Erbil (Rûdaw) – Başkan Neçirvan Barzani, Behdinan Enfali’nin yıldönümüne ilişkin yayımladığı mesajında, “Enfal’in anısı Kürdistan’daki tüm bileşen ve tarafları saflarını birleştirme ve beraberliği güçlendirmeye teşvik etmeli. Tarihin bu sayfaları barış, birlikte yaşam ve Kürdistan’ın kazanımlarının korunmasının mayası olmalı. Şehitlere en büyük saygı ve vefa böyle olur” dedi.
Irak’da Baas rejiminin 1988’de Güney Kürdistan’da yürüttüğü Enfal (Soykırım) Harekatının sekizinci ve son aşaması olan Behdinan Enfali’nin 32’inci yıl dönümü vesilesiyle yazılı bir açıklama yapan Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani, Enfal kurbanlarını bir kez daha andı.
Baas rejiminin, 1988 yılında Garmiyan'dan Behdinan'a kadar 180 bin Kürt’ü ayrım gözetmeksizin acımasızca şehid edip kaybettiğini ve Kürdistan’daki tüm yerleşim yerlerini yerle bir ettiğini belirten Barzani, “25 Ağustos ile 6 Eylül 1988 tarihleri arasında, Enfal operasyonlarının son aşamasında Behdinan bölgelerinin büyük çoğunluğu kimyasal silahlarla bombalandı, bölgede yaşayan tüm bileşenler ve halk beş askeri tümen tarafından yürütülen tutuklama, öldürme ve yerinden etme eylemlerine maruz kaldı, camiler, manastırlar ve köyler yakılıp yıkıldı. Saldırılardan kurutulanlar da İran ve Türkiye’ye göç etmek zorunda kaldı” dedi.
Bu vesile ile Irak Hükümeti'ni yasal görevlerini yerine getirmeye davet eden Başkan Neçirvan Barzani, Enfal’i insanlık suçu, soykırım ve savaş suçu olduğuna karar veren Irak Yüksek Suçlar Mahkemesi kararını uygulaması, Enfal kurbanlarının ailelerine her türlü tazminatı ödemesi ve Kürdistan’a daha fazla hizmet etmesi gerektiğini vurguladı.
Barzani, “Enfal mağdurlarına yönelik hizmetlerin yanı sıra, kayıpların akıbetini takip edip işlenen suçu belgelemeye devam ederek ve bunları uluslararası düzeyde soykırım suçu olarak tanınmasını sağlayarak bu insanlık suçunun dünyanın herhangi bir yerinde bir daha tekrarlanmaması için çalışacağız” ifadelerini kullandı.
“Enfal’in anısı Kürdistan’daki tüm bileşen ve tarafları saflarını birleştirme ve beraberliği güçlendirmeye teşvik etmeli. Tarihin bu sayfaları barış, birlikte yaşam ve Kürdistan’ın kazanımlarının korunmasının mayası olmalı. Şehitlere en büyük saygı ve vefa böyle olur” diyen Barzani, Behdinan’da yaşanan katliamlar sırasında Erbil halkının gösterdiği fedakarlık örneğinin de unutulamayacağını vurguladı.
Enfal Soykırımı
Enfal, Güney Kürdistan’da dönemin Irak Cumhurbaşkanı Saddam Hüseyin’in emri ile Kürt halkına karşı uygulanan 8 aşamalı jenosid hareketinin adıdır. Enfal soykırımında kadın, çocuk, yaşlı yaklaşık 182 bin Kürt katledildi.
Operasyon ismini Kur'an'daki Enfal Suresinden almaktadır. Enfal’in Arapça anlamı “Savaş Ganimetleri” dir.
23 Şubat 1988’de başlayıp, 7 Haziran 1989’da sona eren 8 aşamalı Enfal operasyonlarında 182 bin Kürt tutuklanarak Irak çöllerine götürüldü, buralarda kazılan çukurlara canlı olarak gömüldü.
Yine 4500 köy ve 30 ilçe yerlebir edildi, 1800 okul, 300 hastane, 3000 cami ve 27 kilise yıkıldı.
Operasyon özellikle 1988 yılında doruğa ulaştı. Enfal Operasyonu kara harekatları, havadan bombalamalar, yerleşkelerin sistematik bir şekilde yıkılması, toplu zorunlu göçler, idam mangaları ve kimyasal silah kullanımı dahil her türlü insanlık dışı uygulama ile hayata geçirildi.
Güney Kürdistan’da en az 1 milyon insanın göçetmesine neden olan Enfal operasyonları döneminde, 16 Mart 1988’de Halepçe ve çevresine yönelik yeni bir saldırı başlatıldı. Kimyasal silahlarla saldırılan kentte en az 5 bin kişi hayatını kaybetti.
Soykırımdan canlı kurtulanlar ise normalden çok daha yüksek oranlarda sağlık sorunu yaşadı ve hala da yaşıyor.
Baas rejimi tüm gücünü kullandı
Dönemin Baas rejimi, Enfal operasyonunda sadece askeri güç kullanmadı. Irak’taki sivil kuruluşlar da bu operasyonlara katılıp, görev yaptılar. Enfal operasyonlarında görev yapan sivil ve askeri kuruluşların başlıcaları şunlar:
Devrim Komuta Konseyi, Arap Baas Sosyalist Partisi, Irak Ordusu, Özel Kuvvet, Kimyasal Silah Birliği, Cumhuriyet Muhafızları, İstihbarat Başkanlığı, Asayiş Kuvvetleri, Sivil Milis Güçleri ve bakanlıklarla birlikte bankalar, diğer devlet kuruluşları.
Enfal operasyonları 8 aşamada gerçekleşti
23 Şubat 1988’de başlayıp, 7 Haziran 1989’da sona eren 8 aşamalı Enfal operasyonlarında ilk aşamada Süleymaniye’deki Dola Cafeti (Caf Vadisi) hedef alınmıştır. Kimyasal silahlarla 5 binden fazla kişinin ölmesine ve onbinlerce kişinin yaralanmasına neden olan Halepçe Katliamı da birinci aşamanın bir parçasıdır.
Operasyonun ikinci aşamasında Süleymaniye’ye bağlı Karadağ bölgesi hedef alındı. 22 Martta başlayan ikinci aşama 1 nisan 1988 tarihine kadar sürdü.
En fazla insan ve maddi kayba yolaçan 3’üncü aşamada Süleymaniye’nin Germiyan bölgesi hedef alındı. 7-20 Nisan 1988 tarihleri arasında gerçekleştirilen bu operasyonda binlerce kişi katledildi.
3-7 Mayıs 1988 tarihleri arasında gerçekleştirilen 4’üncü aşamada, Erbil’in Koye (Köysancak) ve Süleymaniye’nin Çemçemal bölgeleri, Şivan, Taktak ve Akçeler ilçeleri hedef alındı.
Operasyonlarının 5, 6 ve 7’inci aşamaları 15 Mayıs 1988’de başladı ve 6 Ağustos’a kadar sürdü. Operasyonun hedefi Rewandız ve Şaklava ilçeleri oldu.
Operasayonların 8’inci ve son aşaması ise Duhok’u da kapsayan Behdinan bölgesinde gerçekleştirildi. 25 Ağustan’tan 6 Eylül tarihine kadar süren operesyonlarda Duhok, Zaho, Amadiye ile sınırdaki yerleşim yerleri yıkımın hedefi oldu.
Ancak Güney Kürdistan Bölgesi genelinde 7 Haziran 1989’a kadar da devam etti.
Komutasını ‘Kimyasal Ali’ yaptı
Saddam Hüseyin rejimi tarafından yürütülen operasyonların liderliğini Ali Hasan el-Mecid yaptı. Operasyonun baş ismi el-Mecid buradan hareketle Halepçe Katliamından sonra "Kimyasal Ali" olarak anılmaya başlandı.
Devrim Komuta Konseyi’nin 29 Mart 1987 tarihinde aldığı bir kararla Kürdistan’daki Ordular Komutanlığı’na atanan Ali el-Mecid, operasyonlarda hedef alınan bölgeleri “Yasak Bölge” ilan etti ve bu bölgelere giren herkesi vurma emri verdi.
Kimyasal Ali rejim yıkıldıktan sonra tutuklanarak idam edildi.
Amaçları
Enfal operasyonlarının gerçekleştirildiği tüm bölgeler özellikle seçildi. Bu bölgeler Kürdistan’da yürütülen özgürlük mücadelesinin stretejik bölgeleriydi. Baas rejimi bu soykırımla Güney Kürdistan devrimini ortadan kaldırmak ve bir daha başkaldıramaz hale getirmeyi umuyordu.
Operasyon döneminde Kürt halkı zengin petrol yataklarının bulunduğu bölgelerden uzaklaştırıp yerine Irak’ın diğer bölgelerinden getirilen Arap aileleri yerleştirildi. Böylece bu bölgelerin demografisi değiştirildi.
Operasyonlarda 4 bin 500 köy ve 30 ilçe yıkıldı, halk göçertildi. Halkın malına “ganimet” olarak elkonuldu. Meyva ağaçları kesildi, bağ ve bahçeler ateşe verildi.
Baas rejimi tüm bu vahşet operasyonlarıyla Kürdistan’da Kürt tarih ve kültürü yok etmeyi hedefledi.
Yorumlar
Misafir olarak yorum yazın ya da daha etkili bir deneyim için oturum açın
Yorum yazın