bu yana çatışmalar nedeniyle boşaltılan 118 köyün henüz yeniden iskâna açılamadığını söyledi.
Çelebi, "Yaklaşık iki yıldır bombardıman ve top atışları durmuş olsa da güvenlik durumu yüzde 100 elverişli değil. Bölgede Türk askeri unsurları bulunuyor, PKK'nin varlığı da devam ediyor" dedi.
Mayın ve patlamamış mühimmat tehlikesine dikkati çeken Çelebi, "Vatandaşlar şu an yalnızca resmi izinle yaylalara hayvancılık ve tarım amacıyla gidebiliyor. Kalıcı dönüş için bölgenin mayınlardan temizlenmesi ve silahlı unsurların çekilmesi gerekiyor" değerlendirmesinde bulundu.
Tarım ve hayvancılık olumsuz etkilendi
Yerel yetkililere göre, uzun yıllar süren çatışmalar sadece köylerin boşalmasına değil, bölgedeki tarım ve hayvancılığın da büyük zarar görmesine neden oldu.
Güvenlik sorunları nedeniyle çok sayıda bağ ve bahçe kullanılamaz hale gelirken, hayvancılıkla uğraşanlar da meralara erişimde ciddi sıkıntılar yaşadı.
Çözüm süreci
Türkiye'de yeni çözüm süreci, 1 Ekim 2024'te MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin TBMM'de DEM Parti milletvekilleriyle tokalaşmasının ardından başladı.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan süreci "umut penceresi" olarak nitelendirirken, devamında DEM Parti heyeti İmralı'da Abdullah Öcalan ile görüşmeler gerçekleştirdi.
Sürecin ilerleyen aşamalarında TBMM bünyesinde "Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu" kuruldu. Komisyonun hazırladığı ortak rapor 18 Şubat 2026'da kabul edilirken, bölgede güvenlik koşullarının iyileştirilmesine yönelik adımların sahaya yansımaya başladığı belirtiliyor.
