Haber Merkezi - Mardin’in Derik ilçesinde binlerce yıldır yetiştirilen zeytinlerin hasadına başlandı.
Bu yıl verimin geçen yıllara göre daha iyi olduğunu belirten üreticiler, rekoltenin 2 bin tonu aşmasını bekliyor. Ancak farklı bölgelerde yetiştirilen zeytinlerin düşük fiyatlarla Derik piyasasına girmesi, ilçedeki üreticilerin satışlarını olumsuz etkiliyor.
Mardin’in Derik ilçesi, binlerce yıllık zeytin üretim geleneğiyle bölgenin önemli zeytin merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor. İlçede hasat sezonunun başlamasıyla birlikte üreticiler, aileleriyle birlikte zeytin bahçelerinde yoğun mesai harcıyor.
Bu yıl zeytin veriminin iyi olduğunu belirten üreticiler, Derik zeytinlerinin gübre ve tarım ilacı kullanılmadan yetiştirildiğini söylüyor. İlçede yaklaşık 32 çeşit zeytin bulunduğunu ifade eden üreticiler, özellikle Xirxalî, Zoncik, Belotî, Mawî ve Kejik türlerinin öne çıktığını belirtiyor.
Derik zeytininde 32 çeşit bulunuyor
Metîn Çîlek, ailesine ait 150 ila 200 zeytin ağacı bulunduğunu belirterek, Derik zeytinlerinin organik yöntemlerle yetiştirildiğini söyledi.
Çîlek, ilçede yaklaşık 32 çeşit zeytin bulunduğunu ifade ederek şöyle konuştu:
“Allah'a şükür 150-200 zeytin ağacım var. Bunlar Derik zeytinleridir ve organiktir. Gübre kullanılmaz, ilaçlama yapılmaz. Derik'te yaklaşık 32 çeşit zeytin var. En güzel ve kaliteli zeytinler Xirxalî, Zoncik, Belotî, Mawî ve Kejik türleridir. Yani çok sayıda çeşidimiz var.
En kaliteli zeytin Xirxalî'dir. Ölçekle satılıyor. Bir ölçeği 25 kilo geliyor ve 6 bin 500 ila 7 bin liraya satılıyor. Sofralık zeytin olduğunda ise kilosu 300-350 liraya satılıyor.”
Kadınlar da hasatta yoğun mesai harcıyor
Derik'te zeytin hasadı kadın ve erkeklerin birlikte yürüttüğü aile emeğine dayanıyor. Üreticiler, ağaçların dallarına sırıklarla vurarak zeytinleri toplarken kadınlar da bahçelerde hasada katılıyor.
Üretici Hurîyet Çîlek, kadınların hasattaki emeğine dikkat çekerek şöyle konuştu:
“Erkekler sırıklarla ağacın bir tarafına vuruyor, biz kadınlar da diğer tarafında çalışıyoruz. Adım adım ağaçların üzerinde ilerliyoruz. Biz bu işi biliyoruz. Derikli kadınlar beceriklidir, maşallah, gururludur. Derikli kadınların becerikli olduğunu söylemek gerekir.”
70 yaşındaki Hewê Çîlek ise zeytin bahçelerinin ailesinden miras kaldığını belirterek geçmişteki hasat koşullarıyla bugünü karşılaştırdı.
Çîlek, “70 yaşındayım. Burası babalarımızdan, dedelerimizden kalan mülkümüz. Gözlerimi zeytin ağaçlarının arasında açtım. Şimdi hava sıcak ve güzel, çalışıyoruz. Eskiden hava kötüydü. Hasadı geç yapardık. Kar ve yağmur yağardı. Biz de karın ve buzun üzerinde zor şartlarda zeytin toplardık” dedi.
Bu yıl 2 bin tonun üzerinde üretim bekleniyor
İlçe Orman İşletme Müdürlüğünün verilerine göre, 2025 yılında Derik genelinde toplam 1.535 ton zeytin üretildi. Bu yıl ise verimin daha yüksek olduğu ve üretimin 2 bin tonu aşmasının beklendiği bildirildi.
Ancak üretimdeki artışa rağmen zeytin fiyatları üreticilerin beklentilerini karşılamıyor.
Zeytin üreticisi Mihemed Beşeren, hasat sezonunu beklediklerini belirterek, zeytinlerini satamadıkları takdirde yağa dönüştürdüklerini söyledi.
Beşeren, “Her yıl bu 15-20 günlük hasat dönemini bekliyoruz. Zeytin para ederse satıyoruz, etmezse götürüp yağa dönüştürüyoruz” diye konuştu.
Başka bölgelerin zeytinleri Derik piyasasını etkiliyor
Üreticiler, son iki yıldır Edremit, Hatay ve Nizip gibi bölgelerde yetiştirilen zeytinlerin Derik piyasasına girdiğini, bu zeytinlerin daha düşük fiyatlarla satılmasının yerel üreticileri olumsuz etkilediğini belirtiyor.
Üretici Hemdullah Demir, farklı bölgelerden gelen zeytinlerin piyasada rekabet yarattığını ifade ederek şunları söyledi:
“Bir-iki yıldır Edremit, Hatay, Nizip ve diğer bölgelerin zeytinleri Derik piyasasına girdi. İnsanlar da gidip o zeytinleri daha ucuza alıyor. Bu şekilde bizim Derik zeytinlerimiz elimizde kalıyor.”
Üreticiler zeytinleri hem sofralık hem yağlık satıyor
Derik'teki üreticiler, hasat ettikleri zeytinlerin bir bölümünü sofralık olarak satarken bir bölümünü de ilçedeki küçük zeytinyağı fabrikasına götürerek yağa dönüştürüyor.
Üretici Beytullah Aydın, 70-80 zeytin ağacından bu yıl yaklaşık 800 kilo zeytin elde ettiğini söyledi. Zeytinlerini tenekelerle sattığını belirten Aydın, bir tenekenin 17-18 kilo geldiğini ve 7 bin 500 ila 8 bin 500 lira arasında alıcı bulduğunu ifade etti.
Derik Zeytinyağı Fabrikası çalışanı Alaattin Taş ise zeytinin yağ veriminin çeşidine göre değiştiğini belirtti.
Taş, “Bazı zeytinlerin 7 kilosundan 1 kilo yağ elde ediliyor. Bazılarının 3 kilosundan 1 kilo yağ çıkıyor. Bazı zeytinler ise kaliteli değil; 10 kilosundan ancak 1 kilo yağ elde ediliyor” dedi.
600 bin zeytin ağacının yalnızca yarısında üretim yapılıyor
Derik'te 16 bin dönümden fazla alanda yaklaşık 600 bin zeytin ağacı bulunuyor. Ancak mevcut durumda üretim yalnızca 300 bin ağaçta gerçekleştiriliyor.
