Erbil (Rûdaw)- Irak Parlamentosu’nun 29 Aralık’ta yapılması planlanan ilk oturumuna günler kala, siyasi gruplar arasında uzlaşma sağlanabilmiş değil. Yeni hükümeti bekleyen başlıca sorunlar; parçalı parlamento yapısı, silahlı grupların artan siyasi etkisi ve yaklaşık 75 milyar dolara ulaşan ağır borç yükü olarak öne çıkıyor.
Kasım 2025 seçimlerinin ardından Irak siyaseti, son yılların en belirsiz dönemlerinden birine girmiş durumda. Parlamento açılışı öncesinde ülkenin üç temel makamı olan Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık ve Parlamento Başkanlığı için henüz hiçbir isim üzerinde mutabakat sağlanamadı.
Siyasi gözlemciler, kabinenin kurulmasının aylar sürebileceği uyarısında bulunuyor.
Sudani ikinci dönem peşinde, Şii blok temkinli
Seçimlerden en fazla sandalyeyle çıkan mevcut Başbakan Muhammed Şiya Sudani, ikinci dönem için yeniden aday olmaya hazırlanıyor. Görev süresince “pragmatik” bir lider profili çizen Sudani, kamu hizmetlerine odaklanması ve Irak’ı bölgesel çatışmalardan uzak tutmasıyla dikkat çekti.
Ancak bu tablo, Sudani’nin de mensubu olduğu Koordinasyon Çerçevesi içinde rahatsızlık yaratmış durumda. Irak uzmanı Seccad Ciyad, Şii blokun Sudani’nin artan siyasi gücünden endişe duyduğunu belirterek, “Koordinasyon Çerçevesi Maliki döneminden ders çıkardı. Kendi ajandası olan ve güç biriktiren bir lider yerine, kontrol edebilecekleri bir ismi tercih ediyorlar” değerlendirmesinde bulundu.
Silahlı grupların parlamentodaki ağırlığı artıyor
Yeni dönemin en dikkat çekici gelişmelerinden biri, silahlı kanadı bulunan siyasi grupların parlamentodaki temsil oranının artması oldu. Bu grupların yaklaşık 90 sandalye ile meclisin üçte birini kontrol edeceği belirtiliyor. Bu oran, 2003 sonrası Irak tarihinde bir ilk olarak kayıtlara geçti.
Özellikle ABD’nin “silahsızlanma” yönündeki baskıları ile Ketaib Hizbullah gibi grupların bu talepleri sert biçimde reddetmesi, yeni hükümetin uluslararası ilişkilerde zorlanacağı başlıca başlıklardan biri olarak görülüyor.
Washington yönetiminin, silahlı gruplarla bağlantılı isimlerin güvenlik bürokrasisinde yer almasına karşı Bağdat’a uyarılar gönderdiği ifade ediliyor.
Ekonomi alarm veriyor: 106 trilyon dinar borç
Siyasi krizin gölgesinde kalan bir diğer büyük sorun ise ekonomi. Rûdaw Araştırma Merkezi verilerine göre Irak’ın borç yükü 106 trilyon dinara (yaklaşık 75 milyar dolar) ulaşmış durumda.
Bütçesi yüzde 90 oranında petrole dayalı olan ülkede, yeni hükümetin halka vaat edilen “hizmet odaklı yönetim” anlayışını bu mali tabloyla nasıl sürdüreceği belirsizliğini koruyor.
Sünni ve Kürt cephede de bölünme sürüyor
Siyasi parçalanma yalnızca Şii blokla sınırlı değil. Sünni ve Kürt siyasi çevrelerinde de birlik sağlanabilmiş değil.
Sünniler, “Ulusal Siyasi Konsey” çatısı altında toparlanmaya çalışsa da Parlamento Başkanlığı için ortak aday belirleyemedi.
Kürtler cephesinde ise KDP ve KYB, Cumhurbaşkanlığı makamı için uzlaşmaya varamadı. Yarışın, önceki dönemde olduğu gibi çok adaylı geçmesi bekleniyor.
Anayasal takvim risk altında
Irak Anayasası’na göre parlamento açıldıktan sonraki 15 gün içinde Parlamento Başkanı, 30 gün içinde ise Cumhurbaşkanı seçilmek zorunda. Cumhurbaşkanının seçilmesinin ardından başbakan görevlendirilecek ve 30 günlük kabine kurma süreci başlayacak.
Ancak siyasi aktörler arasındaki derin görüş ayrılıkları, bu takvimin aşılabileceğine işaret ediyor.
Irak halkı ise siyasi pazarlıkların bir an önce sonuçlanmasını, ekonomik krizin hafifletilmesini ve kamu hizmetlerindeki aksaklıkların giderilmesini bekliyor.
Yorumlar
Misafir olarak yorum yazın ya da daha etkili bir deneyim için oturum açın
Yorum yazın