Erbil (Rûdaw) – Ortadoğu’da güç dengeleri yeniden şekillenirken, bölgesel ve küresel aktörler politikalarını yeni dönemin dinamiklerine göre uyarlamaya çalışıyor. Erbil’de düzenlenen MERİ Forumu kapsamında gerçekleştirilen bir panelde, uzmanlar bu dönüşümü “tek kutuplu sistemden geçişin doğal bir sonucu” olarak değerlendirdi.
Başkent Erbil'de, Ortadoğu Araştırma Enstitüsü (MERI) tarafından düzenlenen yıllık forum devam ediyor. Foruma, Kürdistan Bölgesi, Irak ve dünyadan onlarca lider, diplomat, akademisyen ve üst düzey karar alıcı katılıyor.
İki gün sürecek olan toplantı, tüm bölgenin derin siyasi değişimlerinden geçtiği ve geleceğe dair soruların gündeme geldiği hassas bir zamanda düzenleniyor.
Foruma Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani, Kürdistan Yurtseverler Birliği Genel Başkanı Bafıl Talabani, DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları da katılacak.
“Çok Kutupluluk ve Mikro Kutupluluk Arasında: Ortadoğu'da Değişen Güç Haritası” başlıklı panelde, İran, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ABD ve diğer ülkelerden uzmanlar, bölgenin gelecekte nasıl bir güç yapısına evrileceğini tartıştı.
Parçalı çok kutuplu bir düzen mi, küçük ölçekli “mikro kutuplar” mı, yoksa her ikisinin bir birleşimi mi?
ABD’nin Stratejisi: Anlaşmalar, sınırlı askerî güç, Çin’le rekabet
Johns Hopkins Üniversitesi kıdemli araştırmacısı ve Stimson Center MENA Programı Direktörü Randa Slim, ABD’nin son yıllarda bölgedeki yaklaşımını “sınırlı askeri müdahale, ekonomik anlaşmalar ve diplomatik etkiyle hegemonya sürdürme” şeklinde özetledi.
Slim, “Trump yönetiminin politikası, uzun süreli askeri angajmanlardan kaçınarak büyük ekonomik anlaşmalarla bölgedeki etkinliğini sürdürmeye dayanıyor” ifadelerini kullandı. Bu kapsamda, ABD’nin Suudi Arabistan, Katar ve BAE ile imzaladığı milyarlarca dolarlık anlaşmalara dikkat çekti.
Slim, Washington’un bölgedeki temel önceliğinin Çin’in artan siyasi ve ekonomik etkisine karşı koymak olduğunu da belirtti.
ABD’nin Ortadoğu’dan tamamen çekildiği yönündeki algının gerçeği yansıtmadığını vurgulayan Slim, “ABD sadece varlığını sergileme biçimini değiştiriyor” dedi.
Körfez ülkeleri: Çoklu ittifaklar ve yumuşak güç politikası
Abu Dabi’deki Anwar Gargash Diplomatik Akademisi’nden Narayanappa Janardhan, Körfez ülkelerinin çok kutuplu sistemde “çoklu ittifaklar” kurarak esnek bir dış politika izlediğini belirtti.
Janardhan, Körfez ülkelerinin ABD, Çin ve İran gibi aktörler arasında denge kurmaya çalıştığını; tek bir dış güce tam bağımlılıktan kaçındığını söyledi.
Özellikle Asya ile ticaret hacmindeki artışa dikkat çeken uzman, “Körfez’in Asya ile ticareti, bazı sektörlerde Batı ile olan ticareti geride bırakmış durumda” dedi.
Körfez ülkelerinin nüfuzlarını yalnızca askeri ittifaklarla değil; sermaye, teknoloji, iklim işbirliği ve bağlantısallık politikalarıyla artırmaya çalıştığını belirten Janardhan, güvenlik alanında ise hâlâ ABD’ye olan bağımlılığın tartışmalı bir konu olduğunu ifade etti.
İran: Sistemin meşruiyetini sorgulama ve alternatif arayışı
İran Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü araştırmacısı Alireza Ghazili, mevcut bölgesel sistemin “barışı tesis etme konusunda başarısız” olduğunu söyledi.
Ghazili, birçok İranlı için ABD’nin İsrail’e verdiği desteğin, bölgede istikrarsızlığı artıran temel unsurlardan biri olarak görüldüğünü dile getirdi.
Gazze savaşı sonrası ortaya çıkan tabloya değinen Khazili, “Mevcut dış politika barışı mı getiriyor, yoksa yeni çatışmaları mı tetikliyor?” sorusunu gündeme getirdi.
İran’ın eski Suudi Arabistan Büyükelçisi Seyed Mohammad Hosseini ise Tahran’ın kendisini “bölgesel istikrarın tarihi direği” olarak gördüğünü belirtti.
Hosseini, İran dış politikasının temelinde egemenlik, eşitlik ve dış müdahalelere karşı duruşun bulunduğunu ifade ederek, dış güçlerin bölgedeki taraflı tutumlarını eleştirdi.
Sonuç: Küçük devletler dengede kalmak zorunda
Panelin genel sonucuna göre, çok kutuplu dünya düzeninde küçük devletlerin diplomatik esneklik, ekonomik çeşitlilik ve çok taraflı ilişkiler yoluyla varlıklarını sürdürmeleri gerektiği vurgulandı.
Uzmanlar, “jeopolitik sarsıntıların ortasında denge kurmak, küçük aktörler için varoluşsal bir zorunluluk” değerlendirmesinde bulundu.
Yorumlar
Misafir olarak yorum yazın ya da daha etkili bir deneyim için oturum açın
Yorum yazın