کاریگەرییە ئابوورییە جیهانییەکانی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران

 

 

سەرەتا نرخی زێڕ بەرزبووەوە، چونکە وەبەرهێنەران بەدوای سەرمایەی پارێزراودا دەگەڕان.

 

بەڵام دوای یەک هەفتە لە جەنگ، بەهۆی بەهێزبوونی دۆلاری ئەمریکی و ناجێگیریی بازاڕەکان، نرخ بە رێژەی 3.5% دابەزی بۆ خوار 5 هەزار و 100 دۆلار بۆ هەر ئۆنسەیەک.

 

 

بەرزبوونەوەی نرخی وزە پاڵنەرە بۆ زیاتر بەرزبوونەوەی هەڵاوسانی جیهانی.

 

ئابووریناسان هۆشداری دەدەن کە رەنگە بانکە ناوەندییەکان کەمکردنەوەی رێژەی سوود دوابخەن یان رێژەکە بە بەرزی بهێڵنەوە بۆ کۆنترۆڵکردنی هەڵاوسان. 

 

چاوەڕوان دەکرێ بانکی ئینگلتەرا رێژەی سوود لە 3.75% بهێڵێتەوە؛ یەدەگی فیدراڵیی ئەمریکاش رەنگە کەمکردنەوەی سوود دوابخات، کە ئەمەش 0.8% بۆ 1.5% دەخاتە سەر هەڵاوسان لە ئەمریکا.

 

 

داخستنی تەنگەی هورمز 20%ی دابینکردنی نەوتی جیهانی راگرتووە و نرخی نەوتی برێنتی گەیاندووەتە 100 بۆ 120 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک.

 

نرخی بەنزین لە ئەمریکا 20% بەرزبووەتەوە و گەیشتووەتە 3.58 دۆلار بۆ هەر گاڵۆنێک؛ نرخەکە لە ناوچەکانی دیکەی جیهان 10% بۆ 13% بەرزبووەتەوە.

 

پێشبینی دەکرێ ئەگەر نرخی یەک بەرمیل نەوتی خاو لەنێوان 85 بۆ 95 دۆلاردا بمێنێتەوە، رەنگە داهاتی جیهانی بە رێژەی 0.5% بۆ 0.7% کەم بکات.

 

ئەمرۆ نرخی یەک بەرمیل نەوتی برێنت، لەنێوان 98 بۆ 102 دۆلاردا بوو. 

 

 

قەتەر 20%ی هەناردەی گازی شلی جیهانی راگرتووە. بەو هۆیەوە نرخ لە ئەورووپا و ئاسیا دوو هێندە بەرزبووەتەوە.

 

بە گوێرەی ناوەندی توێژینەوە ستراتیجی و نێودەوڵەتییەکانی ئەمریکا، نرخ 40% بەرزبووەتەوە؛ 80 ملیۆن تۆن گاز لە ساڵێکدا راوەستاوە.

 

ناوەندەکە پێشبینی دەکات بەهۆی وەستانی هەناردەی گازی قەتەر، وڵاتان روو لە گازی شلی ئەمریکی بکەن؛ هەروەها تێچووی گەرمکردنەوەی ماڵان و کارەبا زیاد بێت.

 

 

نادڵنیایی بووەتە هۆی ناجێگیرییەکی زۆر لە بازاڕەکان، پشکی کۆمپانیاکان دابەزیوە، کە ئەورووپا و ئاسیا زۆرترین زیانیان بەرکەوتووە.

 

بە گوێرەی راپۆرتێکی کۆمپانیای چارڵز شواب ( Charles Schwab) پەناگە ئارامەکانی وەک زێڕ بەهاکەیان بەرزبووەتەوە و ئەو سەرمایەی مەترسییان لەسەرە، دەفرۆشرێن.

 

وڵاتە تازەپێگەیشتووەکانی هاوردەکاری نەوت زۆرترین زیان دەکەن و هەناردەکارانی کاڵا سوودمەند دەبن.

 

 

داخستنی تەنگەی هورمز 4.5%ی بازرگانیی جیهانی (نەوت، پەین، کانزاکان) پەکدەخات.

 

لە ئەنجامی ئەوەدا، کرێی هەر کۆنتەینەرێک دوو هەزار بۆ چوار هەزار دۆلار زیاد دەبێت. 

 

نرخی ئەلەمنیۆم گەیشتووەتە بەرزترین ئاستی چەند ساڵی رابردوو

 

 

بە گوێرەی هەڵسەنگاندنێکی Oxford Economicsی بەریتانی، گەشتکردن بۆ رۆژهەڵاتی نێوەڕاست رەنگە 11% بۆ 27% دابەزێ، واتە ژمارەی گەشتیاران 23 بۆ 38 ملیۆن گەشتیار کەم دەکات، کە دەبێتەهۆی زیانی 34 بۆ 56 ملیار دۆلار.

 

زیاتر لە 40 هەزار گەشتی ئاسمانی هەڵوەشاونەتەوە؛ رۆژانە 600 ملیۆن دۆلار زیان بە کەرتی فڕۆکەوانی دەگات.

 

وڵاتانی کەنداو زۆرترین زیانیان پێدەگات. ترسی سەلامەتی بۆ ماوەیەکی درێژ دەمێنێتەوە.

 

بەهۆی ناسەقامگیریی ناوچەکەوە، پشکی هێڵە ئاسمانییەکان بەشێوەیەکی بەرچاو دابەزین.

 

هەندێک لە هێڵە ئاسمانییەکان لەنێوان 12% بۆ 20%ی بەهای بازاڕیی خۆیان لەدەستدا.