Haber Merkezi – Araştırmacı Sedat Ulugana, 1929 yılına ait tarihi bir belgeyi gün yüzüne çıkardı.
Sedat Ulugana, sosyal medya hesabı X üzerinden yaptığı paylaşımda, belgeyi takipçileriyle paylaşarak belgenin siyasi önemine dikkat çekti.
Ulugana belgeye dair paylaşımında şu ifadelere yer verdi:
“1929'da Güney Kürdistan’da dağıtılan bu ‘hançer’ figürlü bildiri, erken dönem Kürt milliyetçiliğinin yalnızca etnik bir uyanış değil, aynı zamanda sömürgecilik, merkezileşme ve kaynak aktarımına karşı gelişen güçlü bir siyasal tepki olduğunu göstermesi açısından son derece önemli... Bildiride üç temel vurgu öne çıkıyor:
- Arap merkezî ırak yönetiminin icra ettiğiekonomik eşitsizlik
- Kürtçenin tasfiyesi üzerinden yürüyen kültürel asimilasyon eleştirisi
- ‘İhanet’ ve ‘özgürlük’ kavramları etrafında şekillenen militan-fedaibir siyasal mobilizasyon...
Bence bu belge, yalnızca bir propaganda metni değil; mandater Irak döneminde özgürlükçü Kürt siyasal tahayyülünün, öfkesinin ve kırılmasının arşivleşmiş hâlidir.
16 nisan 1929'da Hewlêr'de ‘komalî fedayî Kurd’ (büyük ihtimal Hîva cemiyetine bağlı bir hücre yapılanması idi) imzalı bildiri...
"Ey Kürtler, kudretli halkın evlatları olan sizler; adımız kıyamet gününe kadar cesaretle anılacaktır. Size müjdeler olsun. Güneşimiz doğmuştur.
Ey ezilen Kürtler, Irak hükümeti tarafından kanımızın emildiği gerçeğinin farkında değil misiniz?
Ey kendi yolunu arayan cesur Kürtler, neden başkaları evin sahibi olurken biz hizmetkâr hâline gelelim?
Geçmiş tarihimiz üzerine biraz düşününüz. Araplar ‘Irak Hükûmeti’ adı altında kendi hükûmetlerini kurdukları günden beri geleceğimiz karanlıkta kaybolmuştur. Çünkü onlar bize hiçbir yardımda bulunmamışlardır. Aksine, kendi okullarımızdaki resmî dilimiz Arapçaya çevrilmiş ve böylece milliyetimizi tamamen kaybetmiş bulunuyoruz.
Irak ve Basra’nın batısındaki memlekete bir bakınız; Dizai Ovası’ndan (Erbil Livası) alınan vergilerle çeşitli su -elektrik makineleri ve kanallar yapılmıştır. Oysa Kürt livâlarında hâlâ lambalarımızda kara yağ kullanmak zorunda olduğumuzu üzülerek kabul ediyoruz. Biraz mukayese yapınız.
Ey cesur Kürtler, her gün ölümü kendi gözlerimizle görüyoruz (Kürdistan’ın işgalini hatırlayınız). Artık gece geçmiştir ve güneş doğmuştur.
Ey Kürt reisleri, ey sahiden Kürt olanlar! Hainlerin kim olduğu bilinmektedir. On beş gün içinde kararınızı vermek ve Kürtlerin özgürlüğü için çabalamak zorundasınız; aksi takdirde bundan sonra ölü sayılacağınızı biliniz. Kürt Gönüllüler Cemiyeti, bu tür insanları öldürmeye hazırdır."
Müessemizden tarihi bir belge daha 😀...
— sedat ulugana (@agriisyanirapor) May 12, 2026
1929'da Güney Kürdistanı’da dağıtılan bu "hançer" figürlü bildiri, erken dönem Kürt milliyetçiliğinin yalnızca etnik bir uyanış değil, aynı zamanda sömürgecilik, merkezileşme ve kaynak aktarımına karşı gelişen güçlü bir siyasal tepki… pic.twitter.com/JPZOIY0jOd
Yorumlar
Misafir olarak yorum yazın ya da daha etkili bir deneyim için oturum açın
Yorum yazın