Kürdistan Bölgesi’nde hükümet trafiği: Muhalefet partileri ne diyor?

Erbil (Rûdaw) - Kürdistan Bölgesi’nde seçimlerin üzerinden aylar geçmesine rağmen yeni kabinenin kurulamaması üzerine siyasi trafik yeniden hızlandı. Yeni Nesil Hareketi’nin (Newey Nue) KDP dışındaki partilere yaptığı çağrı ve KYB’nin temasları sonrası gözler muhalefet partilerine çevrildi. Helwest, Komal, Halk Cephesi ve Yekgirtu, hükümet kurma sürecine dair tavırlarını Rûdaw’a değerlendirdi.

Kürdistan Bölgesi’nde 20 Ekim 2024’te gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından başlayan hükümet kurma süreci, siyasi partiler arasındaki görüşme trafiğiyle yeni bir boyuta taşındı.

Kürdistan Parlamentosu, 2 Aralık 2024’te altıncı dönemin ilk oturumunu gerçekleştirmiş, ancak o tarihten bu yana mecliste yeni bir toplantı yapılmamıştı. Siyasi arenadaki sessizlik, Yeni Nesil Hareketi’nin, yeni kabinenin oluşturulması için Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) dışındaki tüm tarafları görüşmeye çağırmasıyla bozuldu.

Bu çağrının ardından Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) heyeti, hem Yeni Nesil Hareketi’ni hem de Sosyal Demokrat Parti’yi ziyaret ederek nabız yokladı.

Helwest: Hükümet pazarlıklarının parçası olmayacağız

Parlamentoda 4 sandalye kazanan Helwest (Ulusal Tutum) Hareketi, meclis çalışmalarına katılacaklarını ancak hükümet kurma pazarlıklarında yer almayacaklarını net bir dille ifade etti. Rûdaw’a konuşan Helwest Milletvekili Bedel Berwari, parlamentonun toplanması halinde oturumlara kesinlikle katılacaklarını belirterek, "Ancak KDP ve KYB arasında yapılacak hiçbir anlaşmanın veya kurulacak hükümetin bir parçası olmayacağız" dedi.

Öte yandan Helwest cephesinde Milletvekili Sara Muhsin ile ilgili ayrılık iddiaları da gündemdeki yerini koruyor. Bedel Berwari, Muhsin’in resmi olarak listeden çıkarılmadığını veya istifa etmediğini, ancak parti etkinliklerine de katılmadığını doğruladı. Sara Muhsin’e yakın bir kaynak ise Rûdaw’a yaptığı açıklamada, Muhsin’in parlamentoda "bağımsız bir vekil" olarak hareket edeceğini, herhangi bir siyasi tarafı desteklemediğini ve hiçbir grubun kendisiyle parlamento katılımı konusunda temas kurmadığını aktardı.

Komal boykotta ısrarlı, Halk Cephesi beklemede

Seçimlerden 3 sandalye ile çıkan Kürdistan Adalet Topluluğu (Komal), parlamentoyu boykot tavrını sürdürüyor. Seçilen vekillerin henüz yemin etmediği partide, Yönetim Kurulu Üyesi Abdulstar Mecid, Rûdaw’a verdiği demeçte tutumlarının değişmediğini vurguladı.

Mecid, "Bugüne kadar parlamento toplantılarına katılma yönünde aldığımız yeni bir karar yok" ifadelerini kullandı.

Parlamentoda iki sandalyesi bulunan ve liderleri Lahur Şeyh Cengi’nin Süleymaniye’de tutuklu bulunduğu Halk Cephesi (Berey Gel) ise sessizliğini koruyor. Cephenin milletvekili Ala Gaib, şu an için bir açıklama yapmayacaklarını belirterek, "Parlamento toplandığında söyleyecek sözümüzü o zaman dile getireceğiz" dedi.

Yekgirtu muhalefette kalacak

İstikrarlı bir duruş sergileyen Kürdistan İslami Birlik (Yekgirtu), yeni dönemde de muhalefet saflarında yer alacağını yineledi. Rûdaw’a konuşan bir Siyasi Büro üyesi, "Gelecek kabinede muhalefet olma kararımızda bir değişiklik yok, eski tavrımızı koruyoruz" dedi. Aynı yetkili, KDP ve KYB ile yürütülen görüşmelere dair ise hükümete katılım konusunun derin müzakereler gerektirdiğini ve sürecin ilerleyen günlerde netleşeceğini ifade etti.

Bafıl Talabani’den "destek" açıklaması

Hükümet kurma turları kapsamında Sosyal Demokrat Parti lideri Muhammed Hacı Mahmud’u ziyaret eden KYB Başkanı Bafıl Talabani, görüşme sonrasında dikkat çeken bir açıklama yaptı. Talabani, düzenlediği basın toplantısında, Muhammed Hacı Mahmud’un kendi projelerine destek vermediğini kamuoyuyla paylaştı. Seçimlerde Sosyal Demokrat Parti ve Goran Hareketi birer sandalye kazanabilmişti.

Parlamento aritmetiği ve adaylar

20 Ekim 2024 seçimlerinde KDP 39 sandalye ile birinci parti olurken, KYB 23, Yeni Nesil Hareketi ise 15 sandalye elde etmişti. İçtüzüğe göre normal şartlarda salı ve çarşamba günleri toplanması gereken parlamentoda, başkanlık divanı için partilerin adayları da netleşmişti.

İlk oturumda Parlamento Başkanlığı için KDP’den Vala Ferid ve Helgurd Şeyh Necib; KYB’den Miran Muhammed ve Şalaw Kosret Resul; Yeni Nesil’den ise Kurdewan Cemal aday gösterilmişti.
Başkan Yardımcılığı için KDP Behcet Ali ve Merd Ali Resul’ü, KYB Umid Hamesalih ve Azad Hameemin’i, Yeni Nesil ise Adnan Hüseyin’i sahaya sürdü. Parlamento Sekreterliği için ise KYB’den Şirin Yunus ve Şiler Gafur, KDP’den Havin Said, Yeni Nesil’den Sevsen Kakemend yarışırken, Türkmen kotasından Necdet Nuri ve Hristiyan kotasından Rami Nuri de adaylar arasında yer aldı.