Erbil (Rûdaw) – Esad iktidarının yıkılmasının üzerinden bir yıl geçti ancak Suriyeli mülteci sorunu hâlâ devam ediyor.
Milyonlarca Suriyeli, mecburiyetten dolayı ülkelerinin dışında mülteci şartlarında yaşıyor.
Suriye halkı 2011 yılından bu yana dünyaya yayılarak mülteci konumuna düştü ve Suriyeli mülteci sayısının en yüksek olduğu ülke Türkiye.
Türkiye’nin resmi istatistiklerine göre, bu ülkede yaşayan Suriyelilerin sayısı 2 milyon 371 bin.
Ayrıca hükümet verilerine göre, 2016 yılından bu yana toplamda 1 milyon 290 bin Suriyeli ülkesine geri döndü.
Öte yandan, 8 Aralık 2024’ten bu yana, bir yıl içinde Türkiye’deki Suriyeli mültecilerden toplam 560 bini ülkelerine dönüş yaptı.
Suriye’de geçici bir hükümet kurulmuş olsa da, mültecilerin çoğunluğuna göre uygun olmayan koşullar ile mevcut idari ve güvenlik sorunları nedeniyle bu yeni dönemde hemen Suriye’ye dönemiyorlar.
Dönüş hasreti ve yaşam engelleri
28 yaşındaki Abdullah Kenc, Şamlı bir mülteci. Abdullah, 10 yıl önce ailesine destek olmak için akrabalarıyla birlikte ailesine veda ederek İstanbul’un yolunu tutmuş.
Türkçe öğrenen Abdullah, özel bir üniversitede radyoloji bölümünde okuyor.
Genç mülteci, hem eğitimi için hem de Şam’daki ailesine para gönderebilmek için günde 10 saatten fazla İstanbul Fatih’teki Malta Çarşısı’nda bir dükkânda Suriye kahvesi yapıyor.
10 yıldır ailesini hiç görmeyen Abdullah, gün içinde birkaç kez görüntülü olarak (WhatsApp üzerinden) ailesiyle konuşuyor.
Abdullah, Suriye’deki durumun artık sakinleşmesini ve okulunu bitirdikten sonra ülkesine dönmeyi umuyor.
Abdullah Kenc, Rûdaw’a şunları söyledi:
“Ülkemiz Suriye kurtarıldıktan sonra, akrabalarımdan, ailemden ve arkadaşlarımdan birçok kişi Suriye’ye döndü. Çünkü yıllardır ailelerini ve sevdiklerini görmemişlerdi. Ben de ailemi çok özlüyorum ama iş ve okul nedeniyle gidemiyorum. Allah nasip ederse, bu yıl Suriye’ye gideceğim.”
Göç istatistikleri
Suriye iç savaşının başlangıcından bu yana Türkiye en fazla mülteciye ev sahipliği yapıyor.
2021 yılında Türkiye’deki mülteci sayısı en yüksek seviyeye ulaşarak yaklaşık 3 milyon 737 bin kişiyi bulmuştu. Son 4 yıldır Türkiye’deki mülteci sayısı giderek azalıyor.
Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı’nın 27 Kasım 2025 tarihli verilerine göre, Türkiye’de geçici koruma statüsünde yaşayan Suriyelilerin sayısı 2 milyon 371 bin 412.
“Ülkeyi yeniden inşa etmek için döneceğiz”
Rakkalı Suriyeli mülteci Abdurrahman El-Cewaş da döneceklerini belirterek şunları söyledi:
“2015 yılında, yani 10 yıl önce Türkiye’ye geldik. Savaştan kaçtık ve buraya sığındık. Ben petrol mühendisiyim. Şimdi mülteci kardeşlerimizle birlikte ülkemize döneceğiz ve onun yeniden inşası için çalışacağız.”
12 yaşındaki Nuralin El Cewaş ise yaşadığı ikilemi şu sözlerle anlattı:
“Adım Nuralin, 12 yaşındayım ve 6. sınıfa gidiyorum. Ben burada değil, Suriye’de doğdum. Suriye’de sadece birkaç ay yaşadım. Aynı zamanda hem burada kalmak istiyorum hem de ülkeme dönmek istiyorum.”
Resmi verilere göre, Türkiye’de Suriyeli mülteciler en fazla İstanbul’da yaşıyor.
Şehirde; Fatih, Esenyurt, Sultanbeyli, Esenler ve Bağcılar gibi ilçelerde yaklaşık 417 bin mülteci yaşıyor.
Çoğunluğu düşük gelirle tekstil ve hizmet sektöründeki işlerde çalışıyor.
Ağustos 2024 tarihli son verilere göre, Türkiye vatandaşlığı alan Suriyeli mültecilerin sayısı 238 bin 768.
