Haber Merkezi - İran ve ABD, iki haftadır yürürlükte olan mutabakat zaptının geçerliliği konusunda şüphe uyandıran birkaç günlük çatışmaların ardından, Hürmüz Boğazı'nda karşılıklı ateşi durdurma kararı aldı.
İki taraf arasındaki çatışmaların durdurulduğu haberi dün gece Amerikan internet sitesi Axios tarafından bildirildi. Habere göre taraflar, Hürmüz Boğazı üzerindeki anlaşmazlıkları gidermek amacıyla yarın Katar'da bir araya gelmeyi de kabul etti.
İran, çatışma nedeniyle aylardır bölgede mahsur kalan gemilerin yalnızca Devrim Muhafızları Ordusu'nun (DMO) denetimindeki belirlenmiş bir deniz koridorundan çıkabileceğini savunuyordu. Bunun üzerine ABD ve Umman, Uluslararası Denizcilik Örgütü ile koordinasyon içinde, gemilerin bölgeden güvenli bir şekilde ayrılabilmesi için Umman kıyıları yakınında alternatif bir nakliye yolu oluşturdu.
“En az iki gemi Devrim Muhafızları tarafından vuruldu”
İran bu yeni yolun açılmasını protesto etti ve en az iki gemi Devrim Muhafızları tarafından vuruldu; bu durum ABD'nin hafta sonu Boğaz yakınındaki çeşitli noktaları vurmasına neden oldu. İran buna pazar günü Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD üslerine bir dizi balistik füze ve kamikaze İHA fırlatarak karşılık verdi ve müzakereleri durdurmakla tehdit etti.
Üst düzey bir ABD'li yetkili Axios'tan Barak Ravid'e yaptığı açıklamada, "Tüm askeri faaliyetleri durdurmaya karar verdik" dedi. İkinci bir yetkili ise her iki tarafın da şimdilik geri adım atma ve gemilerin su yolundan "serbestçe geçmesine" izin verme konusunda anlaştığını söyledi.
ABD ve İsrail, 8 Nisan'da ateşkes sağlanana kadar yaklaşık altı hafta süren kapsamlı bir hava harekatına 28 Şubat’ta başlamıştı. İran savaş sırasında su yolunu kapattı ve düzinelerce gemiye saldırdı; ardından ABD, 13 Nisan'da İran limanlarına abluka uygulayarak karşılık verdi ve İran'ın petrol ihracatını neredeyse tamamen durdurdu.
İran 60 gün sonra ücret almayı dayatıyor
İran, gemilerin 60 gün boyunca geçiş ücreti ödemeden Boğaz'dan çıkmasına izin vermeyi kabul etti ancak bu süreden sonra gemilere sağlanan hizmetler için ücret alınacağını savunuyor. ABD ise gemilerden hiçbir ücret talep edilmemesi gerektiği konusundaki tavrını sürdürüyor.
Mutabakat zaptı uyarınca Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması İran'da siyasi gerilimi tırmandırdı ve yönetici elit kesimi iki kampa böldü. Bir kesim Washington'a güvenilemeyeceğine, savaşın devam etmesi gerektiğine ve boğazın dünya ekonomisine karşı bir silah olarak kullanılması gerektiğine inanırken; diğer kesim ülkenin vahim ekonomik koşulları göz önüne alındığında diplomasiye bir şans verilmesi gerektiğini savunuyor.
Lübnan'daki gerginlikler de dahil olmak üzere çatışmanın çok yönlü doğası göz önüne alındığında, müzakerecilerin çatışmaların kalıcı olarak durdurulmasını sağlayıp sağlayamayacağı belirsizliğini koruyor. İran, mutabakat zaptı uyarınca İsrail'in Lübnan'daki saldırılarını durdurması ve kuvvetlerini Lübnan topraklarından çekmesi gerektiğini savunurken; İsrail ülke içindeki operasyonlarına devam etti.
ABD Başkanı Donald Trump, Tahran'ın mutabakat zaptı kapsamındaki yükümlülüklerine uymaması halinde İran'ı yeniden bombalamaya başlamaktan çekinmeyeceği konusunda defalarca tehditte bulundu.
