Kobani Okullar Müdürü Eto: Şam'ın Kürtçeyi seçmeli ders yapma teklifini kabul etmiyoruz

Kobani Okullar Müdürü Rêzan Eto, savaş ve yaşanan göçler nedeniyle bölgedeki öğrenci sayısının 72 binden yarı yarıya düştüğünü, ancak Kürtçe eğitim vermekte ısrarlı olduklarını belirterek Şam yönetiminin Kürtçeyi seçmeli ders yapma önerisini reddettiklerini söyledi.

Rûdaw TV'de Nalin Hasan’ın sunduğu Nuroj bültenine konuk olan Kobani Okullar Müdürü Rêzan Eto, bölgedeki eğitim kurumlarının durumu, okul yetersizliği, kalabalık sınıflar ve Kürtçe müfredatın geleceği hakkında önemli değerlendirmelerde bulundu.

Yeni eğitim-öğretim yılı için Kürtçe ders kitaplarının hazırlıklarını sürdürdüklerini belirten Eto, mevcut eğitim sisteminin geleceğinin ise henüz netlik kazanmadığını ifade etti.

Kobani Okullar Müdürü Rêzan Eto, Nalin Hasan’ın sorularını yanıtladı:

Rûdaw: Öncelikle izleyicilerimize net bir tablo sunmak adına; şu anda Kobani ve çevresinde okul, öğrenci ve öğretmen sayısı kaçtır?

Rêzan Eto: Eskiden Fırat Bölgesi veya Kobani Bölgesi'nde öğrenci sayımız 72 bindi. Yaşanan olaylar ve bölgeye yönelik savaş sonrasında okullarımızda eğitime iki ay ara vermek zorunda kaldık. Şu anda öğrenci sayımız o rakamın yaklaşık yarısı kadar. Özellikle yaşanan göç dalgası sonrasında okullarımız büyük hasar gördü ve imkanlarımız azaldı. Daha önce 470 okulumuz vardı ancak bunların bir kısmı Suriye Geçici Hükümeti'nin kontrolündeki bölgelerde kaldı. Şu an Kobani bölgesinde, bilhassa Kobani merkezi ve çevre köylerinde 106 okulumuzu açmış durumdayız. Ayrıca Qenaiyê, Sırrin, Çelebi ve Ayn İsa'da da okullarımız eğitime devam ediyor ve buralardaki müfredat Kürtçe. Sırrin'e bağlı olup hala Özerk Yönetim'in kontrolünde olan Kürt köylerinde okullarımız açık. Qenaiyê merkezde de belli sayıda okulumuz faaliyette.

Rûdaw: Kobani'nin içindeki okulların tamamında Kürtçe eğitim sistemi mi uygulanıyor?

Rêzan Eto: Evet, şu ana kadar Kürtçe temel eğitim dilimizdir. İkinci dönemin sonuna yaklaşıyoruz ve öğrencilerimizin karnelerini dağıttık. Sistemimiz, tüm müfredatıyla birlikte Kürtçe olarak işliyor.

Rûdaw: Bu eğitim yılı ne zaman sona eriyor?

Rêzan Eto: 25 Mayıs'ta sınavlarımız bitiyor, eğitim-öğretim yılı sona eriyor ve öğrencilere diplomalarını (karnelerini) dağıtacağız. İlkokul, ortaokul ve lise kademelerinin karneleri dağıtıldı.

Rûdaw: Bu eğitim modeli yeni eğitim-öğretim yılında da aynı şekilde devam edecek mi, yoksa durum hala belirsiz mi?

Rêzan Eto: Durum hala belirsiz; ancak yapılan son anlaşmanın ardından bize bölgenin resmi dili olan Kürtçe müfredatı tamamlayacağımız ve Özerk Yönetim'in önümüzdeki yıl da aynı şekilde devam edeceği söylendi. Bize söylenen bu, ancak insan yine de tam emin olamıyor. Çünkü bu geçici hükümette her şey sözlü yürütülüyor, yazılı bir şey yok.

Rûdaw: Yani 2026-2027 eğitim-öğretim yılının da Özerk Yönetim'in eğitim sistemiyle devam edeceğini mi söylüyorsunuz?

Rêzan Eto: Evet, öyle olacak. Daha sonra bir komite kurulacak ve eğitim modellerinin hazırlanması üzerinde çalışacak.

Rûdaw: Önceki nesillere kıyasla daha bilgili ve diline sahip çıkan bir nesil yetiştirebildiniz mi?

Rêzan Eto: 2012 yılından ve 19 Temmuz Devrimi'nden bu yana çocuklarımızı Kürtçe eğitiyoruz ve bu durum bugüne kadar devam etti. Üniversite mezunlarımız ve dil uzmanlarımız var; fen bilimlerinden matematiğe ve edebiyata kadar tüm alanlarda Kürtçe eğitim aldılar. Müfredatlarımız hazırlandı ve 12 yıldır Kürtçe anadilde eğitim veriliyor. Eğitim seviyemiz iyi düzeyde; Rojava'daki üniversitelerde Kürtçe okuyup doktor ve mühendis olan mezunlarımız var.

Rûdaw: Önümüzdeki eğitim yılında, yani okula yeni başlayan birinci sınıf öğrencileri için eğitim Kürtçe mi olacak?

Rêzan Eto: Evet, Kürtçe olacak. Biz hazırlıklarımızı yapıyor ve özellikle birinci sınıflar için kitaplarımızı basıyoruz.

Rûdaw: Birinci sınıf için bazı kitapların hazırlığı içinde olduğunuzu söylediniz...

Rêzan Eto: Kürtçe için 4 kitabımız var ve birinci sınıf kitapları her yıl yeniden basılıyor. Yıldan yıla güncellenerek değişiyor.

Rûdaw: Kobani Okullar Yönetimi olarak, Şam'ın Kürtçenin haftada iki saatlik seçmeli bir ders olması yönündeki önerisine karşı tutumunuz nedir?

Rêzan Eto: Bu bizim bölgelerimizde kabul edilemez ve uygulanması imkânsızdır. Bir çocuğun 12 yıl boyunca Kürtçe eğitim gördükten sonra tekrar Arapça eğitime dönmesi mümkün değil. Kürtçe eğitim gören 70 bin öğrencimiz var; bu durum bir nesle büyük bir zarar verir. Şimdi kalkıp sil baştan Arapça okumamız büyük bir sorundur. Bizim talebimiz, haklarımızı ve özellikle Kürt dilini güvence altına alabilmemiz için Kürtçenin Suriye anayasasında resmi olarak yer almasıdır.

Rûdaw: Özerk Yönetim Kürt dili meselesinde taviz vermeye hazır mı? Bu deneyimi korumak için ne yapıyor?

Rêzan Eto: Şam hükümetiyle her zaman görüşmeler ve müzakereler yapılıyor. Şu ana kadar kesinleşmiş bir şey yok. Başlangıçta bazı toplantılar yapıldı ve önümüzdeki yıl sistemin aynı kalması, eğitimin Kürtçe müfredatla devam etmesi konusunda anlaşıldı. Bundan sonra hangi anlaşma yapılırsa ona bağlı kalınacaktır.

Rûdaw: Kobani Okullar Yönetimi, Suriye ulusal müfredatının olduğu gibi Kürtçeye çevrilmesine razı olur mu?

Rêzan Eto: Özerk Yönetim'in yapacağı anlaşmalara göre biz de o doğrultuda hareket ederiz. Ancak kabul edilemeyecek bir ideolojinin bu müfredatın içinde yer alabileceğine inanmıyorum. Fakat bilimsel dersler açısından bakarsak; bir formülü Kürtçe, İngilizce veya Arapça okumanız fark etmez, hepsi aynıdır.

Rûdaw: Yani şu anda okullardaki Kürt öğrenciler Kürdistan tarihi ve coğrafyasını okuyorlar mı?

Rêzan Eto: Evet, dört parçasıyla Kürdistan tarihini ve aynı zamanda Suriye tarihini okuyorlar. Herkesin talebi, temelleri atılan ve yıllardır Kürtçe olarak verilen bu eğitimin devam etmesidir. Özerk Yönetim'in eğitim sisteminde dördüncü sınıftan itibaren Kürt öğrenciler için Arapça dersi müfredata nasıl giriyorsa, çocukların üçüncü sınıfa kadar kendi anadillerinde eğitim görmeleri en meşru haklarıdır. Daha sonra diğer yabancı diller de eğitim sistemine dahil edilebilir.

Rûdaw: Kobani'de yeni okullara ve binalara ihtiyacınız var mı, yoksa mevcut okullar yeterli mi?

Rêzan Eto: Kobani savaşı ve IŞİD saldırılarında okullarımızın çoğu hasar gördü. 10 okulumuz tamamen yıkıldı. Ancak öğrenci sayısının çok olması, özellikle de Efrin, Rakka ve Şehba'dan gelen göçmenlerin ardından sayı daha da arttı. Bilhassa Kobani merkezde yeni okullara büyük ihtiyacımız var. Her yıl bir iki yeni okul inşa ediyoruz ancak bu da yetersiz kalıyor; yeni okullar inşa etme planlarımız var. Dünya standartlarında bir sınıfta 18 öğrenci bulunurken, bizde bu sayı çok daha yüksek.

Rûdaw: Sınıf mevcutlarınız ortalama kaç kişi?

Rêzan Eto: Bu rakam okula ve bulunduğu yere göre değişiyor. Bazen bir sınıfta 50'ye kadar öğrenci olabiliyor.

Rûdaw: 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı için Kobani'de ne gibi hazırlıklar yaptınız?

Rêzan Eto: Tüm Kürtlerin 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı'nı kutluyoruz. Bir hazırlık komitesi kurduk ve programımızı belirledik. Bu konudaki çalışmalarımız aralıksız devam ediyor.