Erbil (Rûdaw) - Norveçli yetkililerin Rûdaw’a verdiği özel bilgilere göre, son 20 yılda ülkedeki sığınmacı ve mültecilerin durumu belirgin bir şekilde iyileşti. Eğitim ve iş hayatında mülteciler ile yerli halk arasındaki uçurum daralırken, Irak, Suriye ve Türkiye'den gelen mültecilerin istihdam oranlarının genel ortalamanın altında kaldığı görüldü.
Norveç Entegrasyon ve Çeşitlilik Müdürlüğü (IMDi), mültecilerin iş gücüne katılımı ve entegrasyon süreçlerine ilişkin güncel verileri Rûdaw Uluslararası Masası Editörü Usame Muhammed ile paylaştı.
Paylaşılan verilere göre, ülkede eğitim ve iş alanında göçmenler ile Norveç vatandaşları arasındaki fark giderek azalıyor. Ancak istatistikler, özellikle Irak ve komşu ülkelerden gelen göçmenlerin istihdam oranlarının diğer mülteci gruplarına kıyasla halen daha düşük olduğunu ortaya koyuyor.
Mültecilerin çalışma oranları: Hangi ülkeden ne kadar çalışan var?
Norveç İstatistik Kurumu'nun (SSB) 20 ile 66 yaş arası nüfusu kapsayan 2025 yılı sonu verilerine göre istihdam oranları şu şekilde sıralandı:
- Yerli Norveç vatandaşları: Yüzde 79,5
- Tüm mültecilerin genel ortalaması: Yüzde 67,5
- İran ve Rojhılat: Yüzde 64,2
- Türkiye: Yüzde 55,8
- Irak ve Kürdistan Bölgesi: Yüzde 52,9
- Suriye ve Rojava: Yüzde 47,4
Verilere göre; Irak ve Kürdistan Bölgesi kökenli mülteciler arasında çalışma oranı erkeklerde yüzde 56,7 iken kadınlarda yüzde 48,2'de kaldı. Norveç’te şu an çalışma çağında olan Irak kökenli 11 bin 243 kişi istihdam edilmiş durumda.
Iraklı ve Suriyelilerin istihdam sorunu neden kaynaklanıyor?
Ortaya çıkan tablo, Irak ve Suriye kökenli mültecilerin istihdam oranlarının diğer göçmen grupların oldukça gerisinde kaldığını gösteriyor.
Konuya ilişkin Rûdaw’a konuşan IMDi Sözcüsü Linn Føyen Torkildsen, Norveç hükümetinin eğitim, istihdam, gelir ve sosyal uyum gibi 30’dan fazla göstergeyi yakından takip ettiğini belirtti.
Torkildsen, mültecilerin iş gücüne katılımının önündeki en büyük engelleri şöyle sıraladı:
- Diplomaların olmaması veya Norveç'te denkliğinin kabul edilmemesi.
- Norveççe dil yetersizliği.
- İş piyasasında referans veya çevre (network) eksikliği.
- Sağlık sorunları ve maruz kalınan ayrımcılık.
Torkildsen, zorluklara rağmen genel tablonun "iyiye gittiğini" vurgulayarak, "Özellikle Norveç'te doğan göçmen çocukları ebeveynlerine kıyasla topluma çok daha iyi entegre oluyor. Kız çocukları ve genç kadınlar eğitimde ve iş bulmada son derece başarılı" dedi.
Neden Kürtlere özel istatistik yok?
Norveç’teki Kürtlerin istihdamına dair neden net bir veri bulunmadığı sorusuna yanıt veren IMDi, istatistiklerin "etnik köken" bazında değil, "menşe ülke" (geldikleri devlet) bazında tutulduğunu, bu sebeple Kürt mültecilerin durumunu net olarak gösteren spesifik bir veri setine sahip olmadıklarını ifade etti.
Rûdaw’ın sorularını yazılı olarak yanıtlayan Norveç Entegrasyon ve Çeşitlilik Müdürlüğü (IMDi), ülkedeki uyum süreci ve politikalara dair şu detayları paylaştı:
Rûdaw: Müdürlüğünüz, son 20 yılda mültecilerin genel entegrasyon sürecini nasıl değerlendiriyor?
IMDi: Genel değerlendirmemiz, mültecilerin Norveç'e entegrasyonunun zaman içinde olumlu bir gelişim gösterdiği yönündedir; ancak önemli zorluklar varlığını koruyor. IMDi tarafından yayımlanan yıllık entegrasyon raporları, mülteciler ile nüfusun geri kalanı arasındaki uçurumun iş ve eğitim gibi temel alanlarda kapandığını gösteriyor. Mülteci geçmişi olan daha fazla çocuk anaokuluna gidiyor ve liseyi bitiriyor. Yükseköğrenime katılımda da artış gözlemliyoruz. Özellikle Norveç'te doğan göçmen çocukları, eğitim ve iş hayatında çok iyi sonuçlar elde ediyor.
Rûdaw: Mültecilerin Norveç toplumuna başarılı bir şekilde entegre olup olmadığını belirlemek için hangi temel göstergeleri kullanıyorsunuz?
IMDi: Ulusal ve uluslararası tavsiyelere dayanarak, her yıl güncellenen 30'dan fazla gösterge kullanıyoruz. Bu göstergeler genel olarak 5 ana kategoriye ayrılıyor:
- Eğitim (Anaokulundan yetişkin eğitimine kadar katılım oranları).
- İş gücü piyasası.
- Gelir ve yaşam koşulları.
- Siyasi entegrasyon (Oy kullanma oranı ve kurumlara duyulan güven).
- Sosyal uyum (Göçmenlere yönelik tutum, sosyal bağlar ve ayrımcılık deneyimleri).
Rûdaw: Başarılı bir uyum için iş bulmak ve Norveççe bilmek ne kadar önemli?
IMDi: Norveç'teki temel uyum prosedürleri 'Entegrasyon Yasası' ile düzenlenmiştir. Amacımız mültecilerin Norveççe öğrenmesi, Norveç toplumu hakkında bilgi sahibi olması, resmi bir diplomaya sahip olması ve iş piyasasıyla uzun vadeli bir bağ kurmasıdır. İstihdam, başarılı bir entegrasyon için en önemli faktör olarak görülse de, dil yeterliliği bunun temelini oluşturur. Dil bilmek sadece iş bulmayı kolaylaştırmakla kalmaz; aynı zamanda güveni, sosyal ağları ve toplumsal katılımı güçlendirdiği için uyum sürecini doğrudan olumlu etkiler.
Rûdaw: Norveç'in entegrasyon konusunda karşılaştığı en büyük zorluklar neler ve toplumda en çok hangi gruplar engellerle karşılaşıyor?
IMDi: Mülteciler oldukça heterojen (çeşitli) bir gruptur. Bu nedenle uyum sonuçları da gruplar ve bireyler arasında büyük farklılıklar gösterir. En kalıcı zorluklar; iş gücüne katılım, eğitim seviyesi, dil öğrenimi ve sosyal dışlanma ile ilgilidir. Düşük gelir, yoksulluk, negatif sosyal baskılar ve belirli bölgelerdeki gettolaşma (izolasyon) da diğer önemli sorunlar arasındadır.
Örneğin, mülteci geçmişine sahip ve Norveç'te kısa süredir ikamet eden kadınların uyum göstergeleri diğer gruplara kıyasla genellikle daha düşük kalmaktadır. Buna karşılık, mülteci ebeveynlerden Norveç'te doğan bireyler (özellikle genç kadınlar) birçok alanda çok daha iyi sonuçlar almaktadır.
Rûdaw: Müdürlüğünüzün elinde Norveç'teki Kürt mültecilerin istihdamı, eğitimi ve dil becerilerine ilişkin özel bir veri var mı?
IMDi: Maalesef Kürt mültecilere özel bir veriye sahip değiliz. İstatistik ve analizlerimiz genellikle menşe ülke, sığınmacı statüsü ve diğer demografik özelliklere dayanmaktadır. Verileri etnik kökene göre toplamıyor ve yayımlamıyoruz. Daha kapsamlı analizler için belki Norveç İstatistik Kurumu'nun (SSB) ülke geçmişine dayalı verileri incelenebilir.
Rûdaw: Norveç, mültecilerin kendi kültürel ve dilsel kimliklerini korumaları ile topluma entegre olmaları arasındaki dengeyi nasıl kuruyor?
IMDi: Norveç hükümetine göre entegrasyon; mültecilerin çalışma, eğitim ve sivil yaşam yoluyla Norveç toplumuna tam anlamıyla katılması demektir. Başarılı bir entegrasyon; eşit katılım, eşit fırsatlar, sosyal uyum ve ekonomik bağımsızlık anlamına gelir.
Rûdaw: Norveç'in mevcut entegrasyon politikalarında yaptığı başlıca değişiklikler nelerdir ve hükümet bu yolla neyi hedefliyor?
IMDi: Norveç'te uyumun ana aracı, hükümet tarafından finanse edilen 'Uyum Programı'dır. En önemli reform, önceki yasanın yerini alan 2021 tarihli Entegrasyon Yasası'dır. Önceki yasaya göre en büyük değişiklik, iş hayatına ve Norveççe öğrenimine daha güçlü bir vurgu yapılmasıdır. Artık programlar, katılımcıların eğitim geçmişine, mesleki hedeflerine ve niteliklerine göre bireyselleştirilerek hazırlanmakta ve süresi buna göre belirlenmektedir. Amaç, mültecilerin kendi ayakları üzerinde durarak doğrudan işe veya eğitime yönlendirilmesidir.
