Kürdistan Parlamentosu'nda 1,5 yıllık çıkmaz: KDP ve KYB seçimlerin yenilenmesini tartışıyor

Erbil (Rûdaw) - Kürdistan Parlamentosu 6. dönem seçimlerinin üzerinden bir buçuk yıldan fazla bir süre geçmesine rağmen yeni kabine kurulamadı. Siyasi tıkanıklık sürerken, Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ve Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) cephesinden "seçimlerin yenilenmesi" senaryoları dillendirilmeye başlandı. KDP erken seçimi bir "çözüm" olarak görürken, KYB bu adımın büyük bir maliyet getireceği görüşünde.

20 Ekim 2024 seçimlerinden 39 sandalye ile birinci parti olarak çıkan KDP, siyasi kilitlenmenin aşılması için erken seçim kartını masada tutuyor.

KDP Merkez Komite Üyesi Ahmed Kani, 23 Nisan 2026 Perşembe günü düzenlediği basın toplantısında KYB ile olan ilişkilere değindi.

Bölgedeki mevcut siyasi durumun düzelmesi halinde KDP ve KYB'nin yeniden bir araya geleceğini belirten Kani, sürecin hassasiyetine vurgu yaparak Kürdistan Bölgesi'nin ve siyasi tarafların tarafsızlıklarını korumaları gerektiğini ifade etti.

Siyasi çıkmazdan kurtulmak için erken seçimi güçlü bir seçenek olarak nitelendiren Kani, "Eğer hiçbir sonuca varamazsak erken seçime gideriz. Belki de çözüm erken seçimdir; çünkü halkın şu an bildiği gerçekleri, seçimden önce bilmiyorlardı" değerlendirmesinde bulundu.

KYB: Seçimden korkmuyoruz ama maliyeti çok yüksek

Kürdistan Parlamentosu'nda 23 sandalyeye sahip olan KYB ise siyasi sürecin tekrar başa sarmasına sıcak bakmıyor.

Rûdaw’a konuşan KYB Politbüro Üyesi Sadi Ahmed Pire, erken seçim senaryolarına ilişkin yaptığı açıklamada, "Biz seçimlerin tekrarlanmasından korkmuyoruz; durumumuz önceki iki seçimden de çok daha iyi. Ancak seçimlerin yenilenmesi büyük bir bütçe gerektiriyor" dedi.

Seçime harcanacak bütçenin halkın yararına kullanılması gerektiğini vurgulayan Pire, "Bu parayla insanlara istihdam sağlanmalı; kamu hizmeti için okullar, hastaneler, göletler ve barajlar inşa edilmeli" ifadelerini kullandı.

Kurulacak yeni hükümetin yapısına da değinen Sadi Pire, hükümetin geniş tabanlı olması ve hem KDP hem de KYB'yi kapsaması gerektiğinin altını çizdi. Pire ayrıca, Kürdistan Bölgesi'nin statüsüne yönelik en büyük tehdidin "iç anlaşmazlıklar" olduğu uyarısında bulundu.

Hukuki açıdan parlamentonun feshi

Kürdistan Parlamentosu'nun feshedilmesi yasal olarak belirli şartlara bağlanmış durumda. Kürdistan Parlamentosu Divanı Başkan Yardımcısı Hiwa Nasreddin, Rûdaw'a yaptığı açıklamada bu adım için gereken iki temel şartı şöyle sıraladı:

Kürdistan Bölgesi Başkanı’nın Yetkisi: Parlamento ilk oturumunu 45 gün içinde gerçekleştiremez ve başkanlık divanını seçemezse, Kürdistan Bölgesi Başkanı fesih kararı alabilir. (Mevcut durumda vekiller yalnızca yemin etti).

Toplu İstifa: 51 milletvekilinin topluca istifasını sunması halinde parlamento işlevsiz hale gelir ve feshedilir.

Hatırlanacağı üzere, 6. dönem Kürdistan Parlamentosu'nun kazanan vekilleri 2 Aralık 2024 tarihinde yemin etmiş ve ilk oturum en yaşlı üye Muhammed Süleyman başkanlığında gerçekleştirilmişti.

Irak Seçim Komisyonu: 6 ay süre ve 50 milyar dinar gerekli

Olası bir erken seçimin yine Irak Bağımsız Yüksek Seçim Komisyonu tarafından düzenlenmesi gerekiyor. Komisyon, seçimi yenilemeye hazır olduğunu ancak belirli şartlarının bulunduğunu belirtiyor.

Rûdaw’a konuşan Komisyon Medya Ekibi Başkanı İmad Cemil, "Seçimlerin tekrarlanması önünde bir engel yok. Ancak tıpkı geçen sefer olduğu gibi yaklaşık 50 milyar dinarlık bir bütçeye ihtiyaç var" dedi. Cemil, Komisyon'un hazırlıklarını tamamlayabilmesi için kararın alındığı günden itibaren 6 aylık bir süreye ihtiyacı olduğunu da sözlerine ekledi.

Parlamentodaki mevcut tablo

20 Ekim 2024 seçimlerinin ardından parlamentodaki sandalye dağılımı şu şekilde gerçekleşmişti:

• KDP: 39
• KYB: 23
• Yeni Nesil (Newey Nwê): 15
• Kürdistan İslami Birlik Partisi (Yekgirtu): 7
• Helwest (Tutum): 4
• Kürdistan Adalet Topluluğu (Komel): 3
• Halk Cephesi (Berei Gel): 2
• Kürdistan İttifakı: 1
• Goran (Değişim): 1

Mevcut siyasi denklemde, KYB ile Yeni Nesil Hareketi arasında bir ortak anlayış bulunuyor ve iki partinin toplam sandalye sayısı 38'e ulaşıyor.

Şimdi gözler, siyasi partilerin hükümeti kurmak için yeniden müzakere masasına dönüp dönmeyeceğine veya KDP'li Ahmed Kani'nin işaret ettiği gibi "erken seçimin" tek çıkış yolu olarak kalıp kalmayacağına çevrilmiş durumda.