Dersim (Rûdaw) – Türkiye'nin en önemli dut üretim merkezlerinden biri olan Dersim'in Çemişgezek ilçesinde, Avrupa'ya da ihraç edilen coğrafi işaretli Ulukale dutunda hasat başladı. Geçen yıl yaşanan don nedeniyle hiç ürün alınamayan bahçelerde bu yıl rekoltenin 600 tona ulaşması bekleniyor.
Çemişgezek'e bağlı Ulukale, Bozağaç ve çevre köylerde yaklaşık 350 üretici, 3 bin dekarlık alanda dut üretimi yapıyor. İlkbaharda ağaçların bakımını tamamlayan üreticiler, yaz aylarının gelmesiyle birlikte hasat mesaisine başladı.
Hasat öncesinde dut ağaçlarının altına file seren üreticiler, meyvelerin kendiliğinden dallardan düşmesini bekliyor. Birkaç gün sonra bahçelere yeniden giren üreticiler, üfleme makineleriyle dutları filelerin üzerinde bir araya getirerek kovalara dolduruyor. Yaklaşık 40 dereceyi bulan sıcaklıkta toplanan dutlar, evlerin bahçelerinde güneşte kurutulduktan sonra Ulukale ve Bozağaç Köyleri Tarımsal Kalkınma Kooperatifi'nin eleme ve paketleme tesisinde işlenerek Türkiye'nin birçok iline ve Avrupa ülkelerine gönderiliyor.
Ulukale dutunun en önemli özellikleri arasında çekirdeksiz olması, yüksek aroması, düşük şeker oranı ve ağaçların silkelenmesine gerek kalmadan kendiliğinden yere düşerek toplanması yer alıyor.
"Evde oturmak yerine çalışıyoruz"
Dut bahçesinde eşiyle birlikte çalışan Songül Çiçek, yıllardır hasadın içinde olduğunu belirterek şunları söyledi:
"2014'te evlendim, geldim ve dutun içine düştüm. Eşim sabah erkenden geliyor, makineyle süpürüyor. Ben ve görümcem de dutları kovalara topluyoruz, sonra bezlerin üzerine seriyoruz. İki gün güneşte kalıyor ve kuruyor. Önceden eleme işini kendimiz yapıyorduk. Şimdi kooperatifimiz olduğu için makineler var, bu konuda rahatladık. Eğer bu bahçeler olmasaydı evde oturacaktık. Şimdi hem çalışıyoruz, ev ekonomimize destek oluyoruz hem de Türkiye ekonomisine katkı sağlıyoruz."
"Geçen yıl hiçbir şey alamadık"
Emekli olduktan sonra köyüne dönerek dut üretimine başlayan Celal Çiçek, hasadın zorlu koşullarda yapıldığını anlattı.
"Memur emeklisiyim ama çiftçilik ve bahçe işiyle uğraşıyorum. Sabah erkenden, serinlikte üfleme motoruyla dutları süpürüyoruz. Daha sonra güneşe seriyoruz. Öğle sıcağında çalışamıyoruz çünkü burada sıcaklık 45-50 dereceyi buluyor. İki gün önce serdiğimiz dutları kuruyunca eleyip ambara koyuyoruz. Kooperatif de bizim adımıza pazarlıyor. Geçen yıl nisan ayında eksi 14-15 dereceleri gördük. Ağaçlarımız yaprak açmıştı, hepsi dondu. Hiç üretim yapamadık. Bu yıl ise çok iyi."
"Geçen yıl üretim sıfırdı, bu yıl hedef 600 ton"
Ulukale ve Bozağaç Köyleri Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Necmettin Duman, geçen yıl don nedeniyle üretimin tamamen durduğunu, bu yıl ise verimin beklentilerin üzerinde olduğunu söyledi.
"Dutumuzun en önemli özelliği çekirdeksiz oluşudur. Bunun yanında rengi, aroması ve şeker oranının düşük olması nedeniyle kuruyemiş olarak tüketilmeye çok uygundur. Geçen yıl maalesef Türkiye genelindeki dondan etkilendiğimiz için ürünümüz olmadı. Bu yıl rekoltemiz iyi seviyelerde. Valiliğimizin, İl Tarım Müdürlüğümüzün ve Tunceli Ticaret ve Sanayi Odamızın destekleriyle kooperatifimizde makineleşmeyi tamamladık. Pazarlama konusunda da sıkıntımız yok. İnşallah bu yıl 600 ton civarında rekolte bekliyoruz. Dutlarımızı tam otomasyon sistemiyle paketleyerek pazara hazır hale getireceğiz. Ürünümüz önce İstanbul'a gidiyor, oradan Türkiye'nin birçok iline dağılıyor. Ayrıca belli miktarlarda Avrupa ülkelerine de ihraç ediliyor. Bu yıl Avrupa coğrafi işaret tescili için de başvuruda bulunacağız."
