Erbil (Rûdaw) - Kürdistan Bölgesi Hükümeti Uluslararası Tavsiyeler Koordinatörü Dr. Dindar Zebari, Irak Şam İslam Devleti’nin (IŞİD) Ezidilere yönelik katliamın üzerinden yıllar geçmesine rağmen Şengal'de güvenlik ve yeniden imar sorunlarının devam ettiğini belirtti.
Rûdaw’a konuşan Zebari, Şengal Anlaşması'nın uygulanmaması, güvenliğin sağlanamaması ve temel hizmetlerdeki eksiklikler nedeniyle göçmenlerin büyük bölümünün hâlâ evlerine dönemediğini söyledi.
Şengal halkının yüzde 75'inden fazlası göçmen
Şengal'deki mevcut duruma ve göçmenlerin geri dönüşüne ilişkin değerlendirmelerde bulunan Zebari, Ekim 2020'de Erbil ile Bağdat arasında imzalanan Şengal Anlaşması'nın eksiksiz uygulanması gerektiğini vurguladı.
Güvenlik sorunları, temel kamu hizmetlerindeki yetersizlikler ve yeniden imar çalışmalarının istenen düzeyde olmamasının geri dönüşleri engellediğini belirten Zebari, şöyle konuştu:
"Kalıcı güvenliğin sağlanamaması, temel hizmetlerdeki eksiklikler ve yeniden imar çalışmalarının yetersizliği, göçmenlerin geri dönüşünün önündeki başlıca engellerdir. Bu nedenle Şengal halkının yüzde 75'inden fazlası hâlâ göçmen durumundadır."
Şengal'in kurtarılmasında 500'den fazla Peşmerge hayatını kaybetti
Şengal'in kurtarılmasının tarihsel önemine de değinen Zebari, operasyonun 13 Kasım 2015'te Başkan Mesud Barzani'nin öncülüğünde gerçekleştirildiğini hatırlattı.
Operasyona 7 binden fazla Peşmerge'nin katıldığını belirten Zebari, 500'den fazla Peşmerge'nin hayatını kaybettiğini söyledi.
Zebari, Şengal'in kurtarılmasını Kürdistan halkının IŞİD'e karşı mücadelesinde tarihî bir dönüm noktası olarak nitelendirdi.
6 bin 417 Ezidi kaçırıldı
IŞİD’in Ezidilere yönelik saldırılarının bilançosunu da paylaşan Zebari, 5 binden fazla sivilin katledildiğini, 400 binden fazla kişinin yerinden edildiğini ve 6 binin üzerinde Ezidi Kürt’ün kaçırıldığını belirtti.
Kaçırılanlardan 3 bin 595'inin kurtarıldığını ifade eden Zêbarî, 2 bin 526 kişinin akıbetinin ise hâlâ bilinmediğini kaydetti.
DAİŞ suçlarına ilişkin 3 binden fazla dosya
Zebari, Birleşmiş Milletler'in IŞİD suçlarının soruşturulması için kurduğu ekibiyle yürütülen çalışmalara ilişkin de bilgi verdi.
Bu kapsamda 57 GB’tan fazla delil ve belgenin sunulduğunu, IŞİD işlediği suçlara ilişkin 3 binden fazla dosyanın hukuk sistemlerine kaydedildiğini açıkladı.
BM ekibinin, IŞİD'in işlediği suçların soykırım, insanlığa karşı suç ve savaş suçu kapsamında değerlendirilmesi için gerekli delillerin mevcut olduğunu teyit ettiğini belirtti.
Şengal'de 93 toplu mezar tespit edildi
Toplu mezarların açılması ve kurbanların kimliklerinin belirlenmesine yönelik çalışmalara da değinen Zebari, BM ekibiyle ile koordinasyon içerisinde 37 toplu mezarın açıldığını bildirdi.
Bu çalışmalar sonucunda 186 kurbanın cenazesinin ailelerine teslim edildiğini belirten Zebari, Şengal genelinde toplam 93 toplu mezarın tespit edildiğini ve DNA incelemeleriyle 296 kurbanın kimliğinin belirlendiğini söyledi.
Geri dönüş için Erbil-Bağdat koordinasyonu çağrısı
Zebari, açıklamasının sonunda Irak Federal Hükümeti ile Kürdistan Bölgesi Hükümeti arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplumun desteğiyle Şengal'de güvenliğin sağlanması ve yeniden imar çalışmalarının hızlandırılması gerektiğini belirten Zebari, göçmenlerin kendi topraklarına gönüllü, güvenli ve onurlu bir şekilde dönebilmeleri için uygun koşulların oluşturulması çağrısında bulundu.
Dindar Zebari, geri dönüş sürecinde göçmenlerin haklarının ve insan onurunun korunmasının önemine dikkat çekti.
