Erbil (Rûdaw) – Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) Irak Parlamentosu Grubu, 2027 yılı bütçe yasa taslağının “çok kötü olduğunu ve düzeltilmesi gerektiğini” belirtti. Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Grubu da bütçe yasa taslağına mevcut haliyle oy vermeyeceklerini açıkladı. Kürdistan İslami Birlik Partisi (Yekgirtû) ile Helwest Hareketi grupları da Kürdistan Bölgesi halkının hakları ve mali alacakları taslakta güvence altına alınmazsa bütçeye destek vermeyeceklerini bildirdi.
KYB Grubu: Taslak kötü, düzeltilmesi gerekiyor
KYB’nin Irak Parlamentosu Grubu Başkanı Herîm Kemal Ağa, pazartesi günü Rûdaw ’a yaptığı açıklamada, “Şu anda elimizde olan yalnızca bir yasa taslağı. Irak Bakanlar Kurulu’nun çalışma programına henüz resmen alınmış değil” dedi.
Taslağın mevcut halinin çok kötü olduğunu belirten Herîm Kemal Ağa, özellikle 10’uncu maddenin düzeltilmesi gerektiğini vurgulayarak şunları söyledi:
“Mevcut taslak çok kötü, özellikle de 10’uncu maddesi. Bunu düzeltmemiz gerekiyor ve bu yöndeki çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Düzeltilmesi konusunda eminim. Bu nedenle taslağa mevcut haliyle değil, düzeltilmiş şekliyle oy vereceğiz.”
KYB Grubu Başkanı, meselenin bütçeye oy vermemek olmadığını, taslağın düzeltilmesi gerektiğini belirterek şöyle konuştu:
“İyimseriz. Çünkü Irak’ın gelirlerinin bir bölümü, Kürdistan Bölgesi petrolünün ihraç edilmesinden elde ediliyor. Gelecekte petrol, Kürdistan Bölgesi’nin petrol ihracatı, ASİKÛDA sistemi ve petrol dışı gelirler konularındaki sorunlara çözüm bulunabilir.”
KDP Grubu: Bütçeye oy vermeyeceğiz
KDP’nin Irak Parlamentosu Grubu Sözcüsü Daner Abdulgafar, 12 Ekim 2026 Pazartesi günü Rûdaw ’a yaptığı açıklamada, “KDP Grubu, 2027 yılı bütçe yasa taslağına mevcut düzenlemesiyle oy vermeyecek. Taslak yalnızca Kürdistan Bölgesi için değil, Irak’ın tamamı için olumsuz sonuçlar doğuracak ve uygulanabilir değil” dedi.
Daner Abdulgafar, taslakta Kürdistan Bölgesi’nin bütçe payının harcanması için çok sayıda kısıtlama ve şart getirildiğini belirterek bunların Kürdistan Bölgesi tarafından yerine getirilmesinin mümkün olmadığını söyledi. Abdulgafar, bu şartlar arasında günlük 400 bin varil petrol ihracatının öngörülmesini de saydı.
Kürdistan Bölgesi’nin bütçeden aldığı payın çok düşük olduğunu belirten Abdulgafar, “Üst düzey harcamalar çıkarıldıktan sonra Kürdistan Bölgesi’nin payı yüzde 6’nın altına düşüyor. Bu pay 13 trilyon 308 milyar dinar olarak belirlendi. Oysa 2023 yılı bütçe yasasında Kürdistan Bölgesi’nin payı 16 trilyon 498 milyar dinardı” dedi.
KDP Grubu Sözcüsü, taslakta yer alan sorunların çözülmesi için görüşme ve müzakerelerin sürdüğünü de ifade etti.
Yekgirtû Grubu: Kürdistan Bölgesi halkının geçiminin petrol ihracatına bağlanmasını kabul etmiyoruz
Kürdistan İslami Birlik Partisi’nin (Yekgirtû) Irak Parlamentosu Grubu Başkanı Musenna Emin, pazartesi günü Rûdaw’a yaptığı açıklamada, “Bütçe yasa taslağında Kürdistan Bölgesi’nin hakları ve mali alacakları güvence altına alınmazsa grubumuz taslağa oy vermeyecek” dedi.
Musenna Emin’e göre mesele yalnızca maaşlardan ibaret değil. Sözleşmeli çalışanların durumu, emeklilik, terfiler ve siyasi tutuklularla ilgili sorunların da çözülmesi gerekiyor.
Yekgirtû Grubu, Kürdistan Bölgesi halkının haklarının güvence altına alınmadığı gerekçesiyle 2023, 2024 ve 2025 yıllarını kapsayan üç yıllık bütçe yasa taslağına da daha önce oy vermemişti.
Kürdistan Bölgesi’nin bütçe payının harcanması için günlük 400 bin varil petrol ihracatının şart koşulmasına ilişkin konuşan Yekgirtû Grubu Başkanı, şu ifadeleri kullandı:
“Hiçbir şekilde Kürdistan Bölgesi halkının geçiminin petrol ihracatına bağlanmasını kabul etmiyoruz.”
Musenna Emin, petrol konusunda sorumluluğun Irak Petrol Bakanlığına, SOMO’ya, Kürdistan Bölgesi Hükümeti’ne ve petrol şirketlerine ait olduğunu belirtti. Emin, “Irak, Kürdistan Bölgesi’nin ne kadar petrol üretme ve ihraç etme kapasitesine sahip olduğunu kendisi denetleyebilir ve inceleyebilir” dedi.
Yekgirtû Grubu Başkanı, bütçe yasa taslağının henüz kendilerine resmen ulaşmadığını ve gelecek hafta grup olarak konuyu görüşeceklerini söyledi.
Aynı konuda Yekgirtû Grubu’nun Irak Parlamentosu Maliye Komisyonu üyesi Cemal Koçer de pazartesi günü Rûdaw’a yaptığı açıklamada, “Bütçe yasa taslağının son halini görüp üzerinde inceleme yapmadan herhangi bir görüş bildiremeyiz. Taslağı görmedik ve bize resmen ulaşmadı” ifadelerini kullandı.
Helwest Hareketi Grubu: Mevcut haliyle oy vermeyeceğiz
Helwest Hareketi’nin Irak Parlamentosu Grubu üyesi Hiva Mela Adem, 12 Ekim 2026 Pazartesi günü Rûdaw’a yaptığı açıklamada, “2027 yılı bütçe yasa taslağına mevcut haliyle oy vermeye hazır değiliz” dedi.
Mela Adem, taslakta sözleşmeli çalışanların durumunun, üniversite ve enstitülerin ilk atamalarının ve Kürdistan Bölgesi’ndeki kamu çalışanlarının terfilerinin güvence altına alınmaması halinde bütçeye oy vermeyeceklerini söyledi. Ayrıca dinarın değerinin önceki seviyesine döndürülmesi gerektiğini ifade etti.
Kürdistan Bölgesi yetkililerinden uzlaşmaya gitmelerini isteyen Hiva Mela Adem, daha önce Bölge yetkilileriyle günlük 400 bin varil petrol kararı, ASİKÛDA sisteminin uygulanması ve petrol dışı gelirlerin teslim edilmesi konularının görüşüldüğünü belirtti.
Mela Adem, “Günlük 400 bin varil petrol ihracatı, OPEC’in veri ve istatistikleri temel alınarak belirlendi. Irak Hükümeti, Kürdistan Bölgesi’nin kapasitesinin ne kadar olduğunu biliyor” dedi.
Bütçe taslağının ilk rakamları: Kürdistan Bölgesi’nin payı 13,3 trilyon dinar
Rûdaw’ın elde ettiği bilgilere göre, 2027 yılı bütçe yasa taslağının ilk rakamları şöyle:
Toplam harcamalar: 217,239 trilyon dinar
Harcamaların dağılımı:
- Yatırım harcamaları: 47,897 trilyon dinar
- İşletme harcamaları: 169,342 trilyon dinar
- Daimî kadrolu çalışanların mali hakları: 68,125 trilyon dinar (8,951 trilyon dinarlık artışla)
- Sosyal koruma harcamaları: 33,032 trilyon dinar (8,329 trilyon dinarlık artışla)
- Maaşlar ve sosyal koruma harcamaları: 101,157 trilyon dinar
Toplam gelirler: 174,234 trilyon dinar
Gelirlerin dağılımı:
- Petrol gelirleri: 144,720 trilyon dinar
- Ham petrol ihracatından elde edilecek gelir: 127,020 trilyon dinar. Bu rakam, günlük 4 milyon varil petrol ihracatı, varil başına 58 dolar fiyat ve 1 doların 1.500 dinar olduğu döviz kuru üzerinden hesaplandı.
- Rafinerilere ham petrol satışından elde edilecek gelir: İlk kez bütçeye yeni bir kalem olarak 17 trilyon dinar eklendi. Bu gelir, varil başına 40 dolar fiyat ve günlük 776 bin varil üzerinden hesaplandı.
- Diğer madenlerden elde edilecek gelir: 700 milyar dinar
- Petrol dışı gelirler: 29,514 trilyon dinar
Öngörülen bütçe açığı: 43 trilyon dinar
Kürdistan Bölgesi’nin bütçe payı: 13 trilyon 308 milyar dinar.
2023 yılı bütçe yasasında Kürdistan Bölgesi’nin payı 16 trilyon 498 milyar dinardı.
Irak Parlamentosu Maliye Komisyonu Başkanı’nın raporuna göre, doların değeri 100 dolar için 130 bin dinardan 150 bin dinara çıkarıldı. Bu değişikliğin bütçe gelirlerini 19,204 trilyon dinar artıracağı hesaplanıyor.
