Haebr Merkezi - NATO Dışişleri Bakanları Toplantısı'nda konuşan İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari geçişleri kısıtlayarak küresel ekonomiyi tehdit ettiğini belirterek, "İran'ın dünya ekonomisini rehin almaya çalışması utanç verici" dedi.
İsveç'in Helsingborg kentinde bir araya gelen NATO üyesi ülkelerin dışişleri bakanlarının ana gündem maddelerinden biri Hürmüz Boğazı'ndaki kriz ve ABD'nin NATO içindeki konumu oldu.
İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper toplantıda yaptığı açıklamada, İngiltere ve Fransa'nın seyrüsefer özgürlüğünü koruma çabalarına öncülük ettiğini vurguladı. Stratejik su yolunun yeniden tam kapasiteyle açılmasına yönelik müzakereleri desteklediklerini belirten Cooper, boğazdaki krizin küresel çapta yakıt ve gübre fiyatlarını doğrudan etkilediği uyarısında bulundu.
Hürmüz Boğazı'nda trafik durma noktasında
Şubat ayının sonlarında ABD ve İsrail'in düzenlediği saldırıların ardından İran, misilleme olarak Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğine ciddi kısıtlamalar getirdi.
Savaştan önce, günde ortalama 70 ila 80 ticari geminin kullandığı ve küresel petrol arzının yüzde 20'si olan yaklaşık 21 milyon varil petrolün taşındığı boğaz, aynı zamanda devasa miktarda Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) ve gübre sevkiyatı için de kullanılıyordu.
Ancak çatışmaların ardından geçişler asgari düzeye indi. Dünyanın en büyük deniz taşımacılığı şirketleri olan Maersk, MSC ve Hapag-Lloyd, güvenlik gerekçesiyle bu rotadaki faaliyetlerini tamamen durdurdu.
Bölgenin kontrolünü elinde bulunduran İran Devrim Muhafızları Ordusu (Pasdaran) geçişlere sınırlı olarak izin veriyor. Son günlerde Devrim Muhafızları tarafından yapılan açıklamalara göre, 24 saatlik dilimlerde yalnızca 26 ila 35 geminin geçişine müsaade ediliyor. ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukası da eklendiğinde bölgedeki kriz giderek daha karmaşık bir hal alıyor.
Ekonomik ve stratejik riskler
Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt ve İran gibi dev üreticilerin petrol ve doğal gaz ihracatı için dünyaya açılan tek deniz kapısı olan Hürmüz Boğazı'ndaki kriz, küresel çapta şu sonuçları doğurdu:
- Enerji ve gübre fiyatlarında ani ve büyük sıçramalar yaşandı.
- Binlerce ticari gemi rotasını uzatarak Afrika Kıtası'nın etrafından dolaşmak zorunda kaldı.
- Asya kıtasının bazı bölgelerinde petrol ve plastik tedarikinde ciddi azalmalar görüldü.
- Küresel tedarik zincirleri üzerinde ağır bir ekonomik baskı oluştu.
Uzmanlar, boru hatları gibi alternatif taşıma yöntemlerinin Hürmüz'den geçen devasa hacmin sadece çok küçük bir kısmını karşılayabildiğine dikkat çekerek, boğazın küresel enerji güvenliğindeki hayati rolüne vurgu yapıyor.
Öte yandan, Batılı ülkeler İran'ın uluslararası sularda "geçiş ücreti" (vergi) dayatma girişimlerini kesin bir dille reddediyor. İngiltere başta olmak üzere Batı bloku, gemilerin boğazdan ücretsiz ve özgürce geçiş hakkı konusunda ısrarcı.
"ABD, NATO'dan çekilmiyor"
Helsingborg'daki zirvede konuşan Finlandiya Dışişleri Bakanı Elina Valtonen ise ABD'nin NATO'daki geleceğine dair endişeleri gideren açıklamalarda bulundu.
Valtonen, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Washington yönetiminin ittifaka olan güçlü bağlılığını yinelediğini belirterek, "ABD NATO'dan çekilmeyecek" dedi.
Avrupa ülkelerine de savunma harcamaları konusunda çağrıda bulunan Valtonen, Avrupalı müttefiklerin "üzerlerine düşen görevi yapmaları" gerektiğini ifade ederek, Rusya'yı "dünya barışı için en büyük tehdit" olarak tanımladı.
Yorumlar
Misafir olarak yorum yazın ya da daha etkili bir deneyim için oturum açın
Yorum yazın