Haber Merkezi - DEM Parti Van Milletvekili Zülküf Uçar, cumhuriyet tarihi boyunca Kürt müziği üzerinde uygulanan asimilasyon politikalarının araştırılması ve Türkçeleştirilen Kürtçe eserlerin asıl kaynaklarına uygun şekilde yeniden tescil edilmesi talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) araştırma önergesi verdi.
Önergede, müzikolog Veysi Varlı’nın kapsamlı araştırmasına dikkat çekilerek, incelenen 28 bin şarkı içerisinden 4 bin 971 Kürtçe eserin “derleme çalışmaları” adı altında sözlerinden, makamından ve tarihsel köklerinden koparılarak resmi kayıtlara Türkçe olarak geçirildiği belirtildi.
"Derleme gezileriyle kültürel hafıza asimile edildi"
Milletvekili Zülküf Uçar’ın Meclis Başkanlığı’na sunduğu önergede, Kürtlerin yoğun yaşadığı kentlere geçmişte "derleme gezisi" adı altında “asimilasyon amaçlı görevlendirmeler yapıldığı” ifade edildi.
Bu geziler kapsamında yalnızca tek bir seferde Antep’te 260, Diyarbakır’da ise 600’e yakın eserin toplandığının tespit edildiği vurgulanan metinde, Kürt halk kültürüne ait bu üretimlerin özgün dillerinden koparılarak Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TRT arşivlerine dahil edildiği kaydedildi.
Hesen Zirek ve "Kerkük Türküleri" vurgusu
Önergede yer verilen çarpıcı tespitlerden biri de Kürt sözlü edebiyatının ve dengbêjlik geleneğinin usta isimlerinin eserlerinin dönüştürülmesi oldu.
Resmi görevlilerin Diyarbakır’da Kürt müziğinin önde gelen isimleri M. Arif Ciziri ve Hesen Ciziri ile aylarca bir araya gelerek şarkılarını Türkçeye çevirdikleri aktarılan önergede; benzer şekilde Hesen Zirek’e ait bestelerin ve "Kerkük Türküleri" adı altında sunulan 86 eserin de kimliklerinin silindiği ifade edildi. Bu şarkıların derlenme ve nota kayıtlarının bugün resmi arşivlerde bulunmasına rağmen, asıl sahiplerinin ve özgün dillerinin resmi kayıtlarda yok sayıldığı vurgulandı.
4 maddelik acil çağrı
Kürt müziğinin maruz kaldığı tahribatın onarılması ve anadilinde müzik icrasının güvenceye alınması amacıyla Meclis Araştırması açılmasını talep eden Uçar, şu adımların atılmasını istedi:
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TRT arşivlerinin bağımsız araştırmacılara ve kamuoyuna şeffaf şekilde açılması.
Tespit edilen 4 bin 971 Kürtçe şarkının notalarının yeniden deşifre edilerek özgün diliyle, gerçek bestecisi ve kaynak kişileri adına tescil edilmesi
Kürt müziğinin tarihsel ve bilimsel temellerinin araştırılması için yürütülen akademik çalışmalara kamu kaynaklarından bütçe ayrılması
İlkokuldan üniversiteye, konservatuvarlardan akademilere kadar uzanan bütünlüklü bir Kürtçe müzik müfredatının yasal ve idari güvenceye kavuşturulması.
.webp&w=3840&q=75)
