Erbil (Rûdaw) - Irak 2018 bütçe yasa tasarısı, referandumdan dolayı Kürdistan Bölgesi’ni ‘cezalandırma’ kartı olarak değerlendiriliyor.
Tasarı, “mali” ifadesi dışında, Kürdistan Bölgesi aleyhine birçok siyasi ifade içeriyor. Kürdistan ifadesinin yanında, “Kürdistan Bölgesi illeri” ifadesi yer alıyor. Daha önceki tasarılarda ise “Kürdistan Bölgesi Hükümeti” ifadesi kullanılıyordu.
Bakanlar Kurulu'nın onayından geçen 2018 bütçe tasarısına göre, Irak bütçesi 108 trilyon dinar (88 milyar 163 milyon dolar). Gelir ise 85 trilyon dinar (69 milyon 387 milyon dolar) olarak belirtildi.
Bütçe açığının 23 trilyon dinar olması bekleniyor. Varil başına petrol fiyatı 43.4 dolar olarak öngörülen tasarıda, Kürdistan Bölgesi'nden günlük 250 bin varil, Kerkük'ten ise 300 bin varil olmak üzere günlük ihracatın toplam 3 milyon 888 bin varil olması bekleniyor.
Tasarıda, Kürdistan Bölgesi'nin bütçe payı 6 trilyon 840 milyar dinar (5 milyar 583 milyon dolar) olarak belirtildi.
İçişleri Bakanığı'na, 11 trilyon 5 milyar dinar (8 milyar 983 milyon dolar), Savunma Bakanlığı'na 9 trilyon dinar (7 milyar 346 milyon dolar), Heşdi Şabi için ise 1.7 trilyon dinar (822 milyon dolar) ayrıldı. Tasarıda Heşdi Şabi'ye silah alımı için ayrıca 100 milyon dolar ayrılmış. Heşdi Şabi'nin 122 bin mensubu olduğu, kişi başına aylık maaşın 1 milyon 160 bin dinar (950 dolar) olduğu yer aldı.
Rûdaw'a konuşan Irak Parlamentosu Ekonomi ve Yatırım Komisyonu Üyesi Burhan Kazım Mamuri, Federal güçlerin Kerkük ve diğer bölgelere girmesinden sonra Kürdistan Bölgesi'nin bütçesini gönderilmemesi gerektiğini savunarak, “Biz bütçenin gönderilmesini destekliyoruza ancak merkezi hükümetin gerekçelerinin ortadan kaldırılması için Kürdistan Bölgesi de bütün gelirleri teslim etmeli” dedi.
Irak Parlamentosu Maliye Komisyonu Üyesi Kürt Parlamenter Ahmed Hacı Reşid ise, söz konusu yasa tasarının Kürtler açısından 2005'ten bu yanaki en kötü bütçe tasarısı olduğunu vurgulayarak, “Bu Kürtlere karşı yapılan en büyük zulümdür” ifadesini kullandı.
Bütçe %17’den %12.67’ye düşürüldü
2005'ten bu yana Irak bütçesinde Kürdistan Bölgesi'nin payı yüzde 17 olarak geçiyor. Ancak Bağdat farklı gerekçelerle hiçbir zaman yüzde 17'lik payı göndermedi. 2018 bütçesinde ise Kürdistan Bölgesi'nin payı yüzde 12.67’ya düşürüldü.
Tasarıda 20 çeşitten fazla dış borç kalemleri yer alırken, bu konuda da Kürdistan Bölgesi'ne de büyük bir sınırlama getirilmiş. ABD'nin güvenlik konusundaki borçlarda peşmerge payı belirtilmiyor. Borçların büyük bölümünde Kürdistan Bölgesi gözardı edilmiş durumda.
‘Kürdistan Bölgesi’ yok sayılıyor
Yasa tasarısında “Kürdistan Bölgesi” ifadesinin yerini “iller” ifadesi almış. Buna ilişkin Ahmed Hacı Reşid, “Bu tehlikeli bir işarettir. Irak, Kürdistan Bölgesi'ni feshetmeyi amaçlıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Kürt parlamenter, 2018 bütçe tasarısındaki bazı detayları şöyle açıkladı:
“Önceki yılların bütçesinde, mali işlermler konusunda Irak Mali Denetim Divanı ile Kürdistan Bölgesi Mali Denetim Divanı arasında yapılan anlaşmalar ve işbirliği notu yer alıyordu. Gümrük ve sınır kapıları, havalimanlarının gelirleri gibi konular. Ancak 2018 bütçe yasa tasarısında Kürdistan Bölgesi Mali Denetim Divanı kesinlikle yer almıyor. Mali konulardaki bütün denetimler merkezi hükümetin mali denetim divanı tarafından yapılacak. Kürdistan Bölgesi'nin meşru kurumlarının devredışı bırakılmasını amaçlayan bu girişim anayasaya aykırıdır.”
Abadi'nin Kürdistan Bölgesi'ndeki memur ve peşmerge maaşlarının ödeneceği yönündeki açıklamalarına ilişkin Ahmed Hacı Reşid, “Abadi, Iraklı siyasi güçlerle işbirliği yapmadan Kürdistan Bölgesi'nin bütçesini ve memur maaşlarını ödeyemez” dedi.
Kürt parlamenter devamında şunları söyledi:
“Bir keresinde Abadi'yle bu konuyu tartıştık. ‘Kaç tane memurun maaşını ödeyeceksiniz’ diye sordum. O da, 'Bütçede 682 bin 21 memur var' yanıtını verdi. Kürdistan Bölgesi'nde 1 milyon 450 bin memurun olduğunu söyledim. Çok şaşırdı, 'Asla bu sayının sorumluluğu altına girmem' yanıtını verdi.”
Irak Parlamentosu Maliye Komisyonu Üyesi Mesud Haydar, 2018 bütçe yasa tasarısının siyasi olduğunu ifade ederek, “Referandumdan dolayı Kürdistan Bölgesi cezalandırılıyor” dedi.
Değişim Hareketi'nin (Goran) üyesi olan Mesud Haydar, Haydar Abadi'nin memur maaşlarıyla ilgili açıklamalarının siyasi pazarlık amaçlı ve seçimlere odaklı olduğunu söyledi.
Yorumlar
Misafir olarak yorum yazın ya da daha etkili bir deneyim için oturum açın
Yorum yazın