Xalid Cemîl Mihemed
Erbil (Rûdaw) – Rojava’da arsa ve konut fiyatları yükseliyor. Özellikle yurt dışında yaşayan Rojava Kürtleri, Cizire bölgesinde konut ve arsa satın alıyor.
Hem imar hem de tarım amaçlı konut ve arazi fiyatları, Cizire bölgesinin Haseke, Kamışlo, Amude ve Dirbêsiyê gibi neredeyse tüm yerleşim yerlerinde benzer seviyelerde.
Suriye lirasının değerindeki aşırı oynaklık nedeniyle, konut ve emlak piyasasındaki alım satım işlemleri yalnızca Amerikan doları üzerinden yapılıyor.
Konut fiyatları, konuma, büyüklüğe ve hizmetlere bağlı olarak 10 bin ila 60 bin dolar arasında değişirken, bazen bu rakamların da üzerine çıkabiliyor.
Haseke'nin Amude şehrinde bir emlak ofisi sahibi olan Abdulbaki Şeyh Muhammed, emlak piyasasındaki durumu Rûdaw'a değerlendirdi:
"Cizire bölgesindeki Kamışlo, Haseke, Amude, Dirbêsiyê ve diğer yerlerde konut, arsa ve arazi alım satımları gözle görülür bir şekilde arttı ancak henüz çok yüksek bir seviyeye ulaşmadı."
Abdulbaki Şeyh Muhammed, emlak piyasasının öncelikle siyasi, ekonomik ve güvenlik durumuna bağlı olduğunu belirterek, "Alım satım işlemleri sadece Amerikan doları ile yapılıyor. İstikrarsız değeri nedeniyle Suriye lirası ile işlem yapılmıyor" dedi.
200 metrekarelik evin fiyatı yaklaşık 45 bin dolar
Abdulbaki Şeyh Muhammed'e göre, Cizire bölgesindeki konut fiyatları hemen hemen aynı seviyede. Birkaç örnek veren Şeyh Muhammed, şunları söyledi:
"120 metrekare büyüklüğünde, ikinci veya üçüncü katta bulunan ve henüz tamamlanmamış (kaba inşaat halinde) bir dairenin fiyatı 18 bin ila 20 bin dolar arasında. Eğer daire birinci kattaysa, fiyatı 25 bin dolara kadar çıkabiliyor. 200 metrekarelik bitmiş bir evin fiyatı ise yaklaşık 45 bin dolar civarında."
Abdulbaki Şeyh Muhammed, konut fiyatlarının birkaç ana faktöre bağlı olduğunu belirtti:
"Alan büyüdükçe fiyat da artıyor. Birinci ve ikinci kattaki dairelere talep daha fazla ve fiyatları da daha yüksek; ancak üst katlara olan talep daha az. Ayrıca, eğer konut ana cadde üzerinde veya iyi bir konumdaysa ve su, elektrik, kanalizasyon gibi hizmetlere sahipse fiyatı daha da yükseliyor."
Abdulbaki Şeyh Muhammed'in belirttiğine göre, konut satın alan müşterilerin çoğunluğu Kürtler ve özellikle yurt dışında yaşayanlar. Şeyh Muhammed, sözlerine şöyle devam etti:
"Memur ve işçilerin maaşları herhangi bir konut almaya yetmiyor. Bu nedenle alımlar neredeyse sadece yurt dışında, Avrupa'da veya başka ülkelerde yaşayanlar tarafından yapılıyor."
Arsa ve arazi alımı
Emlak ofisi sahibi Abdulbaki Şeyh Muhammed, arsa ve arazilere de talep olduğunu ve fiyatlarının konuma ve hizmetlerin varlığına göre değiştiğini belirtti.
Şeyh Muhammed, "Örneğin, Amude'nin batısında hizmetlerin bulunduğu parsellerin fiyatı yükseldi. Eskiden 200 metrekarelik bir parsel 7 bin dolarken, şimdi 10 bin ila 15 bin dolara satılıyor. Ayrıca metrekare bazında da satış yapılıyor. Eskiden bir metrekaresi 35 dolarken şimdi 40-45 dolar oldu. Eğer parsel köşe başındaysa, bir metrekaresinin fiyatı 60 dolara kadar çıkabiliyor" dedi.
Tarım arazilerinin alım satımındaki temel sorunlardan biri de "intifa arazileri" (kullanım hakkı devredilmiş araziler) sorunu olarak öne çıkıyor.
Bu araziler, Baas rejimi döneminde devlet tarafından Kürt sahiplerinden zorla alınıp Tabka, Rakka ve diğer bölgelerden getirilerek Cizire bölgesine yerleştirilen "mağmur" (iskân edilmiş) Araplara verilen topraklardır. Abdulbaki Şeyh Muhammed bu konuda şunları söyledi:
"Tarım arazileriyle ilgili, özellikle Kürtlerin mülkü olan ancak zorla ellerinden alınan araziler üzerinde anlaşmazlıklar var. Üzerlerinde ihtilaf olduğu için bu arazileri alıp satmıyoruz. Özellikle de bu arazilerin sahipleri bu konuda bir bildiri yayımlayarak 'intifa' statüsündeki tarım arazilerinin kimse tarafından satın alınmasını reddettiklerini açıkladılar."
Şeyh Muhammed, sadece asıl sahiplerine ait olan ve "arazi tapusu" onların adına kayıtlı olan tarım arazilerini satışa sunduklarını vurguladı. Muhammed, bazı intifa arazilerinin neden satışa çıkarıldığına ilişkin olarak, "Birçok arazi sahibi, ekonomik baskılar nedeniyle borçlarını ödemek için arazilerini satmak zorunda kalıyor" dedi.
