Erivan (Rûdaw) - Heko köyü, Ermenistan’ın başkenti Erivan’a 60 kilometre uzaklıkta ve Elegez Dağı’nın eteklerinde yer alıyor.
Köy ile Iğdır kentine bağlı köyler arasındaki mesafe yalnızca birkaç kilometreden ibaret.
Heko, kendi döneminde Ezidi Kürtlerin yaşadığı canlı bir köydü.
Günümüzde evlerin çoğu boşalmış ve yıkılmış olsa da köy, hafızasında tarihi bir tanıklığı barındırıyor; o da ölümsüz lider Mela Mustafa Barzani’nin 1958 yılındaki ziyareti.
Milli lider Barzani, Sovyetler Birliği’ndeki 12 yıllık sürgünün ardından 450 Peşmerge ile birlikte Kürdistan’a dönmeden önce, Sovyet Komünist Partisi liderleri Ezidi Kürtlerin gelişimini ve yaşamını göstermek amacıyla onu Ermenistan’a götürme kararı aldı.
"Bugün bile oraya Barzani Yolu diyoruz"
Gazeteci Tîtalê Kerem, köy halkının yurtlarıyla kurduğu bağa ve Barzani’nin ziyaretine dair şunları anlattı:
"Büyüklerimiz oradan göç ettiklerinde, savaş biter bitmez yeniden köylerine dönme umudunu taşıyorlardı.
Zaten geldikleri köyler buradan çok yakındı.
Molla Mustafa Barzani 1958’de bu köye geldi, halkın arasına karıştı ve insanların nasıl yaşadığını gördü. Barzani’nin geçtiği o yola biz bugün bile 'Barzani Yolu' diyoruz."
Bir günde yeni bir yol açıldı
Bu yolun açılış hikayesi de bölgenin ortak belleğinde önemli bir yer tutuyor.
Heko köyünün eski muhtarı Serojê Miraz, yolun yapılış sürecini şu sözlerle aktardı:
"O dönemde Kürt köylerinin çoğunun durumu oldukça kötüydü, yalnızca Heko köyü biraz daha toparlanmış haldeydi.
Bu nedenle Molla Mustafa Barzani’yi buraya getirmeye karar verdiler. Ancak ana yol, durumu çok harap olan Giltov köyünün içinden geçiyordu. Devlet yetkilileri Barzani’nin o köyü görmesini istemedi.
Bu yüzden bir gün içinde Giltov köyünün arkasından yeni bir yol açtılar. O günden bu yana o güzergah 'Barzani Yolu' olarak anılıyor."
Heko köyü sakinleri, Mela Mustafa Barzani’yi stranlar ve halaylarla sıcak bir şekilde karşıladı.
Barzani, o dönem köyün ileri geleni ve muhtarı olan Koto’nun evinde birkaç saat dinlendikten sonra Erivan’a, ardından Moskova’ya ve oradan da Kürdistan’a döndü.
Bu tarihi ziyaretin ardından Ermenistan ve Azerbaycan’da doğan onlarca Kürt çocuğuna Barzani ismi verildi.
Bugün köyde Barzani’yi bizzat görmüş kimse hayatta kalmamış olsa da onun geçtiği yol, Ezidi Kürtlerin hafızasında yaşayan güçlü bir sembol olarak korunuyor.



