Erbil (Rûdaw) - İsviçre merkezli teknoloji şirketi Mazdek GmbH, Kürt dili için özel olarak tasarlanan ilk yapay zeka platformu "Mazdek AI"yi duyurdu. Proje; ses tanıma, metin seslendirme, çeviri ve yazım denetimi gibi alanlarda Kürtçeyi dijital çağın standartlarına taşımayı hedefliyor.
Mazdek AI’nin kurucusu Ferhat Baysal, Rûdaw’ın Nûroj bültenine katılarak platformun işleyişi ve vizyonuna ilişkin detayları paylaştı.
Dünyadaki büyük yapay zeka asistanlarının neredeyse tamamının İngilizce odaklı inşa edildiğini hatırlatan Baysal, "İsviçre’de uzun süredir teknoloji projeleri geliştiriyoruz ancak büyük platformların Kürtçeyi göz ardı ettiğini gördük. Biz bu durumu tersine çevirmek istedik ve merkezine tamamen Kürtçeyi alan özgün bir yapay zeka ekosistemi kurduk" dedi.
Üç lehçe ve iki alfabe desteği
Baysal, Mazdek AI’nin Kurmancî, Sorani ve Kırmancki (Zazaca) lehçelerinde, hem Latin hem de Arap alfabesiyle sorunsuz çalıştığını belirtti.
Platformun yalnızca basit bir çeviri motoru olmadığını vurgulayan Baysal; geliştirdikleri altyapının ChatGPT, Claude ve Gemini gibi küresel büyük dil modellerine Kürtçe veri tabanı sağlayan bir köprü olarak da entegre edilebildiğini söyledi.
"Dijital dünyaya giremeyen diller yok olmaya mahkumdur"
Macar dilbilimci Andras Kornai’nin "Dillerin Dijital Ölümü" araştırmasına atıfta bulunan Baysal, Kürtçenin geleceği için şu uyarıda bulundu:
"Araştırmalar, dünyadaki 7 bin dilden sadece yüzde 5’inin dijital evrene adapte olabileceğini, geri kalanların ise zamanla yok olacağını gösteriyor.
Biz Kürtçeyi teknolojinin dili haline getirmeyi hedefledik çünkü bir dil teknolojide yer bulamazsa çağın dili olma niteliğini kaybeder.
Bugün ChatGPT’ye Kürtçe bir ses gönderdiğinizde bunu çözümleyemez, aksanları ve lehçeleri ayırt edemez.
Kürtçe yazabilse dahi Kürt tarihini, edebiyat arşivini ve toplumsal dokusunu yeterince kavrayamaz. Biz bu boşluğu Kürt aklıyla, Kürt kültürüyle ve sosyolojisiyle doldurduk."
"Makinelere Kürtçe öğrettik"
Gelecekte kamu hizmetlerinin, hastanelerin ve bankacılık sistemlerinin makineler aracılığıyla yönetileceğini vurgulayan Ferhat Baysal, şunları kaydetti:
"Bugünün çocukları akıllı cihazlarla büyüyor. Eğer o cihazlar çocukla Kürtçe konuşmazsa, çocuk kendi dilini yetersiz görüp diğer dillere yönelir.
Bu nedenle biz sadece çocuklarımıza Kürtçe öğretmekle kalamayız; geleceğin dünyasını yönetecek olan makinelere de Kürtçeyi öğretmek zorundayız."
220 Terabaytlık özgün veri tabanı
Modelin eğitimi için kullanılan tüm verileri bizzat derlediklerini belirten Baysal, "Özel ses kayıt stüdyoları kurduk. İki yıl boyunca 220 terabaytlık devasa bir Kürtçe veri hacmi oluşturduk. Tüm verilerimiz İsviçre’deki bağımsız sunucularda saklanıyor; kullanıcı verilerini kesinlikle satmıyor veya reklam amaçlı paylaşmıyoruz" dedi.
Canlı çeviri ve 1220 farklı Kürtçe ses karakteri
Mazdek AI’nin bünyesinde 1220 farklı Kürtçe ses tonunu barındırdığını söyleyen Baysal, platformun diaspora için hayati olan eş zamanlı çeviri özelliğine değindi:
"Diyarbakır’daki bir Kürt ile Düsseldorf’taki bir Alman platformumuz üzerinden aynı anda kendi dillerinde konuşup anlaşabiliyor.
Zürih’te Almanca bilmeyen bir Kürt doktora gittiğinde Mazdek AI aracılığıyla derdini anlatabiliyor.
Hatta İsviçre’deki birkaç belediye ile göçmenlerin entegrasyonu kapsamında sistemimizin resmi olarak kullanılması için temas halindeyiz."
Gelecek hedefleri: Video kurgu ve yapay zeka ile Kürtçe beste
Platformun kullanıcı profilinde başlangıçta Rojava’nın önde olduğunu, şu an ise Sorani lehçesini kullanan Kürdistan Bölgesi vatandaşlarının ilk sıraya yerleştiğini belirten Baysal, yeni özellikleri şöyle duyurdu:
"Bu ay içerisinde otomatik video montaj sistemini devreye alıyoruz.
Sisteme yüklenen Kürtçe bir video yapay zeka tarafından analiz edilerek yüzler tanınacak, sosyal medya için kısa kesitler oluşturulacak, otomatik Kürtçe altyazı ve dublaj eklenecek.
Ay sonunda ise kullanıcıların dengbêjlik ve halay gibi otantik Kürt ezgileriyle özgün şarkılar besteleyebileceği müzik modülümüzü yayımlayacağız."
