Haber Merkezi - Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) ait Euclid uzay teleskobu, evrenin en eski kuazarlarını (yarı yıldız) keşfederek bilim insanlarını hayrete düşüren bir gizemi daha da derinleştirdi.
Gökbilimcilerden oluşan uluslararası bir ekip, Euclid uzay teleskobunu kullanarak evrenin erken dönemlerine ait 31 yeni kuazar keşfetti.
Bu keşifler arasında, şimdiye kadar gözlemlenen en eski iki kuazar da yer alıyor. Pazartesi (6 Temmuz 2026) günü duyurulan bu buluş, evrenin oluşumuna dair bilinen teorileri zorluyor.
Kuazar nedir?
Kuazar veya "yarı yıldız" (quasar), erken galaksilerin merkezinde oluşan ve çevrelerindeki tüm madde ile gazı yutan devasa kara deliklerdir.
Bu süreç o kadar yoğun ve güçlüdür ki, yayılan ışık Güneş’ten trilyonlarca kat daha parlaktır. Bu olağanüstü parlaklıkları sayesinde bilim insanları onları milyarlarca ışık yılı uzaklıktan görebilmektedir.
Astronomide çok uzağı görmek, aslında evrenin çok uzak geçmişini görmek anlamına gelmektedir.
Keşfin detayları: 20 milyon yıllık yeni rekor
Dünya’dan 1.5 milyon kilometre uzaklıkta konumlanan Euclid teleskobunun yakaladığı bu iki antik kuazarın ışığı, evrenin henüz 670 milyon yaşında olduğu döneme dayanıyor.
Bu süre, evrenin şu anki toplam yaşının (13.8 milyar yıl) sadece yüzde 5’ine tekabül ediyor. Bu keşifle birlikte, 2021 yılında kırılan "en eski kuazar" rekoru 20 milyon yıl daha geriye çekilmiş oldu.
Hollanda’daki Leiden Üniversitesi'nden araştırma sorumlusu Dameng Yang, Euclid’in 2023’teki fırlatılışından bu yana geçen kısa sürede, bilim dünyasının bildiği antik kuazar sayısını ikiye katladığını vurguladı.
Bilim insanlarını düşündüren gizem: Bu "canavarlar" nasıl oluştu?
Keşfedilen kuazarlar, evrende ilk yıldız ve galaksilerin oluştuğu ve "karanlık çağın" sona erdiği kritik bir döneme ışık tutuyor.
Ancak bu durum, fiziksel olarak açıklanması zor bir soruyu beraberinde getiriyor: Evren henüz "bebeklik" aşamasındayken, Güneş’ten milyarlarca kat daha ağır olan bu devasa yapılar bu kadar kısa sürede nasıl oluşabildi?
Araştırmacılardan Joseph Hennawi, gizemi şu sözlerle özetliyor:
"Geçmişe doğru her adım attığımızda bilmece daha da karmaşıklaşıyor. Güneş'ten milyarlarca kat daha ağır olan bu canavarlar, evrenin bu kadar erken döneminde nasıl var olabildiler? Bu kadar hızlı nasıl büyüdüklerini hâlâ anlayamıyoruz."
Bir sonraki hedef: James Webb ile detaylı inceleme
Bilim insanları bu gizemi çözmek için daha da eski kuazarların peşine düşecek.
Euclid tarafından yeni keşfedilen bu kuazarlar, James Webb Uzay Teleskobu (JWST) tarafından da incelenmeye başlandı. Yakında analiz edilecek verilerle evrenin ilk 1 milyar yılına dair bir "tarihsel kayıt" oluşturulması ve dev kara deliklerin oluşum sırrının çözülmesi hedefleniyor.
.webp&w=3840&q=75)
