Kürt dünyasının 365 önemli ismi bir kitapta toplandı
Haber Merkezi - Tarihten günümüze Kürtlerin çeşitli alanlardaki çalışmaları ve katkılarını anlatan "Alim, Edib û Şairên Kurdînûs" isimli kitap yayımlandı.
Prof. Dr. Nesim Sönmez’in büyük katkı vererek yakın bu yıl yayınlanan iki ciltlik eser bin 100 sayfadan oluşuyor.
Kitapta; en az bir eserini Kürtçeyle yazmış olan 365 Kürt ilim insanı, şair ve edebiyatçının hayatına dair biyografik bilgiler yer alıyor.
Latin alfabesiyle Kürtçenin Kurmancî lehçesinde alfabetik olarak hazırlanan ve 2025 yılında okuyucunun takdirine sunulan eser, 11. asırda yaşamış olan Baba Tahir Üryan’dan başlayıp çoğunlukla günümüzde yaşayan ve tarih boyunca Kürt dünyasında iz bırakan ismi okuyucuyla buluşturuyor.
Bilindiği gibi, ‘Kürd’ şahsiyetler; İslamiyet’in yayılmaya başladığı ilk asırlardan başlayarak oluşturulan kaynaklarda çoğunlukla ‘Kurdî’ nisbesiyle anıldı. Arapça, Farsça, Türkçe (Osmanlıca, Çağatayca), Ermenice, Süryanice hatta Yunanca ve Latince oluşturulan kaynaklarda bunu görmek mümkün.
En az milâdi 500’lerden beri tarih kitaplarından coğrafyaya; tezkirelerden tabakat kitaplarına; edebiyat tarihi kitaplarında astronomiye kadar çok farklı türde yazılmış olan yüzlerce eserde, binlerce Kürt şahsiyetin ismi geçti.
Hatta tarihi kayıtlarda Timur’un Anadolu fethi sonrasında kendisiyle beraber 15 dolayında Kürt alimini Semerkand’a götürdüğü yer alıyor. Ancak sadece Kürtçe yazanların tümünün bir araya getirilip tanıtıldığı eserler, 19. yüzyıldan itibaren yayınlandı.
Bu kitapta ise yazılmış olan yüzlerce eser içerisinde hacim itibariyle en geniş olanlarından olan Emin Zeki Bey’in “Meşahîrê Kurd û Kurdîstan”, Baba Mardux Rûxanî’nin “Dîroka Navdarên Kurd”, Mele Tahir Mela Abdullah Behirkeyi’nin “Mêjûyî Zanayanî Kurdî” ile beraber yayın tarihleri itibarıyla Nesim Sönmez’in “Kurdînûs” eseri dördüncü sırada kendine yer buluyor.
Kürt kadın yazarlarına özel bölüm
Kitapta dikkat çeken bir diğer nokta, Kürt kadın yazarlara ayrılan bölüm. Bu bölümde Rojavalı şair Melê Seyfê'nin ünlü öğrencisi Şemsê Xanim, Kürt dili ve edebiyatı üzerine çalışmalar yapan Pembe Xanim gibi isimler tanıtılıyor.
Diyarbakır'dan Kürt akademisyenlere vefa
Eserin hazırlanma sürecinde 2013 yılında Diyarbakır'da faaliyetine başlayan Mezopotamya Vakfı'nın katkılarından söz ediliyor.
Kitabın gelişimine ve tarihçilerle ilgili biyografik bilgilerin toplanmasında Peywend Yayınevi sahibi Xalid Sadinî'nin özel katkısı olduğu vurgulanıyor.
Prof. Dr. Nesim Sönmez'in de eserin hazırlanmasına büyük emek verdiği aktarılan kitap, Kürt dili ve edebiyatı alanında önemli bir boşluğu dolduruyor.