Prof. Dr. Osman Bektaş: İstanbul fayı enerji biriktirmiyor, sakız gibi sürünüyor

Haber Merkezi – Marmara Bölgesi’nde beklenen büyük İstanbul depremine ilişkin bilimsel tartışmalar sürerken, jeoloji mühendisi Osman Bektaş’tan dikkat çeken bir değerlendirme geldi. Marmara Denizi tabanındaki jeolojik yapıları inceleyen Bektaş, derin çukurların fay kırılmasını durdurucu bir “bariyer” etkisi yaratabileceğini savundu.

Marmara çukurları “bariyer” görevi görüyor

Bektaş, Tekirdağ ve Çınarcık başta olmak üzere Marmara Denizi tabanındaki derin çukurların, sanılanın aksine büyük deprem üretimini tetikleyen değil, sınırlayan bir rol oynayabileceğini belirtti. Bu bölgelerde fayın enerji biriktirmekte zorlandığını ifade eden Bektaş, kırılmanın süreklilik kazanmadığını ileri sürdü.

“Kayaçlar gevrek değil, sünek davranıyor”

Sosyal medya hesabından yaptığı teknik paylaşımda Marmara çukurlarının, yer kabuğunun en fazla gerildiği ve inceldiği alanlar olduğuna dikkat çeken Bektaş, bu durumun magma sıcaklığını yüzeye yaklaştırdığını kaydetti.

Yüksek ısının kayaçların fiziksel özelliklerini değiştirdiğini vurgulayan Bektaş, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Yüksek sıcaklık nedeniyle kayaçlar gevrek değil, plastik yani sünek bir yapıya bürünüyor. Fay burada kırılarak değil, sakız gibi sürünerek hareket ediyor.”

Hidrotermal akışkanlar fay hattını “yağlıyor”

Bektaş, Marmara çukurlarında gaz ve su gibi hidrotermal akışkanların yoğun olduğuna da dikkat çekti. Bu akışkanların fay zonunda basıncı artırdığını belirten Bektaş, söz konusu durumun fay yüzeylerini adeta “yağladığını” ifade etti.

Bu mekanizmanın, fayın kilitlenerek büyük miktarda enerji biriktirmesini engellediğini savundu.

Sessiz hareket: “Creep” etkisi

Analizinin en dikkat çekici bölümünde Bektaş, Marmara Fayı’nın tamamen kilitlenmiş olmadığını, aksine “sessiz fay hareketi” olarak bilinen creep (sürünme) davranışı gösterdiğini öne sürdü.

Bektaş’a göre bu durum, büyük ve tek parça bir kırılma yerine, enerjinin zamana yayılarak boşalmasına neden oluyor ve olası bir büyük deprem kırığını sınırlandıran bir etki yaratıyor.

Genel senaryolara karşı alternatif bir görüş

Bektaş’ın değerlendirmesi, Marmara Fayı’nın tek parça halinde kırılarak 7 ve üzeri büyüklüğünde bir deprem üreteceği yönündeki yaygın senaryolara karşı, daha parçalı ve düşük enerjili bir deprem davranışına işaret eden alternatif bir bilimsel görüş olarak öne çıkıyor.