Erbil (Rûdaw) - Süleymaniye’nin Kelar ilçesinde özel bir konut projesinin temel kazısı sırasında, yaklaşık 1700 yıl öncesine, Sasani İmparatorluğu dönemine ait tarihi bir kapı bulundu.
Yerin 9 metre derinliğinden çıkarılan tarihi kapı, koruma altına alınarak konut projesiyle bütünleşik bir açık hava arkeolojik alanına dönüştürülecek.
Kürdistan Bölgesi’nin Germiyan İdaresi’ne bağlı Kelar ilçesinde sürdürülen yeni bir konut projesi alanında yürütülen hafriyat çalışmaları sırasında tarihe ışık tutacak önemli bir keşfe imza atıldı.
Ekipler, yerin 9 metre altında Sasani dönemine ait anıtsal bir kapıya ulaştı.
Arkeologlar ve uzmanlar tarafından incelenen yapının, dönemin en büyük mühendislik harikalarından biri sayılan "Gâvur Kanalı"nın (Cokey Gawre) arka giriş kapısı olduğu belirlendi.
Büyük Şapur’un 30 kilometrelik sulama kanalı
Hemi Kerim Vadisi mevkiinde ortaya çıkarılan su yapısı, Sasani İmparatorluğu’nun 10. hükümdarı olan Büyük Şapur (II. Şapur) döneminde inşa edilmişti.
Germiyan Ovası’ndaki tarım arazilerini sulamak amacıyla yapılan 30 kilometrelik antik kanalın bir parçasını oluşturan bu kapı, bölgenin tarım ve su mühendisliğindeki kadim geçmişini gözler önüne seriyor.
Germiyan Tarihi Eserler Müdürlüğü Basın Birimi yetkilisi Muhammed Ali, Rûdaw’a yaptığı açıklamada keşfin kentin kimliği açısından tarihi bir dönüm noktası olduğunu vurgulayarak, "Bu kapı, Kelar’ın ve genel olarak Germiyan coğrafyasının son derece köklü, binlerce yıla uzanan kadim bir geçmişe sahip olduğunu somut biçimde kanıtlıyor" dedi.
Taş ustalarının 17 asırlık "puantaj" işaretleri
Uzmanların kapı üzerinde yaptığı detaylı incelemelerde hayranlık uyandıran bir başka ayrıntı daha gün yüzüne çıktı. Kapı bloklarının üzerinde Sasani dönemine ait 30 farklı usta ve taş yontucu işareti tespit edildi.
Tarihçiler, bu işaretlerin antik çağda taş ocaklarından şantiyeye taş kesip getiren ustalar ve işçiler tarafından kazındığını; harcanan taş miktarını, mesai günlerini ve hak ettikleri yevmiyeyi hesaplamak için bir tür antik muhasebe ve puantaj sistemi olarak kullanıldığını kaydetti.
İnşaat ile tarih iç içe yaşatılacak
Özel bir şirketin üstlendiği konut projesi alanında bulunan tarihi kapının tahrip edilmeden geleceğe aktarılması için örnek bir karar alındı.
İnşaat çalışmalarının revize edilerek söz konusu alanın koruma statüsüne alınacağı ve konut sitesi içerisinde tescilli bir arkeolojik miras alanı olarak sergileneceği duyuruldu.
