Haber Merkezi - Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) Levant Çalışmaları Koordinatörü Dr. Oytun Orhan, Ankara’da düzenlenen uluslararası konferansta Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş ile Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın’ın katılımının, yürütülen yeni sürece devletin en üst düzeyde verdiği önemi ve kararlılığı açıkça ortaya koyduğunu belirtti.
ORSAM tarafından başkent Ankara’da düzenlenen “Ortadoğu’da Yeni Bir Bölgesel Toplum Sözleşmesi Arayışı” başlıklı uluslararası konferansa katılan Dr. Oytun Orhan, Rûdaw Ankara Temsilcisi Şevket Herki’nin sorularını yanıtladı.
Orhan, sürecin iniş çıkışlara ve bölgesel risklere rağmen ilerleyeceğini vurgulayarak, MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın konferansta verdiği "ne olursa olsun bisikletin pedalını çevirmeye devam etme" mesajına dikkat çekti.
"En üst seviyedeki katılım Türk tarafının iradesini gösteriyor"
Konferansa hem Meclis hem de güvenlik kanadından üst düzey katılım sağlanmasını ve bunun sürece etkisini değerlendiren Dr. Oytun Orhan, şu ifadeleri kullandı:
“Tabii şu anda yürütülen çok önemli bir süreç var. Biliyorsunuz PKK'nın silahsızlandırılması ve sonrasında meseleye siyasi bir çözüm bulunması hedefleniyor. Türkiye bunu 'terörsüz Türkiye ve terörsüz bölge' şeklinde formüle etti. ORSAM'ın düzenlemiş olduğu bu ilk uluslararası konferansa Türkiye'den üst düzey yetkililerin katılması son derece mühim. Bir tarafta işin meclis ayağını yürüten TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, diğer tarafta işin güvenlik boyutunu koordine eden MİT Başkanı İbrahim Kalın yer aldı. Bu katılım, Türkiye'nin en üst seviyede bu konuya verdiği önemi göstermesi açısından son derece önemlidir. Süreç içerisinde zaman zaman inişler çıkışlar olduğu, pazarlıkların yürüdüğü noktalarda bazı sıkıntılar yaşandığı görülse de bunların ana istikameti değiştirmeyeceği; gidişatın her zaman ileriye ve nihai hedefe doğru takip edileceği konusunda Türk tarafının göstermiş olduğu irade açısından çok kıymetli bir mesajdır.”
Toplantının bölgesel boyutuna da değinen Orhan, değerlendirmesini şöyle sürdürdü:
“ORSAM dış politikayla ilgilenen bir kurum olması hasebiyle sürecin biraz daha bölgesel boyutuna odaklanıldı. Sayın Numan Kurtulmuş da konuşmasında sürece dair önemli mesajlar verdi ve orada önemli aşamalar kaydedildiği anlaşılıyor. Irak'tan, Suriye'den, İran'dan, Avrupa'dan ve dünyanın farklı yerlerinden gelen katılımcılarla birlikte bu tür çatışma çözümlerinde dünyadaki farklı modellerin nasıl uygulandığını dinleme fırsatı bulduk. Suriye'deki mevcut durum nasıl bir örnek teşkil edebilir ya da Türkiye'deki süreç oraya nasıl yansır? Keza Irak bağlamında ve yeniden gündeme gelen İran gerilimi konusunda İbrahim Kalın'ın verdiği mesajlar masadaydı. Tüm bunların sürece etkileri ve bölge ülkelerinin güvenliğini nasıl şekillendireceği üzerine kapsamlı tartışmalar yürütülüyor.”
İbrahim Kalın'dan 'bisiklet pedalı' benzetmesi
Süreçte bir duraksama veya aksaklık yaşanıp yaşanmadığına dair soruyu yanıtlayan Dr. Oytun Orhan, MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın yaptığı benzetmeyi aktararak taraflar arasındaki müzakerelere işaret etti:
“Detaylara girmekten ziyade özellikle MİT Başkanı İbrahim Kalın'ın verdiği mesaj çok netti: Bizim hedefimiz, bütün o aksaklıklara rağmen daima sona doğru ilerlemek yönünde olacaktır. Kalın, bunu sürekli pedala basılması benzetmesiyle açıkladı; ne olursa olsun, her türlü sıkıntıya rağmen bisikletin o pedalının dönmesi gerektiğini ifade etti. Evet, bölgesel şartlar süreci olumsuz etkileyebilir. İbrahim Kalın da konuşmasında özellikle İran'a dönük olası bir saldırının süreci olumsuz etkileyebileceğini belirtti. Çünkü böyle bir durumda bölgede yeniden büyük bir çatışma dinamiği ortaya çıkabilir, Irak'taki milis grupların Körfez ülkelerine saldırılar düzenlemesi gibi ciddi riskler doğabilir. Türkiye bu tür riskleri öngörüyor. Tabii sürecin Türkiye içinde yürütülen müzakere ayağında da birtakım sıkıntılar yaşanabilir. Atılabilecek hukuki adımlar ile diğer taraftan PKK'nın silahsızlanma sürecinin takvimi konusunda tarafların beklentileri arasında zaman zaman uyuşmazlıklar, öncelik sıralamasında farklılıklar çıkabilir. Ancak burada verilen temel mesaj; bütün bu aksaklıklara rağmen sürecin kararlılıkla ilerleyeceği yönündedir.”
"Bölgesel krizler süreci durdurmaz, sadece geciktirir"
Bölgedeki çatışma risklerinin ve ABD'deki gelişmelerin sürece yansımasını değerlendiren Orhan, krizlerin nihai hedefi ortadan kaldıramayacağını, yalnızca gecikmelere yol açabileceğini ifade etti:
“Bölgesel istikrarsızlık süreci kesinlikle olumsuz etkiler. Böyle tarihi bir sürecin başarıya ulaşabilmesi için bölgesel istikrar şarttır. Örneğin Suriye'de SDG meselesi ve entegrasyon sürecinde bir aşama kaydedilmeseydi, süreç belki bu kadar ilerleyemeyebilirdi; oradaki dönüşüm sürecin de önünü açtı. Şimdi benzer bir dinamik Irak'ta yürüyor. Sincar (Şengal) konusunda bir anlaşma imzalandı. Eğer orada da silahlı grupların entegrasyonu sağlanır ve PKK varlığı sonlandırılarak meseleye farklı bir çözüm getirilirse, bu durum Türkiye'deki süreci son derece olumlu etkileyecektir. Ancak bölge yeniden geniş çaplı bir çatışma sarmalına girerse bu çok ciddi bir risk teşkil eder. Fakat bu noktada en kritik husus şudur: Bu gelişmeler ancak ve ancak süreçte takvimsel bir gecikmeye yol açabilir. Nihai hedef açısından süreci tamamen durdurma ya da ortadan kaldırma gibi bir etki yaratmaz; yaratacağı tek etki bir gecikme olacaktır.”
