Diyarbakır (Rûdaw) – Diyarbakır’da düzenlenen 9. Uluslararası Ekonomi, Siyaset ve Yönetim Sempozyumu’nda (ISEPA’26), Türkiye ekonomisinin karşı karşıya olduğu sorunlar, dijital dönüşüm, küresel rekabet ve bölgesel kalkınma başlıkları ele alındı. Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Başkanı Mehmet Kaya, çözüm sürecinin ekonomik kalkınma açısından da büyük önem taşıdığını söyledi.
DTSO, Dicle Üniversitesi, Diyarbakır Ticaret Borsası (DTB), Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi (OSB), Doğu ve Güneydoğu Sanayici ve İş İnsanları Dernekleri Federasyonu (DOGÜNSİFED) ile Ekonomi Gazetesi iş birliğinde düzenlenen ISEPA’26, akademisyenleri, araştırmacıları ve iş dünyası temsilcilerini DTSO’da bir araya getirdi.
Sempozyumda dijitalleşme, yapay zekâ, küresel ekonomik gelişmeler, hukuk, dış ticaret ve bölgesel kalkınma konuları değerlendirildi.
Kaya: Çözüm süreci ekonomik kalkınma için de önemli
DTSO Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, konuşmasında dijitalleşme ve yapay zekânın üretim süreçlerini ve iş yapma biçimlerini köklü biçimde değiştirdiğini belirtti. Küresel ölçekte güvenlik politikalarının ekonomik rekabetin önemli unsurlarından biri haline geldiğine dikkat çeken Kaya, Türkiye’nin güvenlik politikalarını ekonomik kalkınma ve dış ticaretle birlikte ele alması gerektiğini söyledi.
Devam eden çözüm sürecinin toplumsal barışın yanı sıra ekonomik gelişme açısından da büyük önem taşıdığını vurgulayan Kaya, Türkiye’deki teşvik politikalarının bölgesel eşitsizlikleri azaltmakta yetersiz kaldığını ifade etti.
Son 24 yıldaki teşvik uygulamalarına ilişkin verileri paylaşan Kaya, birinci ve ikinci bölgelerin toplam yatırımlardan yüzde 61 pay aldığını, beşinci ve altıncı bölgelerdeki 29 ilin payının ise yüzde 10’da kaldığını belirtti.
Bölgenin eğitim, yaşam kalitesi ve erişilebilirlik gibi temel göstergelerde yaşadığı sorunların giderilmesi için kamu yatırımlarının artırılması gerektiğini kaydeden Kaya, bölgesel kalkınmanın yalnızca teşviklerle sağlanamayacağını dile getirdi.
“Türkiye, Irak pazarında üçüncü sıraya geriledi”
Türkiye’nin Kürdistan Bölgesi ve Irak pazarındaki konumuna da değinen Kaya, Türkiye’nin 2015’te Irak’ın ithalatında ilk sırada yer alırken 2025’te üçüncü sıraya gerilediğini söyledi.
Komşu ülkelerle ekonomik ilişkilerin geliştirilmesinin Türkiye’nin bölgesel rekabet gücü açısından stratejik önem taşıdığını belirten Kaya, yatırımların artırılması için kamu altyapısının güçlendirilmesi, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve hukuk sisteminin ekonomik güveni desteklemesi gerektiğini ifade etti.
Ay: Tarımda dijital dönüşüm verimliliği artıracak
Diyarbakır Ticaret Borsası Meclis Başkanı Ahmet Ay da dijitalleşmenin üretimden ticarete kadar ekonomik yaşamın tüm alanlarını dönüştürdüğünü belirtti.
Diyarbakır’ın tarım, sanayi ve ticaret potansiyelinin dijital teknolojilerle desteklenmesi gerektiğini söyleyen Ay, özellikle tarımsal üretim, depolama ve pazarlama süreçlerinde dijital araçların kullanımının verimliliği ve rekabet gücünü artıracağını kaydetti.
Ay, küçük ve orta ölçekli işletmelerin dijital dönüşümünün desteklenmesi ve dijital ticaret için güvenilir bir hukuki altyapı oluşturulması gerektiğini vurguladı. Üniversiteler, kamu kurumları ve iş dünyası arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesinin de bölgesel kalkınmaya katkı sağlayacağını söyledi.
Fidan: Sanayide teknolojik dönüşüm desteklenmeli
Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi Başkanı Mustafa Fidan, sanayinin rekabet gücünü artırmak için teknolojik dönüşüm, enerji verimliliği ve nitelikli iş gücünün önemine dikkat çekti.
Diyarbakır OSB’de yüzlerce işletmede yaklaşık 23 bin kişinin istihdam edildiğini belirten Fidan, üretim kapasitesini artırırken çevreye duyarlı ve uluslararası pazarlarda rekabet edebilen bir sanayi yapısı oluşturmayı hedeflediklerini söyledi.
Fidan, sanayicilerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması, enerji maliyetlerinin düşürülmesi ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin teknolojik dönüşümünün desteklenmesi çağrısında bulundu. Üniversite-sanayi iş birliğinin geliştirilmesi gerektiğini de vurguladı.
Türk: Türkiye teknoloji geliştiren bir ekonomiye dönüşmeli
DOGÜNSİFED Başkanı Devrim Türk, dünya ekonomisinin teknolojik gelişmeler, jeopolitik gerilimler ve korumacı politikalar nedeniyle önemli bir dönüşümden geçtiğini belirtti.
Türkiye’nin Ortadoğu’daki ekonomik fırsatları değerlendirirken Avrupa Birliği ile ticari ve ekonomik ilişkilerini de güçlendirmesi gerektiğini söyleyen Türk, Avrupa’nın yeni sanayi politikalarının ve “Made in EU” yaklaşımının Türkiye açısından önem taşıdığını ifade etti.
Ekonomik kalkınmanın temelinde hukukun üstünlüğü, liyakat, şeffaflık ve güçlü kurumların bulunduğunu belirten Türk, Türkiye’nin yapay zekâ ve dijital dönüşüm sürecinde yalnızca teknoloji kullanan değil, teknoloji geliştiren bir ekonomiye dönüşmesi gerektiğini söyledi.
Türk, bölgenin genç nüfusunun yanı sıra tarım, sanayi ve enerji potansiyelinin değerlendirilmesi için kamu yatırımlarının artırılması ve bölgeler arasındaki gelişmişlik farklarını azaltacak politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini kaydetti.
Sempozyum, Ekonomi Gazetesi Genel Koordinatörü Vahap Munyar’ın moderatörlüğünde düzenlenen “İş Dünyasının Dijital ve Hukuki Dönüşümü: Avrupa ve Türkiye” başlıklı oturumla devam etti. Oturumda Dr. Hüseyin Doluca, Av. Zeynel Kara, Prof. Dr. Pelin Karatay Göğül ve Hakan Güldağ, dijitalleşmenin iş dünyasına etkilerini ve hukuki dönüşüm süreçlerini ele aldı.
