Erbil (Rûdaw) - Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ve Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB), Irak'ta 11 Kasım’da yapılacak olan parlamento seçimleri sonrası kurulacak yeni hükümetine katılım şartlarını açıkladı.
Bu iki parti dışında Kürdistan Bölgesi’nden yalnızca Yeni Nesil Hareketi, Irak hükümetine katılmaya hazır olduğunu belirtirken seçmenlerine "sorunları çözme" sözü veriyor.
Kürdistan Bölgesi'nin iki ana partisi olan KDP ve KYB şimdiden bir sonraki Irak hükümetine "daha güçlü ve daha etkin" bir şekilde katılmaya hazırlanıyor ve katılımları için birkaç noktayı şart olarak öne sürüyor.
KDP ve KYB, Muhammed Şiya es-Sudani kabinesinin kurulmasında "Devleti Yönetme Koalisyonu" çerçevesinde yer alan Kürdistan Bölgesi'ndeki tek iki partiydi ve şimdi de bir sonraki hükümete belirli şartlarla katılmaya hazırlar.
Muhalefet partileri arasında ise yalnızca Yeni Nesil Hareketi hükümete katılmaya hazır olduğunu ifade etti ancak şu ana kadar katılım için herhangi bir şart belirtmedi.
KDP'nin şartları
Kürdistan Demokrat Partisi, seçim kampanyasının ana sloganı olarak "Ortaklık, Denge ve Mutabakat" temasını belirledi ve bir sonraki hükümete katılım için de bu sloganların hayata geçirilmesi üzerinde duruyor.
Kürdistan Demokrat Partisi'nin Süleymaniye Liste Başkanı Eşwaq Caf, Rûdaw Medya Ağı'na yaptığı açıklamada şunları söyledi:
"Kürdistan Demokrat Partisi'nin bir sonraki hükümete katılma şartı, anayasanın ve Kürdistan Bölgesi ile ilgili anayasal maddelerin uygulanmasıdır."
Kürdistan Bölgesi'nin mali hakları ve alacakları meselesi, Kürdistan Bölgesi ile Irak hükümeti arasında hala bir anlaşmazlık konusu olarak duruyor.
Eşwaq Caf'ın bu konuda da, "Bu da Kürdistan Demokrat Partisi'nin şartlarının bir diğer parçasıdır ve bir sonraki hükümet Kürdistan halkının haklarını ve alacaklarını vermelidir” dedi.
Başkan Mesud Barzani Barzani, dün Duhok'ta yaptığı açıklamada, "Erbil ile Bağdat arasında anayasa hakem olsun. Eğer anayasa hakem olursa hiçbir sorun kalmaz, ama kişisel kararlar verilirse sorunlar kalır ve daha da büyür" dedi.
Önceki Irak hükümetleri, programlarında Kürdistan Bölgesi ile ilgili birkaç maddeye yer vermişti ancak bunların bir kısmı bugüne kadar uygulanmadı.
Eşwaq Caf'a göre, daha önceki programlarda bulunan maddelerin uygulanması, aralarında 140. Madde ve petrol ile gaz yasasının çıkarılmasının da bulunduğu Kürdistan Demokrat Partisi'nin diğer şart ve taleplerinin bir parçasını oluşturuyor.
Mevcut Irak hükümetinin 27 Ekim 2022'de parlamentoda oylanan programına göre, petrol ve gaz yasa tasarısının hazırlanarak parlamentonun onayına sunulması gerekiyordu.
Irak'ın petrol ve gaz yasa taslağı 18 yıldır hazırlanmış durumda, ancak siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle yasa bugüne kadar çıkarılamadı ve Kürtler yasanın geçmesi için yeni döneme umut bağlamış durumda.
Kürdistan Demokrat Partisi'nin Erbil Liste Başkanı Rêbiwar Hadî de Rûdaw'a şöyle konuştu:
"Irak'ın bir sonraki hükümetine katılmamızın birkaç şartı olacak, bunlardan biri federal petrol ve gaz yasasının çıkarılmasıdır."
Hadî, "Eğer petrol ve gaz yasasının çıkarılması bir sonraki hükümetin programının bir parçası olmazsa, hükümet yasa tasarısını gönderme ve uygulama taahhüdünde bulunmazsa, Kürdistan Demokrat Partisi o hükümete katılmaz" dedi.
Kürdistan Demokrat Partisi, Irak Parlamentosu seçimleri için hazırladığı programda, ilk taslağı 2007'den beri hazır olan "federal Irak'ın kalıcı anayasasının 111 ve 112. maddelerine göre petrol ve gaz yasasının çıkarılması için çalışma" sözü vermişti.
KYB'nin şartları
Kürdistan Yurtseverler Birliği'nin Erbil Liste Başkanı Herêm Kemal Axa da Rûdaw'a konuşarak şunları söyledi:
"KYB'nin talebi, Bağdat ile olan sorunların anayasa çerçevesinde çözülmesidir. KYB'nin sorunu makam değil, asıl sorunu siyasi ve ekonomik kararlarda gerçek bir ortaklığın oluşturulmasıdır."
Partisinin kurulması beklenen Kürdistan Bölgesi hükümetine yönelik de Herêm Kemal Axa şöyle diyor:
"KYB liderliği, bir sonraki Irak hükümetinde gerçek bir ortak olacağından emin olana kadar hükümete katılmayacak."
Kürdistan Yurtseverler Birliği'nin Süleymaniye adayı Xerîb Ehmed de şu değerlendirmeyi yaptı:
"Irak Parlamentosu'ndan çıkan yasaların uygulanması, KYB'nin hükümete katılım şartlarının ana parçasını oluşturacaktır. Yönetim biçiminin düzeltilmesi ve Bağdat ile gerçek bir ortaklık, Kürdistan Bölgesi halkının hak ve alacaklarının sağlanmasında KYB'nin bir sonraki hükümetten taleplerinin bir parçası olacaktır."
Kürdistan Yurtseverler Birliği, hükümetin kurulmasına ilişkin programında, amacının federal hükümet ile olan sorunları anayasa, ulusal mutabakat ve anlayış çerçevesinde ortak çıkarlar temelinde çözmek ve memurlara özel mali konular ve alacaklar hakkında nihai bir sonuca ulaşmak olduğunu belirtiyor.
Yeni Nesil Hareketi şart koşmadı
Yeni Nesil Hareketi, Kürdistan Demokrat Partisi ve Kürdistan Yurtseverler Birliği dışında, Irak'ın bir sonraki hükümetine katılmaya hazır olduğunu açıklayan tek siyasi güç oldu.
Hareket, bugüne kadar bir sonraki hükümete katılım için herhangi bir şart açıklamadı. Yeni Nesil Hareketi yalnızca programında, "Irak Bakanlar Kurulu içinde Kürdistan Bölgesi vatandaşlarının sorunlarını çözeceğiz" ifadesine yer verdi.
Kürtler ve önceki hükümetler
2003'ten sonra KDP ve KYB, Kürtleri temsilen tüm Irak hükümet kabinelerinde yer aldılar ve şimdi de bir sonraki hükümete katılmaya hazırlanıyorlarr.
Kürt siyasi partileri, son 20 yılda Bağdat'ta Kürtlerin talepleri olarak birçok konuyu hükümet programlarına dahil ettiler, ancak bunların bir kısmı hala uygulanmadı.
Kürdistan Bölgesi idaresi dışındaki Kürdistani bölgelerle ilgili olan Irak Anayasası'nın 140. Maddesi'nin uygulanması, petrol ve gaz yasasının çıkarılması ve Irak'la gerçek bir ortaklık, Kürtlerin üç temel talebi olarak biliniyor.
