Hewlêr (Rûdaw) - Wezareta Petrolê ya Îraqê agihand ku peymana hilberîna petrolê ya di navbera Herêma Kurdistanê û hikûmeta Îraqê de saleke din hatiye dirêjkirin.
Berdevkê Wezareta Petrolê ya Îraqê Selîm Rukabî ji Rûdawê re axivî û da zanîn ku firotina petrolê ya bi rêya Tirkiyeyê didome.
Wezaretê her wiha eşkere kir ku wan dest bi pêngaveke stratejîk kiriye.
Armanca wan ew e ku heta sala 2030î rojane 10 milyon bermîlî hilberînin.
Selîm Rukabî li ser stratejiya enerjiyê ya Îraqê û rewşa dawî ya xeta Tirkiyeyê agahiyên krîtîk dan.
Rukabî her wiha li ser xebatên dêwên navneteweyî yên enerjiyê yên li qadên Kerkûkê jî axivî.
Xeta Ceyhanê û lihevkirina Hewlêr û Bexdayê
Rukabî piştrast kir ku peymana sêalî ya petrolê ya di navbera Bexda û Hewlêrê de saleke din hatiye dirêjkirin.
Ev peyman meha tîrmehê qediyabû.
Rukabî eşkere kir ku dirêjkirina peymanê li gel protokola demkî ya di navbera Îraq û Tirkiyeyê de pêk hatiye û got:
"Niha bi rêya xeta boriyan rojane nêzîkî 180 hezar bermîl petrol diçe Bendera Ceyhanê ya Tirkiyeyê.
Ji vê 150 hezar bermîl ji Herêma Kurdistanê tên. 30 hezar bermîl jî ji qadên Kerkûkê tên dabînkirin."
Dêwên cîhanê li Kerkûkê daketin qadê
Rukabî diyar kir ku ji bo zêdekirina berhemdariya qadên petrolê yên li Kerkûkê gavên mezin hatine avêtin.
Wî eşkere kir ku şirketa Brîtanayê BP û ya Amerîkayê ConocoPhillips li herêmê bi awayekî fîlî dest bi kar kiriye.
Rukabî da zanîn ku şirketan qonaxa lêkolînê temam kiriye û kampên xwe yên taybet ava kirine.
Wî destnîşan kir ku bi aliyê Îraqê re "Komîteyên Birêvebiriya Hevpar" (JMC) hatine avakirin û ew derbasî qonaxa cîbicîkirinê bûne.
Armanca sala 2030î: Rojane 10 milyon bermîl
Rukabî li ser vîzyona enerjiyê ya Îraqê amarên balkêş parve kirin.
Wî got ku ew armanc dikin heta sala 2030î kapasîteya hilberînê derxin 10 milyon bermîlî.
Rukabî diyar kir ku li gorî vê armancê di îhaleyên lîsansê yên 5emîn û 6an de bi dêwên wekî Chevronê re dixebitin.
Wî dawî li nîqaşên li ser endamtiya OPECê jî anî û got, "Îraq endameke damezirîner a OPECê ye û ti niyeta me ya veqetînê nîne.
Em tenê li ber ronahiya şerên borî û rezervên xwe yên niha dixwazin kotaya me ya hilberînê ji nû ve were diyarkirin."
Rêya deryayê û xeta Sûriyeyê
Rukabî da zanîn ku meha tebaxê firotina petrolê ya bi rêya deryayê rojane gihîştiye 2,2 milyon bermîlan.
Wî tekez kir ku li hemberî rîskên li Gengava Hurmizê petrol li benderê tê radestkirin.
Berpirsyariya veguhastinê jî li ser milê şirketên kiryar e.
Rukabî diyar kir ku ew li ser xetên alternatîf jî dixebitin.
Wî eşkere kir ku ew plan dikin di paşerojê de bi rêya xeta boriyê ya Besra-Hedîse-Banyasê di ser Sûriyeyê re rojane milyonek bermîl petrol bifiroşin.
Li bazara navxweyî kêmasiya sotemeniyê didome
Wî qala pêdiviya sotemeniyê ya li bazara navxweyî ya Îraqê jî kir û diyar kir ku hilberîna xwemalî bi zehmetî têra xerckirinê dike û got:
"Em rojane 30 milyon lître benzîn hildiberînin lê pêdivî 38 milyon lître ye. Ev kêmasiya 8 milyon lîtreyî bi hawirdekirinê tê tijîkirin."
Lê wî mizgînî da ku dê di mehên pêşiya me de bi projeyên nû yên li Besrayê hilberîna xwemalî zêde bibe.
