Rusya'dan Mardin'e uzanan 170 yıllık serüven: Kürt edebiyatının en büyük arşivi Jaba Koleksiyonu yayımlandı

Mardin (Rûaw) - Kürt dili ve kültürü üzerine akademik çalışmaların dünyadaki en önemli merkezlerinden biri olan Mardin Artuklu Üniversitesi (MAÜ), tarihi bir projeyi tamamladı. 19. yüzyılda Rus Konsolosu Alexandre Jaba tarafından derlenen ve yaklaşık bir asırdır Rusya’daki kütüphanelerde bulunan dev Kürtçe arşivi, 15 ciltlik bir tıpkıbasım eseri olarak kültür dünyasına kazandırıldı.

Mardin Artuklu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. İbrahim Özcoşar, Rûdaw’a yaptığı açıklamada bu başarının 2009 yılında atılan kurumsallaşma adımlarının ve yıllar süren bir emeğin meyvesi olduğunu vurguladı.

2009’dan bugüne uzanan akademik yolculuk

Rûdaw’a konuşan Rektör Prof. Dr. İbrahim Özcoşar, projenin temellerinin 2009-2010 yıllarında üniversite bünyesinde kurulan Yaşayan Diller Enstitüsü ve Kürt Dili ve Kültürü Bölümü ile atıldığını belirtti.

Özcoşar, "Bu bölümün kurulmasıyla birlikte çalışmalarımız somut ve mücessem bir hale geldi. Daha sonra Kürt diliyle ilgili lisans, yüksek lisans ve doktora programlarımızın açılmasıyla dünyadaki klasik Kürt edebiyatına ait eserleri toplama stratejimizi hayata geçirdik" dedi.

Kadri Yıldırım ve Ahmet Kırkan’ın tarihi emeği

Koleksiyonun Türkiye’ye getirilme sürecine değinen Rektör Özcoşar, süreci başlatan isimleri minnetle andı.

Özcoşar, "2013 yılında, üniversitemizin eski akademisyenlerinden merhum Prof. Dr. Kadri Yıldırım’ın yoğun çabalarıyla Rusya’nın St. Petersburg kentindeki kütüphanelerde bulunan Jaba Koleksiyonu’nun Türkiye’ye kazandırılması çalışmaları başladı. 2019 yılından itibaren ise Enstitü Müdürümüz Doç. Dr. Ahmet Kırkan’ın hassas takibiyle bu süreç çok daha somut bir noktaya evrildi" ifadelerini kullandı.

15 ciltlik dev külliyat: Ehmedê Xanî’den Feqiyê Teyran’a

Yayımlanan eserlerin içeriğine dair teknik bilgiler paylaşan Özcoşar, koleksiyonun Kürt klasikleri için eşsiz bir kaynak teşkil ettiğini söyledi.

Toplam 15 ciltten oluşan külliyatta; 39 farklı esere ait 69 el yazması nüsha bulunuyor.

Koleksiyonun içerisinde Ehmedê Xanî, Feqiyê Teyran ve Melayê Bateyî gibi klasik Kürt edebiyatının dev isimlerinin eserlerinin yanı sıra; dilbilimsel çalışmalar, halk edebiyatı derlemeleri ve tarihsel metinler yer alıyor.

Ankara ile koordineli yürütülen süreç

Projenin yayın aşamasında Cumhurbaşkanlığı ve Kültür Bakanlığı’nın tam desteğini aldıklarını belirten Rektör Özcoşar, "Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Sayın Gülşen Orhan hanımefendinin aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı ile bir protokol imzalayarak süreci nihayete erdirdik. Tamamı akademisyenlerimizden oluşan bir heyetçe hazırlanan bu geniş koleksiyon, tıpkıbasım halinde okurla buluştu. Bu süreçte emeği geçen Kültür Bakanımız Sayın Mehmet Nuri Ersoy’a, Kütüphaneler Genel Müdürlüğü’ne ve özellikle Kürdoloji ekibimize teşekkür ediyorum" dedi.

Kürtçenin bilim ve kültür dünyasına ışık tutacak

Yaklaşık 170 yıl önce Rus Konsolosu Jaba ile Kürt âlim Molla Mahmud Bayezidî tarafından başlatılan bu derleme çalışması, bugün modern bir akademik süzgeçten geçerek araştırmacıların kullanımına açılmış oldu.