ILO Temsilcisi Igor Bosc: Savaşın Irak ve Kürdistan Bölgesi ekonomisine faturası ağır oldu

Erbil (Rûdaw) - Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Temsilcisi Igor Bosc, bölgesel gerilimlerin ve savaşın Irak ile Kürdistan Bölgesi ekonomisinde "büyük bir şoka" neden olduğunu belirtti. Irak'ın petrol ihracatında yüzde 82'lik bir düşüş yaşandığını vurgulayan Bosc, "Hükümet memur maaşlarının ancak yüzde 20'sini ödeyebildi" dedi. Bosc, krizin uzaması halinde kitlesel göçlerin başlayabileceği uyarısında bulundu.

İran'ın da dahil olduğu bölgesel savaş ve gerilimler, Irak ve Kürdistan Bölgesi'ni ağır bir ekonomik sınavla karşı karşıya bıraktı. İş gücü piyasası doğrudan darbe alırken, on binlerce işçi işini kaybetti.

Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) son hazırladığı raporlar, yaşanan krizin boyutlarını gözler önüne seriyor. ILO Temsilcisi Igor Bosc, Bağdat'tan Rûdaw bültenine bağlanarak Kürdistan Bölgesi ve Irak'taki istihdam ve ekonomi piyasasına dair yaptıkları araştırmaların detaylarını paylaştı.

Kürdistan Bölgesi'nin sınır kapıları ve Kor Mor gaz sahası sayesinde krize karşı belli bir "direnç" gösterdiğini ifade eden Bosc, diğer yandan bütçe krizi nedeniyle maaşlarını alamayan 1.25 milyon memurun durumunun "kırılganlığına" dikkat çekti.

ILO Temsilcisi Igor Bosc'un Rûdaw'ın sorularını yanıtladı:

Rûdaw: İran savaşının Irak ve Kürdistan Bölgesi'ndeki iş gücü piyasasına etkisi üzerine ne tür araştırmalar yaptınız?

Igor Bosc: ILO olarak kriz döneminde mali durumu yakından izledik. Mart ayı başında teknik bir rapor hazırladık, Nisan'da bunu güncelledik ve şu an ateşkes aşamasında olduğumuz için üçüncü güncelleme üzerinde çalışıyoruz. Kısacası kriz işçileri üç koldan vurdu: İlki fiziksel endişe, enflasyon ve belirsizlik. Irak'ın petrol ihracatı mart ayında yüzde 82 oranında düştü ve hükümet memur maaşlarının yalnızca yüzde 20'sini karşılayabildi. Bu çok büyük bir şok.

İkincisi; Kürdistan Bölgesi bu krizi iki boyutlu yaşadı: Hem korunaklıydı hem de kırılgan. Türkiye ile olan İbrahim Halil Sınır Kapısı sayesinde gıda ve ilaç akışı sağlandı. Kerkük-Ceyhan boru hattı sınırlı da olsa yeniden açıldı. Ancak kırılganlık, maaşlı çalışanlardan kaynaklanıyor. Kürdistan Bölgesi'nde 1,25 milyon memur var ve savaş öncesinde de maaşları gecikiyordu. Bu kriz, sorunu iyice derinleştirdi. Üçüncüsü; İran'dan gelen sebze-meyve fiyatları ikiye katlandı, akaryakıt yüzde 20 zamlandı. Irak dinarı dolar karşısında değer kaybetti. Ayrıca Kürdistan Bölgesi turizmi için hayati olan Newroz sezonu da savaş nedeniyle yapılamadı.

Rûdaw: Bu tabloya göre en çok hangi sektörler darbe aldı? Savaşın yeniden alevlenmesi halinde riskli bölgeler nereler?

Igor Bosc: Etkileri; yüksek, karma ve düşük olarak üç kategoriye ayırdık. En büyük darbeyi inşaat sektörü aldı. Kamu yatırımları durunca, yevmiyeli işçiler gelirinden oldu. Kürdistan Bölgesi'nde özel sektör istihdamının yüzde 11'ini oluşturan inşaat işçilerinin neredeyse tamamı kayıt dışı çalışıyor, yani hiçbir sosyal güvenlik ağları yok.

İkinci sırada, tedarik zincirlerinin kopması ve Newroz'un iptali nedeniyle toptan ve perakende sektörü geliyor. Erbil, Süleymaniye, Duhok ve Halepçe için turizm çok kritik. Üçüncü sırada ise ithal hammaddeye bağımlı küçük atölyeler yer alıyor.

Eğer savaş yeniden başlar ve 12 ila 18 ay sürerse, Irak'ta özel sektör istihdamının %90'ını oluşturan KOBİ'lerin (Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler) iflasları hızlanacaktır. Savaşın uzaması, gençlerin kitlesel göçünü tetikleyecek ve kadın-erkek arasındaki iş gücü eşitsizliğini derinleştirecektir.

Rûdaw: Kürdistan Bölgesi'nin dört vilayeti ile Irak'ın diğer 15 vilayetini kıyaslarsak durum nedir?

Igor Bosc: Kürdistan Bölgesi, Kor Mor gaz sahasının hızla yeniden devreye alınması ve özel sektördeki sosyal güvenlik kayıtlarının sürdürülmesiyle kurumsal anlamda gerçek bir direnç gösterdi. Ancak yine de işçiler ve aileleri üzerindeki ekonomik baskı çok ağır ve gerçek.

Rûdaw: Savaş sonrasına dair toparlanma öngörüleriniz nelerdir?

Igor Bosc: Ekonomik toparlanma, petrol ihracatının başlamasına ve özel sektöre güvenin geri dönmesine bağlı. İstikrarlı bir ateşkesin ardından ilk 6 ayda sınır kapılarının normale dönmesiyle turizm ve perakende sektörü hızla toparlanabilir. 6 ila 18 aylık dönemde, mali destek sağlanması şartıyla sanayi ve KOBİ'ler ayağa kalkabilir. Çünkü krizde küçülen işletmeler desteksiz toparlanamaz. 18 aydan uzun vadede ise, memur maaşları krizinin çözüldüğü ve uluslararası yatırımcıların güveninin sağlandığı tam bir iyileşme görebiliriz.