SAVAŞTAN SONRA İLK - ABD ile İran yüz yüze görüşmeye başladı, ilk görüşme 2 saat sürdü

Haber Merkezi - Üst düzey ABD’li ve İranlı yetkililer, altı haftadır süren savaşa son verme çabaları kapsamında bugün İslamabad’da bir araya geldi. Bu görüşme, Washington ve Tahran arasında son yarım asrın en üst düzey teması olarak kayıtlara geçti.

Pakistanlı bir kaynağın Reuters’e verdiği bilgilere göre; ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, özel temsilci Steve Witkoff ve Başkan Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasındaki görüşmeler, heyetler dinlenmek üzere ara vermeden önce iki saat sürdü. Toplantıda Pakistan Genelkurmay Başkanı da hazır bulundu.

Hürmüz Boğazı bilmecesi

Görüşmeler başlarken, üzerinde anlaşılan konulara dair çelişkili raporlar gelmeye başladı. Bir ABD’li yetkili Axios’a yaptığı açıklamada, bugün birkaç ABD donanması gemisinin, İran’ın blokajı nedeniyle küresel enerji arzında tarihi bir aksamaya yol açan Hürmüz Boğazı’nı geçtiğini söyledi. Ancak İran devlet televizyonu ve Pakistanlı kaynaklar, herhangi bir ABD gemisinin boğazdan geçtiği bilgisini yalanladı.

Başkan Donald Trump ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Hürmüz Boğazı’nı temizleme sürecine başlıyoruz" diyerek, İran’ın mayın döken 28 gemisinin tamamının batırıldığını kaydetti.

“ABD, dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakmayı kabul etti”

Öte yandan, üst düzey bir İranlı kaynak Reuters’a yaptığı açıklamada, ABD’nin Katar ve diğer yabancı bankalarda dondurulmuş haldeki İran varlıklarını serbest bırakmayı kabul ettiğini söyledi. Bu iddia, bir ABD’li yetkili tarafından hızla yalanlanırken; İranlı kaynak söz konusu adımı görüşmelerdeki "ciddiyetin" bir işareti olarak memnuniyetle karşıladıklarını belirtti.

Tahran’ın kırmızı çizgileri

Yüz yüze görüşmeler, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in sabah saatlerinde yürüttüğü arabuluculuk çalışmalarının ardından gerçekleşti. Tahran, doğrudan temas için Washington’ın kabul etmesi gereken "kırmızı çizgilerini" Şerif aracılığıyla iletti. İran devlet televizyonuna göre bu şartlar arasında; Hürmüz Boğazı üzerindeki hak iddiaları, dondurulmuş varlıkların iadesi, savaş tazminatı ödenmesi ve bölge genelinde uygulanacak kapsamlı bir ateşkes yer alıyor.

İran ayrıca, mart ayından bu yana İsrail saldırılarında yaklaşık 2 bin kişinin hayatını kaybettiği Lübnan’da da ateşkes talep ediyor. Ancak İsrail ve ABD, Lübnan operasyonunun bu müzakerelerin bir parçası olmadığını kaydediyor.

“Elimiz tetikte müzakere ediyoruz"

İran hükümet sözcüsü Fatma Muhacerani, İran tarafındaki derin güvensizliğe dikkat çekerek, "Elimiz tetikte müzakere edeceğiz. Görüşmelere açık olsak da güven eksikliğinin tamamen farkındayız; bu nedenle diplomatik ekibimiz sürece azami ihtiyatla giriyor" dedi.

Tahran’ın en önemli gündem maddelerinden biri, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı üzerindeki otoritesinin tanınması ve buradan geçiş ücreti toplama yetkisini elde etmek.

Yas kıyafetleri ile geldiler

İran heyeti, dün İslamabad’a, savaşta hayatını kaybeden dini lider Ayetullah Ali Hamaney ve diğer vatandaşlar için yas tutmak amacıyla siyahlar içinde gitti. İran hükümeti, X üzerinden yaptığı paylaşımda, heyetin yanlarında ABD’nin bir askeri yerleşkenin yanındaki okulu bombalaması sırasında ölen öğrencilere ait ayakkabı ve çantaları taşıdığını duyurdu.

Saldırıda yaralandığı belirtilen ve henüz kamuoyu önüne çıkmayan İran’ın yeni dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’in, savaşın yol açtığı tüm zararlar için tazminat talep edeceği bildirildi.

Bu görüşmeler, 1979 islam devriminden bu yana ABD ve İran arasındaki en yüksek seviyeli temas ve nükleer anlaşmanın sağlandığı 2015 yılından beri yapılan ilk doğrudan müzakere olma özelliğini taşıyor. Donald Trump, ilk başkanlık döneminde (2018) söz konusu nükleer anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmişti.