Topzawa'daki Enfal Anıtı'nın kimliği tehlike altında: Bağdat anıtın adını değiştirmek istiyor

Kerkük (Rûdaw) - Baas rejiminin Kürtlere yönelik gerçekleştirdiği Enfal Soykırımı'nda kurbanların ana toplanma ve "ayrıştırılma" merkezi olarak kullanılan Kerkük'teki Topzawa Karargâhı kaderine terk edildi. Irak hükümetinin, Kürt soykırımının canlı tanığı olan bu mekanı "Irak Şehitleri Anıtı"na dönüştürerek tarihi hafızayı silmeye çalıştığı belirtiliyor.

Kerkük'teki Topzava Karargâhı, Enfal Soykırımı sürecinde on binlerce Kürdün toplandığı ve ölüme gönderilmeden önce yaş ile cinsiyetlerine göre ayrıştırıldığı en karanlık merkezlerden biri olarak biliniyor. Uzun süredir ihmal edilen karargâhın Enfal anıtı yapılması yönündeki çağrılar ise Bağdat yönetimi tarafından cevapsız bırakılıyor.

"Enfal kurbanlarını anlatan tek bir tabela bile yok"

Rûdaw’a değerlendirmelerde bulunan İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Kerkük Ofisi Müdür Yardımcısı Mucib Salayi, karargâhın durumunun içler acısı olduğunu söyledi.

Salayi, "Bundan tam bir yıl önce Topzava Karargâhı'nın Enfal kurbanları için bir anıta dönüştürülmesi talep edilmişti. Ancak bu talep yerine getirilmediği gibi, mekan tamamen göz ardı edilip değersizleştirildi. Şu an orada Enfal kurbanlarının kimliğini yansıtan, onlara işaret eden tek bir tabela dahi bulunmuyor" dedi.

Irak hükümetinin söz konusu mekânı "Irak Şehitleri Anıtı"na dönüştürme planları olduğuna dikkat çeken Salayi, bu adımı "tehlikeli bir girişim" olarak nitelendirerek, amacın Topzawa'da yatan Enfal kurbanlarının gerçek kimliğini ve Kürt soykırımının izlerini silmek olduğunu vurguladı.

Bütçe yetersizliği ve mülkiyet sorunu

Projenin önündeki engeller hakkında Rûdaw’a konuşan Kerkük Şehitler ve Enfal Edilenler İşleri Müdürü Hero Şêx Ömer ise Bağdat'ın bütçe ayırmadığını belirtti.

Hero Şêx Ömer, "Topzawa Karargâhı'nın anıtlaştırılması projesi, Irak Şehitler Kurumu'nun bütçe yetersizliğini gerekçe göstermesi nedeniyle durmuş vaziyette" diye konuştu.

Arazi mülkiyeti konusunda da hukuki engellerin devam ettiğini belirten Ömer, "Tüm resmi yazışmalarımıza ve çabalarımıza rağmen, karargâhın arazisi hala Irak Savunma Bakanlığı'na ait görünüyor. Mülkiyet sorunu çözülmeden orada herhangi bir inşaya veya düzenlemeye başlamamız mümkün değil" ifadelerini kullandı.

13 Nisan 2025'te altı Kerkük İl Meclisi üyesi, ilgili makamlara resmi bir yazı göndererek karargâhın Enfal'in anısına ulusal bir anıt müzesi yapılmasını talep etmişti.

Topzawa'da ne olmuştu?

Topzawa Askeri Karargâhı, 1980'lerin başında Baas rejimi tarafından Kürt çiftçilerin arazileri zorla müsadere edilerek inşa edildi. 1988 yılındaki Enfal Soykırımı dalgalarında on binlerce Kürt buraya getirildi.

Topzawa'da kurbanlar yaş ve cinsiyetlerine göre birbirinden koparıldı; gençler ve erkekler kurşuna dizilmek üzere meçhul çukurlara götürülürken, kadınlar, çocuklar ve yaşlılar Irak'ın güneyindeki kavurucu çöllerde yer alan ölüm kampı "Nugra Selman" cezaevine sürüldü.

Görgü tanıklarının anlatımlarına ve belgelere göre, toplama kampı işlevi gören Topzava'nın koridorlarında her gün başta çocuklar olmak üzere yüzlerce sivil işkence, açlık ve susuzluktan can veriyordu.

Soykırım alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları, Kürt halkının maruz kaldığı jenosidin en somut delillerinden biri olan bu merkezin isim değiştirilerek veya çürümeye terk edilerek tarihten silinmek istendiği konusunda sık sık uyarılarda bulunuyor.