Erbil (Rûdaw) - ABD ile savaşı sona erdirme müzakerelerinin tıkanması ve ABD Donanması'nın ihracat yollarını kapatması nedeniyle İran petrolünü depolamak için yeni formüller arıyor.
28 Nisan 2026 Salı günü The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinde yer alan habere göre, içerideki petrol bolluğu nedeniyle İran, "atıl depo" olarak bilinen kullanım dışı tesisleri yenilemeye başladı. Tahran yönetimi, konteynerler kullanarak ve ham petrolü demiryolu ile Çin'e ulaştırmaya çalışarak altyapı krizini ertelemeyi ve Washington’ın Hürmüz Boğazı çatışmasındaki baskısını kırmayı hedefliyor.
Habere göre, ABD-İran savaşı, artık "Tahran’ın petrol endüstrisi mi yoksa küresel enerji tüketicileri mi önce pes edecek?" testine dönüşmüş durumda. İhracat edilemeyen her varil petrolün depolara taşınması veya yeraltında bırakılması gerekiyor.
Chatham House Ortadoğu ve Kuzey Afrika Programı Direktörü Sanam Vakil, İran'ın petrol kuyularını kapatmak zorunda kalmamak ve mali zararı büyütememek için çözüm aradığını belirterek, "Üretimin kesintiye uğraması baskıları artırır ve müzakereleri teşvik eder" değerlendirmesinde bulundu.
ABD ile İran arasındaki müzakerelerin ilk turu bu ayın başlarında sonuçsuz kalmıştı. WSJ, İran’ın bölgesel arabuluculara yeni bir teklif sunduğunu; bu teklifte, Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların durması karşılığında savaşın sona ermesi ve İran limanlarındaki ABD ablukasının kaldırılmasının talep edildiğini yazdı. Şartlara göre İran'ın nükleer programına dair görüşmeler şimdilik erteleniyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump'ın ulusal güvenlik ekibiyle İran’ın teklifini görüştüğünü ancak Trump’ın İran’a yönelik kırmızı çizgilerinin netliğini koruduğunu belirtti.
Savaşın başlarında yaklaşık 24 gemiye saldırarak önemli deniz ticaret yollarını felç eden İran, 13 Nisan'a kadar petrol ihracatını sürdürebilmişti. Ancak ABD'nin İran limanlarına yönelik başlattığı abluka, petrol bağımlısı İran ekonomisini darboğaza soktu.
Denizcilik takibi ve enerji araştırmaları kurumu Kpler, ablukanın İran’ın ihracatını büyük oranda vurduğunu bildirdi. 1-13 Nisan tarihleri arasında günlük ortalama 2,1 milyon varil olan ihracat, ablukanın başlamasıyla 14-23 Nisan arasında günlük 567 bin varile düştü. Savaş öncesinde, şubat ayında İran günde ortalama 2 milyon varil petrol ihraç ediyordu.
Kpler’e göre, depolama kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle İran Ulusal Petrol Şirketi üretimi kısmaya başladı. Kpler, ablukanın sürmesi halinde mayıs ortasına kadar İran’ın petrol üretiminin yarı yarıya düşerek günlük 1,2 ila 1,3 milyon varile gerileyeceğini öngörüyor.
Diğer yandan Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması küresel petrol piyasasını sarstı. Pazartesi günü Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3 artışla 108,23 dolara ulaştı.
Analistler, İran’ın petrol depolamak için alanının kalmayacağı ve "tankların zirve noktası" (Tank tops) olarak adlandırılan seviyeye iki haftadan daha kısa bir süre içinde ulaşabileceğini düşünüyor. ABD Başkanı Donald Trump pazar günü İran'ın petrol altyapısının çökmesine sadece üç gün kaldığını öne sürmüştü. Buna karşılık İranlı bir enerji yetkilisi, ablukada herhangi bir petrol kuyusunun zarar görmesi durumunda misilleme yapacaklarını duyurdu.
Kpler verilerine göre, İran'ın karadaki petrol rezervi 4,6 milyon varil artarak 49 milyon varile çıktı. Ülkenin toplam depolama kapasitesinin 86 ile 95 milyon varil arasında olduğu tahmin ediliyor ancak teknik ve güvenlik sorunları nedeniyle bu kapasitenin tamamının kullanılması zor görünüyor.
İran, denizdeki boş tankerleri depo olarak değerlendiriyor. Körfez’de yaklaşık 15 milyon varil kapasiteli dev gemiler bulunuyor ancak küresel pazarlara çıkamadıkları için Tahran yönetimi Ahvaz ve Asaluye gibi güneydeki petrol merkezlerinde eski tanklar ile konteynerleri devreye soktu.
İran Petrol İhracatçıları Birliği Sözcüsü Hamid Hüseyni, petrolün demiryolu ile Çin’in Yiwu ve Xi'an şehirlerine ulaştırılmaya çalışıldığını açıkladı. Ancak nakliyenin haftalar sürmesi ve gemi taşımacılığına göre maliyetli olması, bu adımı bir çözümden ziyade krizin bir işareti haline getiriyor.
Columbia Üniversitesi'nden Çin enerji politikası uzmanı Erica Downs, indirimli olduğu için İran petrolü alan rafinerilerin artan demiryolu maliyetini ödemeye yanaşıp yanaşmayacağını sorgulayarak, "Umutsuz bir durum umutsuz bir adım gerektirir" dedi.
Rystad Energy'ye göre İran'ın petrol sahalarının yaklaşık yarısı düşük basınca sahip. Bu nedenle üretimin aniden durması, kuyu yapılarına uzun vadeli hasar verebilir. İranlı petrol yetkilileri de eski ekipmanlar yüzünden zorunlu üretim kesintilerinin büyük bir risk taşıdığı konusunda uyarıyor.
Yorumlar
Misafir olarak yorum yazın ya da daha etkili bir deneyim için oturum açın
Yorum yazın