Erbil (Rûdaw) – Cizreli araştırmacı ve yazar Abdullah Yaşin, Kadoğlu Holding'in Mirakan Camisi'nin bulunduğu alana yönelik projesine tepki göstererek, “Botan mirlerinin mezarlarının bulunduğu yer tuvalete dönüştü” dedi.
Cizre'deki tarihi Mirakan Camisi tamamen yıkılıyor. Caminin yerine “Cemal Kadoğlu Külliyesi” adıyla yeni bir proje inşa ediliyor.
Edinilen bilgilere göre Kadoğlu Holding, projeyi üstlendi. Holding, “Cemal Kadoğlu Külliyesi” adı altında yeni bir cami, Kur'an kursu ve taziye evi inşa etmeyi planlıyor.
Bu cami, Botan Emirliği'nin önemli bir mirası. Daha önce 14 Kürt mirinin mezarı caminin yanında bulunuyordu. Bu mezarlar, 1970 yılında avlunun genişletilmesi amacıyla Dicle Nehri kıyısına doğru taşınmıştı.
Kadoğlu Holding ile Vakıflar İdaresi arasında yapılan protokole göre yeni projede ne “Mirakan Camisi”nin orijinal adı korunuyor ne de mirlerin türbeleri inşa ediliyor.
Bu durum, Cizre'nin tarihi hafızasının kaybolması tehlikesini gündeme getiriyor.
Cizreli araştırmacı ve yazar Abdullah Yaşin, Hêvîdar Zana'nın sunduğu bültene bağlanarak , Mirakan Camisi hakkında bilgi ve birikimini paylaştı.
Caminin tarihi ve mirlerin mezarlarının taşınması
Abdullah Yaşin, projenin gerçekliğiyle ilgili soruya şu yanıt verdi:
“Öncelikle caminin başına ne geldiğini anlatmak istiyorum, bu daha önemli. Bu cami, 13. yüzyılda Cizre Miri, Mir Bedreddin, Mir Mecdeddin'in oğlu İsa tarafından yaptırıldı.
Ne yazık ki 1935 yılında bir kaymakam Cizre'nin sokaklarını genişletmek istedi. Bu camiyi yıktı ve güney ile batı taraflarını yaklaşık 6-7 metre küçülttü. 12 mir, caminin avlusunun kuzeydoğu tarafında gömülüydü. Bir odada da 2 mir bulunuyordu. Bunlardan biri Mir Mihemedê Nêçîrvan'dı. Cami, minare yapılacağı gerekçesiyle o dönemde imam ve halkla birlikte tahrip edildi.
12 mir ve onların 24 kemik kalıntısı bir traktörle taşındı. Peşlerine düştüm, onları Dicle Nehri'nin kenarına götürdüler ve suyun içine gömdüler. Bu benim için büyük bir üzüntüydü.”
“Mezarlarının bulunduğu yer tuvalete dönüştü”
Abdullah Yaşin, birçok yetkiliye mirlerin mezarlarının bulunduğu yerden kurtarılması gerektiğini söylediğini belirterek şöyle devam etti:
“Ne yazık ki şimdi orada park yapıldı ve üzerlerine beton döküldü. Lazer cihazlarıyla tespit edilmedikçe yerleri bulunamıyor. Şırnak Valisi Sayın Birol Ekici'ye, 'Mümkünse mirlerimizi oradan çıkaralım, çünkü bugün mezarlarının bulunduğu yer tuvalete dönüştü' dedim. Aynı şeyi Cizre Kaymakamı Sayın Ahmet Vezir Baycar'a da söyledim. O da mezarların çıkarılmasını kabul etti. Böyle bir dönemde Kadoğlu ailesi, Mirler Camisi'nin bulunduğu yerde bir külliye inşa etmek istedi.”
“Kadoğlu ailesinin projesi kabul edilemez”
Yaşin, Kadoğlu ailesinin mirlerin mezarlarının bulunduğu böylesine tarihi bir alanı nasıl değiştirip kendi ailelerinin adını taşıyan bir proje yapmayı kabul ettiğine ilişkin sorusunu şöyle yanıtladı:
“Kaymakama, isterseniz mirlerin bulunduğu yeri size gösterebilirim, böylece mirlerimizi oradan çıkarıp buraya getirebiliriz, dedim. Şırnak Üniversitesi'nin eski rektörü Abdurrahîm Alkiş de gelmişti. Yanlarında 20-25 kişi de vardı. Onları mirlerin mezarlarının bulunduğu yere götürdüm. Park yapıldığı için burası kesin olarak onların mezar yeridir diyemiyorum ama bu 100 metrekarelik alanın içinde oldukları kesin. Mümkünse onları buradan çıkaralım, dedim. Onlar da çıkaracağız, dediler.
Kaymakama ve rektöre, mezarların üzerine kubbeler yapmamız gerektiğini, tuvaletin de avlunun içinde olmasını, böylece mezarların bulunduğu tarafa pisliğin ulaşmamasını söyledim.
Ayrıca Kadoğlu ailesinin projesi de kabul edilemez. Eğer yapılacaksa camiyi kendi imkanlarımızla yeniden inşa edelim, yine Mirakan Camisi adını verelim ve üzerine bu caminin 2027 yılında Cemal Kadoğlu tarafından yaptırıldığını yazalım.”
“Şimdi de orada iki mirin mezarı bulunuyor”
Abdullah Yaşin, kentin ileri gelenlerinin, tarihçilerinin ve tanınmış isimlerinin neden bir girişim başlatmadığı ve projeye karşı çıkmadığı sorusuna şöyle yanıt verdi:
“Şu anda herkes üzgün ve yaptıkları hukuken yanlış. Çünkü orası tarihi bir yer ve şu anda da orada iki mirin mezarı bulunuyor. Mir Mihemedê Nêçîrvan ve bir başka mir de orada yatıyor. Ancak kemikleri kırıldığı için diğerinin adı bilinmiyor. Bu yerin adı değiştirilmemeli. Bu konuda kararlıyız. Son günlerde neler yaşandığı konusunda şu an bilgim yok.”
“Ticaret odası ve baro harekete geçmeli”
Yaşin, herhangi bir dava açılıp açılmadığı ya da şikayette bulunulup bulunulmadığı sorusuna ise “Bunu duymadım. Bu, ticaret odasının işidir; onların harekete geçmesi gerekiyor. Ya da baroların işi. Onlara da söyledim, eğer kendi adlarını koymakta ısrar ederlerse koysunlar. Aksi halde Cizreliler bu camiyi eskisi gibi yeniden inşa edebilir” şeklinde yanıt verdi.


