Kürdistan Bölgesi’de hükümet kurma krizi: Vekillere çalışmadan 10 milyar dinar ödendi

Erbil (Rûdaw) - Kürdistan Bölgesi milletvekillerinin yemin etmesinin üzerinden yaklaşık bir buçuk yıl geçmesine rağmen, siyasi tıkanıklık nedeniyle parlamentoda başkanlık divanı ve komisyonlar hala kurulamadı. Fiili olarak mesai yapmayan milletvekillerine bu süre zarfında devlet memuru statüsünde toplam 10 milyar dinardan fazla maaş ödendi.

Kürdistan Parlamentosu 6. Dönem milletvekilleri, 2 Aralık 2024 tarihinde yemin ederek göreve başlamıştı. Ancak o tarihten bu yana siyasi partiler arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle meclis bir daha toplanamadı.

Çalışmadan 10 milyar dinar maaş

Kürdistan Parlamentosu İçtüzüğü'ne göre, seçilen bir aday yemin ettiği gün itibarıyla tüm vekillik özlük haklarından yararlanmaya başlıyor.

Rûdaw'a konuşan Kürdistan Parlamentosu'ndan bir yetkili, "Milletvekili maaşları yasalarla güvence altına alınmıştır ve bu dünyanın her yerinde böyledir. Başkanlık divanı seçilmemiş olsa da 6. dönem milletvekilleri birer memur statüsünde oldukları için maaşlarını alıyorlar" dedi.

Son seçimlerde milletvekili sayısı 111'den 100'e düşürülmüştü. Rûdaw'ın araştırmasına göre, yemin töreninden bu yana geçen yaklaşık 17 aylık süreçte milletvekillerine 14 maaş ödemesi yapıldı. Her bir vekil aylık 7 milyon 400 bin dinar (yaklaşık 5.600 dolar) maaş alıyor. 14 aylık süreçte vekillere ödenen toplam meblağ 10 milyar dinarı aştı. Parlamentoda komisyonlar kurulup aktif hale gelirse, bu maaşlara 1 milyon dinar eklenecek ve aylık ödeme 8 milyon 400 bin dinara yükselecek.

Öte yandan, eski dönemlerde vekillere tahsis edilen ancak görev bitimi geri alınan konut uygulaması bu dönemde de devam etti. Parlamentodaki sandalye dağılımına göre partilere toplam 100 konut tahsis edildi.

Fireler var: 97 vekil yemin etti

Altıncı dönemde bazı eksiklikler de göze çarpıyor. Seçimleri boykot etme kararı alan Kürdistan Adalet Toplumu (Komal) partisinin 3 vekilinden sadece 1'i yemin etti ve ardından partisinden ihraç edildi. Halk Cephesi (Berey Gel) Lideri ve Milletvekili Lahur Şeyh Cengi ise henüz yemin etmedi. Böylece parlamentoda toplamda 97 vekil yemin etmiş oldu.

"Parlamento oturuma hazır, ancak..."

Kürdistan Parlamentosu Divan Başkan Yardımcısı Hiwa Nasreddin Rûdaw'a yaptığı açıklamada, siyasi partiler yasal çoğunluğu (nisap) sağlamadan meclisin toplanamayacağını söyledi. Nasreddin, "Biz parlamento yönetimi olarak yasal çoğunluğun sağlanmasını bekliyoruz. Parlamento fiziki olarak oturuma hazırdır" dedi. Siyasi partilerin toplanma girişimleri hakkında ise "Bize şu ana kadar ulaşan bir bilgi yok" ifadelerini kullandı.

Siyasi krizin gölgesinde KDP ve KYB

20 Ekim 2024'te yapılan seçimlerde KDP 39 sandalyeyle birinci parti olurken, KYB 23, Yeni Nesil (Newey Nwe) 15, Yekgirtu 7, Helwest 4, Komal 3, Berey Gel 2, Kürdistan Bölgesi İttifakı 1 ve Goran 1 sandalye kazanmıştı.

14 Ağustos 2025'te KYB'nin Erbil'deki politbürosunda bir araya gelen KDP ve KYB müzakere heyetleri, "Eylül ayında parlamentonun olağan çalışmalarına başlaması için yoğun çaba gösterilmesi" konusunda ortak bir bildiri yayımlamıştı. Ancak bu açıklamadan sonra ilişkiler tamamen dondu ve toplantılar sonuçsuz kaldı.

"KYB hükümetin kurulmasını kasıtlı olarak erteledi"

Parlamentonun toplanamaması ve 10. Kabinenin kurulamaması süreci, Irak genel seçimleri ve Irak Cumhurbaşkanlığı krizine kadar uzandı.

Rûdaw'a konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen KDP Merkez Komitesi'nden bir üye, yaşanan tıkanıklıktan KYB'yi sorumlu tutarak, "KYB'nin 10. Kabine'nin kuruluşunu Irak Cumhurbaşkanlığı seçimleri ve Irak hükümeti kurulana kadar ertelemek istediğini yüzde yüz biliyorduk. KDP, bu nedenle KYB ile kriz öncesindeki gibi bir ilişki kurmaya artık hazır değil" dedi. KDP'li yetkili ayrıca, Bağdat'ta Kürt partileri arasında cumhurbaşkanı adayı konusunda varılan anlaşmanın KYB tarafından ihlal edildiğini savundu.

Celal Talabani'nin vefatı ve özellikle 2018 seçimlerinden bu yana Irak Cumhurbaşkanlığı makamı, KDP ile KYB arasında kronik bir krize dönüşmüş durumda. Siyasi teamüllere göre Kürtlere ayrılan ve geçmiş uzlaşılarla KYB'ye bırakılan bu koltuk üzerinde son 10 yıldır sağlanan Kürt ittifakı bozulmuş görünüyor.

KYB'den diyalog mesajı

KYB Başkanlık Kurulu Üyesi Pola Talabani ise iki parti arasındaki yakınlaşma ihtimalinden tamamen umutsuz değil. Talabani, "KYB her zaman diyalog için hazırdır. Mevcut hükümette zaten birlikteyiz. Irak hükümeti kurulduktan sonra Kürdistan Bölgesi'nin de yeni bir aşamaya geçeceğini öngörüyorum. Durumun hassasiyeti, KDP ve KYB'nin sorumluluk alarak bir araya gelmesini zorunlu kılıyor" değerlendirmesinde bulundu.