Rojava Üniversitesi Eşbaşkanı Zêna Elî: Eğitimimiz Kürtçe, artık çocuklarımız bize Kürtçe öğretiyor

Nalin Hesen

 Rojava Üniversitesi Eşbaşkanı Zêna Elî, yaklaşık 15 yıldır devam eden Kürtçe eğitim süreciyle birlikte yeni bir neslin yetiştiğini söyledi. Yeni neslin akıcı diline dikkat çeken Elî, "Kürtçe eğitimin sonucunda artık çocuklarımız bize Kürtçeyi öğretiyor" dedi.

Zêna Elî, yeni nesil ile eski kuşaklar arasında dil hakimiyeti açısından büyük bir fark oluştuğunu belirtti. Rojava Üniversitesi’nin kimliğinin Kürtçe olduğunu vurgulayan Elî, bu özelliğin korunması konusunda ısrarcı olacaklarını ifade etti.

Arapça kitapların Kürtçeye çevrilmesi tartışmalarına da değinen Elî, "Bu bir seçenek olarak konuşuluyor ancak henüz kesinleşmiş bir durum yok" bilgisini paylaştı.

Rûdaw’da yayınlanan Nûroj programına konuk olan Zêna Elî, Kürtçe eğitim ve Rojava Üniversitesi’nin durumuna ilişkin soruları yanıtladı.

Rûdaw: Geçtiğimiz 12 yıllık süreçte, Rojava’da Kürtçe eğitimin en büyük kazanımı ne oldu?

Zêna Elî: Rojava’da Kürtçe eğitimin başlamasının üzerinden yaklaşık 15 yıl geçti. Bildiğiniz gibi ilkokuldan lise son sınıfa kadar tüm dersler Kürtçe veriliyor. Bu çok duru ve akıcı bir Kürtçe. Artık Rojava’daki çocuklar ana dillerini çok akıcı konuşuyor, buraya geldiğinizde bunu bizzat görebiliyorsunuz.

Artık çocuklarımız bize dil öğretiyor; çünkü okulda dillerini öğreniyor ve eğitimlerini kendi dilleriyle sürdürüyorlar. Bu hem Rojava halkı hem de tüm Kürtler için çok kıymetli ve değerli bir kazanımdır.

Rûdaw: Müfredat Kürtlerin ve diğer halkların tarihine, doğasına uygun ve bilimsel bir yöntemle mi hazırlandı?

Zêna Elî: Uzmanların yer aldığı bir müfredat kurumumuz var. Her branşta bilimsel kriterlere göre çalışıyorlar. Müfredatı hazırlayanlar o alanın uzmanlarıdır. Başlangıçta müfredat biraz aceleyle hazırlanmış olabilir ancak son dönemde tüm sınıfların ders içerikleri, bilimsel teorilerin doğru bir şekilde yer alması için yeniden gözden geçirildi.

Rûdaw: Suriye hükümeti ile Özerk Yönetim arasındaki görüşmelerde Haseke Valisi, Suriye müfredatının Kürtçeye çevrilmesinin bir seçenek olarak tartışıldığını söyledi. Rojava Üniversitesi olarak bu adımı nasıl değerlendiriyorsunuz?

Zêna Elî: Şu an üniversite düzeyi ile ilk, orta ve lise eğitimi arasında bazı farklar var. Okullar için tüm kurumlarda okutulan özel bir yöntem var. Ancak üniversite farklıdır; araştırma, referans ve çok dillilik vardır. Öğrenciden kendi branşında birçok dilde kaynağa başvurması istenir. Bu üniversitenin bir özelliğidir.

Okul eğitimiyle ilgili olarak ise Suriye devleti, 13 sayılı kararname uyarınca haftada sadece iki saat Kürtçe ders verilmesini istiyordu. Bu, Eğitim Konseyi tarafından bugüne kadar kabul edilmedi. Bu reddediş üzerine, devlet müfredatının Kürtçeye çevrilmesi tartışmaları doğdu. Bu bir seçenek olarak dilleniyor ancak henüz kesinleşmiş bir şey yok.

Rûdaw: Kürdistan Bölgesi’nde müfredat Eğitim ve Yükseköğretim Bakanlıkları tarafından hazırlanıyor. Yani Bağdat’tan yazılıp çevrilmiyor. Benzer bir durum Şam ile tartışılıyor mu?

Zêna Elî: Üniversite olarak Eğitim Konseyi ile devlet arasındaki doğrudan görüşmelerin içinde değiliz. Bu konuda Eğitim Konseyi daha sağlıklı bilgi verebilir. Ancak şu ana kadar söylenen; iki saatlik ders meselesinde anlaşma sağlanamadığı ve müfredatın çevrilmesi yönünde tartışmalar olduğudur. Ayrıca sorun çözülene kadar Özerk Yönetim’in mevcut müfredatının gelecek yıl da okullarda devam edebileceği belirtiliyor.

Rûdaw: Şam ile bir anlaşma sağlanırsa Rojava Üniversitesi’nin geleceği ne olacak? Kapanacak mı yoksa kalacak mı?

Zêna Elî: Şam’daki Yükseköğretim Bakanlığı ile doğrudan görüşmelerimiz olmadı. Biz de onların gelip bir çözüm bulmasını bekliyoruz ve buna hazırız. Geldiklerinde ne istediğimizi biliyoruz. Üniversitemizin kendine has özelliklerini korumak ve nasıl devam etmek istediğimizi net bir şekilde ortaya koymak istiyoruz.

Rûdaw: Rojava Üniversitesi kalırsa, müfredatı Suriye Yükseköğretim Bakanlığı’na göre mi değiştireceksiniz?

Zêna Elî: Rojava Üniversitesi’nin temel özelliği Kürtçe olmasıdır, yani kimliği Kürtçedir. "Kürtçe bir üniversite" dediğimizde bu sadece Kürtçe eğitim verildiği anlamına gelmez. Kaynak, okuma ve araştırma her dilde olabilir ama üniversitenin kimliği Kürtçedir. Burası bir Kürt bölgesi ve öğrencilerimizin çoğu Kürt olduğu için bu özelliğin kalmasında ısrarcıyız. 3 bin öğrencimiz var ve yüzde 99'u Kürt. Şam Yükseköğretim Bakanlığı’na bağlansak bile bu özelliğimizi korumakta kararlıyız.

Rûdaw: Rojava Üniversitesi’nde toplam kaç fakülte ve bölüm bulunuyor?

Zêna Elî: Üniversitemiz 11 fakülte, 3 meslek yüksekokulu ve 2 lisansüstü enstitüden oluşuyor.

Rûdaw: Diplomalarınız Avrupa üniversitelerinde tanınıyor mu?

Zêna Elî: Üniversitemizin bir diğer özelliği de diplomalarımızın Kürtçe olmasıdır. Öğrenci Kürt, Arap veya Süryani olsa da diploma Kürtçedir. Avrupa’ya giden bazı öğrencilerimiz oldu ve eğitimlerine devam etmek için bizden belge istediler. O belgelere dayanarak Avrupa'da eğitimlerini sürdürebiliyorlar. Yani üniversiteler diplomalarımızın içeriğine bakarak bir denklik değerlendirmesi yapıyorlar.

Rûdaw: Diplomalarınızın resmi olarak tanınması için Suriye yükseköğretim kurumlarıyla görüşmeler var mı?

Zêna Elî: DSG ile hükümet arasında yapılan önceki anlaşmalarda maddelerden biri, Özerk Yönetim’e bağlı tüm eğitim kurumlarının, üniversitelerin ve enstitülerin diplomalarının onaylanmasıydı. Bu bir madde olarak belirlenmişti ve artık tartışma konusu olmamalıdır.

Rûdaw: Şu ana kadar toplam mezun sayınız nedir ve bu öğrencilerin ne kadarı istihdam edilebildi?

Zêna Elî: Üniversite 10. yılında ve bugüne kadar 8 dönem mezun verdiğimizi söyleyebiliriz, bu da yaklaşık 1800 öğrenciye tekabül ediyor. Henüz mezun olmadan bile öğrencilerimize yoğun bir iş talebi oluyor. Üniversitede devam zorunluluğu olduğu için okurken çalışma fırsatları kısıtlı. Ancak mezuniyetten sonra gerek Özerk Yönetim kurumlarında gerekse üniversitenin kendisinde mezunlarımıza öncelik tanınıyor. Bölgede zaten Şark, Kobani ve Rojava olmak üzere üç üniversitemiz var. Bir kurum personel alacağı zaman her zaman Kuzey ve Doğu Suriye’deki üniversitelerin mezunlarını tercih ediyor. Bu yüzden öğrencilerimiz iş bulma konusunda zorluk çekmiyorlar.