فوئاد حوسێن بۆ رووداو: ئامادەین لە بەرامبەر پۆستی سەرۆککۆماردا هەموو پۆستەکانمان بدەینە یەکێتی

 

د. فوئاد حوسێن، وەزیری دەرەوەی عێراق و بەربژێری پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ پۆستی سەرۆککۆماری عێراق لە هەڤپەیڤینێکدا لەگەڵ تۆڕی میدیایی رووداو کە سەنگەر عەبدولڕەحمان لە بەغدا لەگەڵی کردووە، دەنگۆی کشانەوەی رەتکردەوە و رایگەیاند: "نەکشاومەتەوە و ئەوەی دەگوترێت تەنیا پڕوپاگەندەیە، ئێستا دۆخم باشە و پشتیوانییەکی باشم لەلایەن فراکسیۆن و هێزە سیاسییەکانەوە لێ دەکرێت".

 

سەبارەت بە دانیشتنی پەرلەمانی عێراق کە بڕیارە ئەمڕۆ سێشەممە 27-1-2026 بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار بەڕێوەبچێت، د. فوئاد حوسێن ئاشکرای کرد، جووڵەیەک بۆ دواخستنی دانیشتنەکە هەیە و گوتی: "پێشنیازێک هەیە و هەم لەلایەن یەکێتی و هەم لەلایەن پارتی و تەنانەت سەرکردەکانی شیعەشەوە باسکراوە کە کۆبوونەوەکە دوابخرێت، ئەوەی من بزانم بۆ رۆژی یەکشەممە".

 

لەبارەی دانوستاندنەکان لەگەڵ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، د. فوئاد حوسێن جەختی لەوە کردەوە کە هێشتا هیوایەک بۆ رێککەوتن ماوە. ئەو بەربژێرەی پارتی وردەکاریی پێشنیازێکی نوێی حیزبەکەی بۆ یەکێتی ئاشکرا کرد و گوتی: "ئەگەر لەسەر بەربژێرێکی هاوبەش (کە من بم) رێکبکەوین، پارتی ئامادەیە ئەو پۆستانەی لە بەغدا هەیەتی، بیخاتە بەردەستی یەکێتی".

 

فوئاد حوسێن ئاماژەی بەوەدا ئەم پێشنیازە بە فەرمی لەگەڵ یەکێتی باس دەکەن، بەڵام ئەگەر ئەوان رازی نەبن، "بەشێوەی رکابەری دەچینە ناو پەرلەمانەوە".

 

سەبارەت بە میکانیزمی هەڵبژاردنەکە لە نێو پەرلەمان، د. فوئاد حوسێن پێشبینی ناکات لە گەڕی یەکەمدا هیچ بەربژێرێک دەنگی پێویست بهێنێت بەهۆی زۆریی ژمارەی بەربژێرەکان کە 18 کەسن. گوتیشی: "ململانێکە دەکەوێتە گەڕی دووەم، متمانەم بە خۆم هەیە دەچمە گەڕی دووەم، لەوێشدا بڕیارەکە دەمێنێتەوە بۆ پەرلەمانتاران و فراکسیۆنە سیاسییەکان".

 

 

 

 

د. فوئاد حوسێن: بەخوا پێشنیارێکی وا هەیە و ئەو پێشنیارە باسکراوە، هەم لەلایەن یەکێتییەوە ئەو پێشنیازە کراوە و هەم لەلایەن پارتیش، سەرکردەکانی شیعەش ئەو پێشنیازەیان کردووە و وابزانم کۆبوونەوەکە دوادەخرێت.

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئەوەی من بزانم بۆ رۆژی یەکشەممە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: بەڵێ. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: (بە پێکەنینەوە) بەخوا نەکشاومەتەوە، جۆرەها پڕوپاگەندە بڵاودەکرێتەوە. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: پشتیوانی لە کێ؟

 

 

د. فوئاد حوسێن: من ئەم ماوەیە زۆر پەیوەندیم کرد بە هەموو لایەک، هەموو حیزبەکان، سەرکردەکان، فراکسیۆنەکان، چوومە پەرلەمان و سەدان نامەم بۆ هاتووە لە پەرلەمانتاران، راستیش بڵێم لەخوا بەزیادبێت هەم خەڵک باسی سومعە و ئیشەکانمان و مێژوومان دەکات، لەخوا بە زیاد بێت دۆخم باشە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئێمە جارێ دەوەستین، بەڵام چونکە 220 دەنگی دەوێت لە گەڕی یەکەمدا، چونکە 18 کەس بەربژێرن، دەنگەکان دابەش دەبن، هیچ کەس لە یەکەم گەڕ دەرناچێت، دەکەوێتە گەڕی دووەم.

 

 

د. فوئاد حوسێن: من ئێستا ناتوانم باسی بکەم، بەڵام من متمانەم بە خۆم هەیە دەچمە گەڕی دووەم.

 

 

د.فوئاد حوسێن: نازانم، ئەوە بڕیاری پەرلەمانتارانە، پەرلەمان زەحمەتە تۆ بڵێی وای لێ دێت، تۆ بڕیار بدەیت بۆ ئەوان، بڕیارەکە جێدەهێڵم بۆ ئەندامانی پەرلەمان.

 

 

د. فوئاد حوسێن: هەردووکیان، فراکسیۆنە سیاسییەکان چونکە من لە بەغدام و هەم حیزبە سیاسییەکان باش دەناسم، هەم سەرکردەکان هەم پەرلەمانتاران، حاڵەتێک هەیە لە بەغدا بەشێک لە هێزە سیاسییەکان پابەند دەبن بە بڕیاری سەرکردەکانیان، بەڵام بەشێک لە هێزە سیاسییەکان ئەندامانی پەرلەمان ئەوەندە پابەند نین بە بڕیاری سەرکردەکانیان، مانای ئەوەیە خۆیان ئازادن لە بڕیاردان و لە دەنگدان، ئەوەش جیاوازە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: چاوم لە ئەندامانی پەرلەمانە، چاوم لە فراکسیۆنەکانە، چاوم لە سەرکردەی هێزە سیاسییەکانە، دەبێت لە هەموو ئاستێک کاری بۆ بکەیت و کارمان بۆی کردووە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: خۆم لەو بڕوایەدام کە هێزە سیاسییەکانی کورد پێویستە یەک هەڵوێست بن، من حەزەکەم لە کوردستانیش یەک هەڵوێست بن، بەڵام لە بەغدا پێویستە یەک هەڵوێست بن، بەڵام جێگەی داخە واقیعەکە ئەوەیە یەک هەڵوێست نین و پێکەوە نەبووینە تاوەکو ئێستا، من نازانم ئەم سێ چوار رۆژەی داهاتوو بگەیەنە رێککەوتنێک یان نا، بەڵام هێشتا هیوایەک هەیە بگەینە رێککەوتن.

 

د. فوئاد حوسێن: لەگەڵ یەکێتی.

 

 

د. فوئاد حوسێن: لەسەر ئەوەی یەک بەربژێرمان هەبێت، ئەگەر گەیشتینە ئەو رێککەوتنە کارێکی باشە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: پەیوەندی بەوەوە هەیە کە پارتی ئامادەیە ئەو شوێنانەی کە پارتی هەیەتی بیخاتە بەر دەستی یەکێتی بەرامبەر سەرۆککۆمار، ئەگەر رێککەوتنمان کرد.

 

 

د.فوئاد حوسێن: بەڵێ. واتە پارتی و یەکێتی بگەنە رێککەوتنێک لەسەر بەربژێرێک، بەرامبەر ئەوە ئەو پۆستانەی، کە پارتی هەیەتی لە بەغدا بدرێتە ئەوان. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: بەڵێ، هەموویان، هەرچییەکمان هەبێت.

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئەو پۆستانەی کە هەمانن. ئێمە چیمان هەیە؟ جێگری سەرۆکوەزیران، وەزیری دارایی، وەزیری دەرەوە، وەزیری ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن و جێگری سەرۆکی پەرلەمان.

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئەوان چییان هەیە؟

 

 

د. فوئاد حوسێن: بە فەرمیش پێیان دەڵێین و بە فەرمیش لەگەڵیان باسی دەکەین.

 

 

 د. فوئاد حوسێن: بەڵێ، ئەوە دروستە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئەوە نازانم.

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئەگەر رازی نەبن، مانای ئەوەیە بەشێوەی رکابەری دەچینە ناو پەرلەمانەوە. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: یەکێتی چی هەیە؟ نەخێر، ئەوان هەموو شتێکیان هەبێت، سەرۆککۆمار لای ئەوانە، لای من نییە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: نەخێر، کاک لەتیف بە یارمەتی و پشتیوانیی ئێمە بووە سەرۆککۆمار. لە کاتی خۆیدا مالیکی، حەلبوسی و فالح فەییاز تاوەکو دوا سات دژی بوون. کاتێکیش پۆستەکەی بردەوە، یەکسەر لێدوانیان دا و گوتیان یەکێتییە. ئێمەش گوتمان خۆ ئێمە نەمانگوتووە پارتییە. واتە لە کۆتاییدا بە ناوی یەکێتییەوە بووە سەرۆککۆمار، بەڵام بە پشتیوانیی پارتی و هێزە سیاسییە عەرەبییەکانی دیکە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: باشە، کەواتە دەبێت سەرۆککۆمار بۆ ئێمە بێت لەو حاڵەتەدا. واتە مەبەستت ئەوەیە ئەو دوو وەزارەتەشمان بدەنێ لە بەرامبەر سەرۆککۆماردا، کەواتە چوار وەزارەت بۆ پارتی دەبێت. ئەوان پێشنیازێکی وایاننەکردووە، بەڵام ئەگەر بیکەن، ئەو کاتە بیری لێدەکەینەوە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: من باوەڕ ناکەم ئەوە سەرکەوتوو بێت. کەسانی باشن، بەڵام لەم ململانێ و گفتوگۆیەدا، پرسەکە لەنێوان یەکێتی و پارتیدایە. یان هەردووکیان لەسەر یەک کەس لەنێو خۆیاندا رێک دەکەون، یان نا. چونکە تۆ دەڵێیت ئەو شتە لە بەرامبەر ئەو شتە، ئەی باشە ئەوانەی دیکە کە هیچیان نییە پێشکەشی بکەن، چارەنووسیان چی دەبێت؟

 

 

د.فوئاد حوسێن: من لە ساڵی 2003ـەوە لە بەغدا بووم. سەرەتا سەرپەرشتیاری وەزارەتی پەروەردە بووم، پاشان ئەندامی خولی ئەنجوومەنی حوکم بووم. دواتر کە لە کوردستان بووم وەکو سەرۆکی دیوانی سەرۆکایەتیی هەرێم، نزیکەی هەموو دۆسیەی بەغدا و پەیوەندییەکان لەگەڵ هێز و لایەنە سیاسییەکان لای من بوو. من کێشەکانم بینیوە، خوێندوومنەتەوە و بیرم لە چارەسەریشیان کردووەتەوە؛ هەم ئەو کات و هەم ئێستاش کە نیازم وایە ببمە سەرۆککۆمار. ئەگەر بچمە ئەو پۆستە، سەرۆککۆمار دەتوانێت زۆر شت بکات. هەندێک کەس وا دەزانن پۆستی سەرۆککۆمار تەنیا پرۆتۆکۆلییە، راستە لایەنێکی پرۆتۆکۆلی هەیە، بەڵام ئەرکی جێبەجێکاریشی زۆرە. لە چوارچێوەی دەستووردا، بەڵام سەرۆککۆماریش، پێگەیەکی سیاسییە، ناکریت کێشە لەنێو وڵات هەبێت، وەکو کێشەی نێوان هەرێمی کوردستان و عێراق، کێشە لە نێوان حیزبەکان، کاری سەرۆککۆمار ئەوەیە ئەو خەڵکە کۆبکاتەوە، چارەسەر دابنێت، خەڵک نزیک بکاتەوە لە یەکتر. هەروەها ئەرکی پاراستنی دەستوورە، هەر دژایەتییەک بۆ دەستوور هەبێت، دەبێت بێتە دەنگ، سەرۆککۆمار دەتوانێت چالاک بێت. لە پێگەی سیاسییەوە سەرۆککۆمار دەتوانێت پەیوەندیی لەگەڵ سەرۆکەکانی دونیا هەبێت. 

 

د.فوئاد حوسێن: من لەو پێگەیە نیم گلەیی بکەم. چونکە هەر کاتێک کەسێک سەرۆککۆمار بووە، دۆخی جیهان جیاواز بووە، هەر کەسێک تێگەیشتنێکی بۆ سەرۆککۆمار هەیە. بەڵام بە دڵنیاییەوە من سەرۆککۆمارێکی چالاک دەبم. سروشتی من وایە، لە هەر شوێنێک بووبم، یەکەم پابەند بووم بە شوێنەکەم، دووەم دڵسۆز بووم بۆ کارەکەم، سێیەم چالاک بووم. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئەوەشی تێدایە کە جەنابت دەیڵێیت، سوپاست دەکەم، رۆژانە نزیکەی 12 بۆ 13 کاژێر کار دەکەم. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: بەڵێ، سوپاس بۆ خودا. 

 

 

د.فوئاد حوسێن: ئێمە کێشەیەکمان هەیە. من لە ئەزموونی کارکردنم لە بەغدا، هەم لە دوای ساڵی 2003 و گۆڕانکارییەکان، هەم لە دوای ساڵی 2005 کە دەستوور نوێ بوو، هەروەها لەو ماوەیەی لە کوردستانەوە چاودێریی دۆخی بەغدامان دەکرد، بۆم دەرکەوتووە کە کێشەیەکمان هەیە. لە راستیدا دەستوورێکی زۆر باشمان هەیە، بەڵام زۆرێک لە مادە دەستوورییەکاننەبوونەتە ياسا. کاتێک ماددەی دەستووری ناکەیت بە ياسا، بۆشاییەک دروست دەبێت، بۆشاییی ياسایی. چی ئەو بۆشاییە پڕ دەکاتەوە؟ ياسا کۆنەکان. ياسا کۆنەکان چین؟ زۆربەیان ياساکانی سەردەمی سەددام حوسێنن. ئایا ياساکانی سەردەمی سەددام حوسێن چۆن لەگەڵ دەستوورێکی پڕ لە دیموکراسی، کراوەیی، ئابووریی ئازاد و وڵاتێکی فیدراڵیدا دەگونجێن؟ کێشەی سەرەکیمان ئەوەیە کە زۆر لە ماددەکان نەکراونەتە ياسا. دووەم؛ تێگەیشتن لە دەستوور لە وڵاتی ئێمەدا کەمە. پێویستە لەنێو پەرلەمان، حکومەت و حیزبەکاندا تێگەیشتن بۆ دەستوور زیاتر بێت و پابەندی بین. کێشەی پابەندبوونەکەش ئەوەیە کە کاتێک تۆ پابەندی ماددەیەک دەبیت، پێویستت بە ياسایەکە کە ئەو ماددەیە جێبەجێ بکات، بەڵام ياساکە بوونی نییە. ناکۆکیی سەرەکیی نێوان هەرێم و بەغدا، کاتێک چوومە قووڵایی کێشەکەوە، ئەوەیە: خەڵکی کوردستان کاتێک قسە دەکات باسی مافەکانی خۆی لە چوارچێوەی دەستووردا دەکات، کە راستە و مافی خۆیانە، بەڵام بەرپرسانی بەغدا باسی ياسا دەکەن. ئەو ياسایانەی ئەوان باسی دەکەن، ياسای کۆنن و پەیوەندییان بە رابردووەوە هەیە. ئەم دەستوورەی خەڵکی کوردستان باسی دەکات راستە، بەڵام ياسای بۆ دەرنەچووە. پێویستە ئەم دەستوورە بکرێتە ياسا و زۆر لە ماددەکانی ببنە بنەمای یاسادانان، ئەمە چارەسەری کێشەکەیە. بۆ نموونە یەکێک لەو کێشانە پرسی نەوتە، راستی بڵێم، لە هەرێمی کوردستان ئێمە رەچاوی دەستوور دەکەین، لە بەغدا باسی یاسا دەکەن، یاساکەش هی سەردەمی سەددام حوسێنە. 

 

 

د.فوئاد حوسێن: ئەگەر خودا بیەوێت و من ببمە سەرۆککۆمار، بە دڵنیاییەوە یەکێک لەو کارە سەرەکییانەی هەوڵی بۆ دەدەم، دەرکردنی ياسای نەوت و گاز دەبێت، چونکە سەرۆککۆماریش مافی ئەوەی هەیە پڕۆژەياسا پێشکێش بکات.

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئەو رەشنووسە مێژووەکەی بۆ ساڵی 2007 دەگەڕێتەوە و دواتر چەند جارێک دەستکاری کراوە. کێشە نییە کە رەشنووس هەبێت یان نا، چونکە دەتوانرێت سوود لەو رەشنووسانە وەربگیرێت، بەڵام بەهەرحاڵ پێویستە رەشنووسی یاسای نەوت و گاز پێشکێش بکرێت، تاوەکو ئەم کێشەیە بە شێوەیەکی یاسایی و لە چوارچێوەی دەستووردا چارەسەر بکرێت

 

 

 

د. فوئاد حوسێن: بەپێی زانیارییەکانی من، بەڵێ بەردەوامە، کاتێک هەناردەکردن دەستیپێکرد، 230 هەزار بەرمیل بوو، بەڵام راستییەکەی نازانم ئێستا چەندە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: من پێشبینی دەکەم... دەزانن، دۆخی بەغدا و هەرێمی کوردستان لەبارە بۆ ئەوەی ئەم کێشانە چارەسەر بکرێن؛ نەک هەموو کێشەکان، بەڵکو بەشێکی زۆریان. لەگەڵ ئەوەشدا، من سروشتی خۆم وایە تاوەکو شتێک نەبینم، باوەڕی پێ ناکەم. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: بێگومان، کاتێک گفتوگۆکان کران و دواتر مووچە دابین کرا، بەشێکی پەیوەندیی بە پرسی نەوتەوە هەبوو. کاتێک نەوت هەناردە دەکرا، کێشەی نەوت و داهاتی نانەوتیش لە ئارادا بوون و هەموویان پەیوەندییان پێکەوە هەبوو. کە کێشەی مووچە چارەسەر بوو، بەشێوەیەکی سروشتی پرسی داهاتی نانەوتی هاتە پێشەوە و پێموایە ئەویش تاوەکو رادەیەک چارەسەر کراوە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: نەخێر، خەڵک مافی خۆیەتی، بێگومان دۆخەکە قورسە. پرسی مووچە پەیوەندیی بە ژیانی خەڵکەوە هەیە و من لەوە تێدەگەم.

 

 

د. فوئاد حوسێن: نەخێر، من خەریکی ئەو پرسەش بووم، چونکە هەموو جارێک کە مووچە راگیراوە، چوومەتە نێو بابەتەکەوە و بەشێک بووم لە چارەسەرکردنی کێشەکە. بێگومان بەڕێزان کاک مەسروور و کاک قوباد و کاک ئاوات و شاندەکانیش رۆڵی خۆیان هەبووە، منیش رۆڵی خۆمم گێڕاوە و بەلای کەمەوە رۆڵم لە چارەسەرکردنیدا هەبووە. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: بەپێی تێگەیشتنی من، لە رووی یاساییەوە مووچەی مانگی 1 کێشەی نییە. چونکە ئێستا دابەشکردنی مووچە، واتە سیاسەتی دارایی، پشت بە رێسای (1 لەسەر 12) دەبەستێت، ئەمەش بەو مانایەیە کە چۆن ساڵی رابردوو لە مانگی 1 مووچە دراوە، ئەمساڵیش دەبێت بە هەمان شێوە بدرێت. ئەمەش بە پشتبەستن بە پرسی داهاتی نانەوتی کە پێویستە رادەست بکرێت. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: نەخێر، بەشدار نەبووم.

 

 

د. فوئاد حوسێن: کۆبوونەوەکە کراوە، بەڵام من بەدواداچوونم بۆ نەکردووە، چونکە زۆر سەرقاڵ بووم و بەشداریم تێدا نەکرد. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: لیژنەکە خۆی هەیە، بەڵام پێویستە مووچەی مانگی 1 بدرێت، واتە دەستیان پێ کردووە. ئەگەر نەگەنە رێککەوتنێکی نوێ، مانای وایە رێککەوتنە کۆنەکە وەکو خۆی بەردەوام دەبێت.

 

 

د. فوئاد حوسێن: بە شێوەیەکی گشتی هەموومان زۆر نیگەرانین، واتە بەرپرسانی بەغدا هەموومان. ئێمە کۆبوونەوەیەکی ئەمنیمان هەبوو، سەرۆکوەزیران و منیش ئامادە بووم و راپۆرتی ئەمنییان پێشکێش کرد. زۆر نیگەرانین لە دۆخی سووریا، هەم لە دۆخی کورد لە سووریا و هەمیش لە دۆخی زیندانەکانی داعش. بەپێی ئەوەی من تێگەیشتووم، نزیکەی 8 هەزار، هەندێک کەس دەڵێن 12 هەزار، تیرۆریست لەو زیندانانەدا هەن کە لەژێر دەستی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە)دان. بێگومان چەند شوێنێک کەوتنە دەستی حکومەتی سووریا و هەندێکیان دەرچوون، ئازاد کران یان رایانکرد. ئەو کەسانەی لە حەسەکەن، لە زیندانەکەی حەسەکە، ژمارەیان زۆرە و زۆر مەترسیدارن، واتە لە سەرکردەکانی داعش و تیرۆریستە گەورەکانن. ئێمە باسی هەزاران کەس دەکەین. پێشبینی بکە ئەوانە رابکەن، یان ئازاد بکرێن یان هەڵبێن و جارێکی دیکە بێنەوە گۆڕەپانی کاری تیرۆریستی. ژمارەیەکی زۆریشیان عێراقین، ئەمەش مەترسییەکی گەورەیە بۆ عێراق، بۆ سووریا و بۆ ئاسایشی ناوچەکە. بۆیە ئێمە بەوردی لێکۆڵینەوەمان لەسەر کردووە و من خۆم لە پەیوەندییەکانمدا لەگەڵ بەرپرسانی ئەمریکی، ئەوروپی و تەنانەت کەنداویش، هەوڵمداوە پشتیوانی لەوە بکەن کە ئاگربەست بەردەوام بێت و کێشەی نێوان هەسەدە و حکومەتی سووریا بە گفتوگۆ چارەسەر بکرێت، چونکە ئەوە رێگەی راستە.

 

د. فوئاد حوسێن: نا، بەڵکو ئەوە ئیشی منە. نازانم رۆڵی من بووە یان نا، بەڵام پەیوەندیمان بە هەموو لایەکەوە کردووە و هیوادارین ئەم ئاگربەستە بەردەوام بێت. بابەتەکە ئەوەیە کە نەبێتە شەڕ، بەتایبەتی لە حەسەکە. ئەگەر لە حەسەکە ببێتە شەڕ، چەند شتێک روودەدات؛ یەکەم: پرسی ئەو تیرۆریستانەی کە لە زیندانەکاندان و بەڕاستی مەترسیدارن. دووەم: ئەگەر ببێتە شەڕ و هێرشی سەربازی بکرێتە سەر حەسەکە، واتای ئەوەیە خەڵکی سڤیل هەمووی رادەکەن. ئەی بەرەو کوێ رادەکەن؟ یان دێنە ناو عێراق یان بەرەو هەرێمی کوردستان دەڕۆن. ئەمەش کێشەیەکی دیکەی پەنابەران و ئاوارەکانمان لەم زستانەدا بۆ دروست دەکات، کە بێگومان دەبێتە کێشەیەکی مرۆیی . ئێمە هیوادارین هیچ کام لەمانە روونەدات. 

 

د. فوئاد حوسێن: وایە، ئەگەر خۆیان رابکەن ئەوە بابەتێکە، بەڵام...

 

 

د. فوئاد حوسێن، دەزانی یەک دوو شت هەیە، هەسەدە زۆر عەشیرەتی عەرەبی لەگەڵدا بوو، پڕ چەکی کردبوون و هتد. ئەو عەشیرەتانە هەموویان ئێستا دژی هەسەدەن. ساڵانێکی زۆرە پێکەوە بوون، بەڵام ئێستا دژیان وەستاونەتەوە. هەندێکجار خۆیان هەڵسوکەوت دەکەن، واتە خۆیان دەچنە زیندانێک و ئەو خەڵکەی لە زیندانن ئازادیان دەکەن و تەنانەت وەکو ئەوەی برا و کەسوکاری خۆیان ئازاد کردبێت خۆیان دەردەخەن. ئەمە مانای سیاسەتی دەوڵەتی سووریا نییە، بەڵام ئەو حاڵەتەش لەوێ هەیە.

 

 

د. فوئاد حوسێن، یەکەم، پرسی ئەمن لە سووریا و ئەوەی سووریا سەقامگیر نەبێت و شەڕی تێدا بێت، کاریگەریی دەبێت. دووەم، ئەو زیندانیانە، تیرۆریستان، یەکسەر پەیوەندی بە داعشەوە دەکەنەوە، چونکە داعش لە سووریا هەیە، واتە رێکخراوی داعش لە سووریا و لە عێراقیش هەیە. کە لەسەر سنوور بن و 2000 بۆ 3000 کەسیان عێراقی بن، بە دڵنیاییەوە هەوڵدەدەن بگەڕێنەوە عێراقیش. بەڵام هێڵی سنوور لەلایەن سوپای عێراق و هێزە عێراقییەکانەوە کۆنترۆڵ کراوە، بۆیە ئەوە بۆیان ئاسان نییە، بەڵام بە هەر حاڵ پێویستە مرۆڤ حیسابی بۆ بکات، چونکە ئێمە بینیمان داعش کە هاتن چۆن بوو. 

 

 

 د. فوئاد حوسێن، ماوە و هەیە. رێکخستنەکەیان زۆر بەهێزە و دەتوانن لە زۆر شوێن کاری تیرۆریستی بکەن. بۆیە کاتێک مرۆڤ باسی ئەوە دەکات، پێویستە ئامادەکاریی خۆی بکات، چونکە ئەزموونێکی تاڵمان لەگەڵ داعشدا هەیە. 

 

 

د. فواد حوسێن، نەخێر، بەڵام ئەزموونی هەیە و زانیاری زیاترە. پێشتر کە داعش هات و ناوچەکانی موسڵ و دواتر سەڵاحەدینی گرت و گەیشتە روومادی و نزیک کەرکووک و مەخموور و خوارووی بەغدا، ئەو زانیارییانە لەسەر داعش نەبوون. بەڵام لەم ساڵانەی دواییدا زانیارییەکی زۆر لەسەریان هەیە و کاری هەواڵگریی زۆریان لەسەر کراوە، بێگومان لەگەڵ ساڵی 2014 بەراورد ناکرێت. لە رووی سەربازیشەوە، هەم پێشمەرگە، هەم حەشدی شەعبی و هەم سوپای عێراق ئەزموونیان هەیە؛ ئەزموونێکی باشیشیان هەیە. 

 

 

د. فوئاد حوسێن، من باوەڕ ناکەم، بەڵام کاری تیرۆریستی هەمیشە مەترسیدارە. چونکە کاری تیرۆریستی چوار کەسیش دەتوانن بیکەن، مەسەلەکە شەڕی بەرەیی نییە. شەڕی بەرەیی روونادات، بەڵام لە سەردەمی داعشدا گەیشتینە قۆناغی شەڕی بەرەیی. ئەوان لە ماوەیەکی کورتدا، نزیکەی دوو مانگ، دەستیان بەسەر ئەو هەموو ناوچانەدا گرت. لە 10ی مانگی 6 لە موسڵ بوون و لە 5 و 6ی مانگی 8ی 2014 گەیشتنە خوارووی مەخموور. لەو ماوەیەدا کە باسم کرد لە موسڵ بوون، لە مانگی 8 گەیشتنە خوارووی بەغدا. واتە دوو پایتەخت، پایتەختی وڵات و پایتەختی هەرێم، لەژێر هەڕەشەی داعشدا بوون. 

 

 

د. فوئاد حوسێن، ئێمە وەکو پرەنسیپ باسمان کردووە، هێشتا ئەمە جێبەجێ نەکراوە. وەکو پرەنسیپ لەگەڵ حکومەتی فیدراڵی باسمان کردووە کە باشترە ئەگەر دۆخەکە بەو شێوەیە بێت، ئەو داعشانە بگوازرێنەوە بۆ ئەوەی رێگە نەدەین هەندێک عەشیرەت ئازادیان بکەن یان خۆیان هەڵبێن. باشترە ئێمە بیانگوێزینەوە، چونکە ئەمانە بەشێک بوون لە رێکخراوێکی تیرۆریستی و ئەو رێکخراوە لە عێراق و سووریا خەڵکی کوشتووە، بۆیە لە رووی یاساییەوە مافی خۆمانە. کەواتە وەکو پرەنسیپ باسمان لەوە کردووە، بەڵام لە پەیوەندییەکانماندا، چ لەگەڵ ئەمریکییەکان و چ لەگەڵ ئەوروپییەکان، باسمان لەوەش کردووە و پێمانگوتوون ئەمە کارێکی زۆر گەورەیە. گواستنەوەی 8000 بۆ 9000 تیرۆریست، یەکەمجار پێویستی بە زیندانی تایبەت هەیە، کە نیمانە، یان دەبێت دابەش بکرێن کە ئەوەش ئاسان نییە. دووەم، ئەمانە 20 یان 30 ساڵ لە زینداندا دەمێننەوە، پرسیارەکە ئەوەیە چۆن خەرجییەکانیان دابین دەکرێت؟ بەشێکیان هاووڵاتیی وڵاتانی دیکەن و هەموویان عێراقی نین، کێشەکە لێرەدایە. ئەوانەی سوورین رەنگە لە سووریا بمێننەوە، بەڵام ئەوانەی عێراقین یان خەڵکی وڵاتانی دیکەن، راستە تاوانیان لەسەر خاکی عێراق کردووە و پێویستە لێرە دادگایی بکرێن، بەڵام لە هەمان کاتدا هاووڵاتیی وڵاتانی دیکەن، وەکو وڵاتانی ئەورووپی و عەرەبی.

 

 

د. فوئاد حوسێن: نەخێر، کەس قبووڵیان ناکات.

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئەمریکییەکان پێیان خۆشە، چونکە ئەمریکییەکان یارمەتیی هەسەدە دەدەن ئەمانە بپارێزن، بەڵام ئەو شەڕەی لەنێوان عەشیرەتە عەرەبەکان و هەندێکجار حکومەتی سووریا لە دژی هەسەدە دەستیپێکرد، کێشەیەکی لەو ناوچەیە دروست کردووە. بۆیە ئەمریکییەکان زۆر نیگەرانن لەوەی ئەگەر ئەو زیندانییانەی داعش ئازاد بکرێن یان رابکەن، بۆیە پێیان باشترە ئەوانە لە شوێنێکی دیکە لە زینداندا بن. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئەوە دەسەڵاتی دادوەری بڕیاری لەسەر دەدات، چونکە ئەوان لەلایەن هەسەدەوە دادگایی کراون، بەڵام دادگاکانی هەسەدە دانپێدانراوی نێودەوڵەتییان نییە، چونکە هەسەدە دەوڵەت نییە. کەواتە، بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەکان لە هیچ شوێنێک دادگایی نەکراون و دەبێت بۆ هەریەکێکیان دۆسیەی نوێ بکرێتەوە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئەو زیندانییانە ئێستا لەژێر دەستی حکومەتی سووریادا نین، بەڵکو لەژێر کۆنترۆڵی هەسەدەن. هۆکاری نیگەرانیی ئەمریکییەکان و لایەنەکانی دیکە ئەوەیە کە ئەگەر شەڕ لەنێوان ئەو دوو لایەنەدا هەڵبگیرسێت، کۆنترۆڵکردنی ئەو زیندانانە ئەستەم دەبێت و زیندانییەکان رادەکەن، چونکە هەسەدە کۆنترۆڵی ئەو ناوچەیەی کردووە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: بە دڵنیاییەوە بەشێک لەو کارانەی کران، لەلایەن عەشیرەتەکانەوە بوون. کێشەیەک ئێستا لە سووریا هەیە؛ هێزەکانی حکومەت، هێزەکانی هەسەدە و هێزە عەشایەرییەکانت هەن. زۆربەی ئەو هێزە عەشایەرییانە کە پێشتر لەگەڵ هەسەدە بوون، لێی جیابوونەتەوە و ئێستا دژی هەسەدە کار دەکەن و شەڕی دژی دەکەن. راستییەکەی، بەشێک لەو کارانەی کراون، ئەو عەشیرەتانە کردوویانە. ئێمە لە پەیوەندییەکانماندا داوا لە وڵاتانی ئەورووپی و ئەمریکا دەکەین کە گوشار لەسەر حکومەتی سووریا دروست بکەن بۆ ئەوەی بتوانێت رێگری لەو کارانە بکات. بەڵام باوەڕ بکە، لە هەندێک شوێن حکومەتی سووریاش دەسەڵاتی نییە و ئەو هێزانە سەربەخۆن و عەشیرەتین. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: لە هەندێک شوێن لەژێر کۆنترۆڵی ئەواندا نین. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: چۆن؟

 

 

د. فوئاد حوسێن: من شارەزای توانای سەربازی و ئەمنیی ئەوان نیم، بەڵام باسی دۆخەکه و واقیعەکە دەکەم. ئەو عەشیرەتانە کە لەگەڵ لایەنەکەی دیکەدا بوون، لەناکاو هەڵگەڕانەوە. هەموویان چەکدارن و لەلایەن هەسەدە و هاوپەیمانانەوە راهێنانیان پێکراوە. نازانم هۆکاری ئەم هەڵگەڕانەوە لەناکاوە چییە، چونکە ساڵانێکی زۆر پێکەوە بوون، پڕچەک کرابوون و مووچەیان وەردەگرت. بۆچی لەناکاو هەڵگەڕانەوە؟

 

 

د. فواد حوسێن، من ناتوانم ئەوە دیاری بکەم، بەڵام ئێرانییەکان خۆیان دەڵێن، واتە کاتێک من لە ئێران بووم، بەرپرسانی ئێران خۆیان دەیانگوت ئەگەری هەیە هێرش بکرێتە سەریان، بەڵام ئەوەی لەلایەن کێوە دەکرێت، جیاوازە. ئێرانییەکان خۆیان دەڵێن ئەوان هێرش ناکەن و دەستپێشخەری ناکەن، بەڵام خۆیان ئامادە دەکەن بۆ بەرگریکردن لە خۆیان ئەگەر هێرش کرایە سەریان و لێدوانیشیان لەوبارەیەوە داوە. 

 

 

د. فواد حوسێن: بۆ بەرگریکردن لە خۆی.

 

د. فواد حوسێن: بەڵێ، ئاڵۆزتر دەبێت.

 

 

د. فواد حوسێن: بەڵێ. 

 

 

د. فواد حوسێن: هەر ئەم هەڕەشانە، چونکە ئەم رۆژانە هەڕەشەکان واتە قسە دەبێتە گوللە. هەڕەشەکان زۆرن. 

 

 

د. فواد حوسێن: ئەو هەڕەشانە لە ناوچەکەدا دەیبینین کە ئەمریکییەکان باسی دەکەن، واتە بە تووندیش باسی دۆخی ئێران دەکەن. کاتێک بە تووندی باسی دۆخی ئێران دەکەن، مانای ئەوەیە ئەو کێشەیەی لە نێوان واشنتن و تاران هەیە چارەسەر نەبووە؛ نە دانیشتن هەیە، نە گفتوگۆ و نە پەیوەندی. کەواتە کێشەکە ماوە و کێشەکەش گەورەیە. 

 

د. فواد حوسێن: رەنگە گەرم ببێت و سارد ببێتەوە، بەڵام لە حاڵەتێکی شەڕی دەروونیدایە. شەڕێکی راگەیاندنە. پرسیارەکە ئەوەیە، ئایا ئەم شەڕی راگەیاندن و دەروونییە دەبێتە شەڕێکی گەرم؟ نازانم، بەڵام هەموو ئاماژەکان ئەوە پیشان دەدەن کە ناوچەکە بەرەو ئاڵۆزیی زیاتر دەڕوات.

 

 

د. فواد حوسێن: ئەوە کارێکی زەحمەتە. من چوومە تاران و گوێم لە بەرپرسانی ئێرانی گرت، هەروەها لایەنی ئەمریکیش. کێشەکە ئێستا ئەوەیە کە پەیوەندیی راستەوخۆ نییە. رەنگە پەیوەندییەک لە رێگەی نامەوە هەبێت، بەڵام دانیشتن نییە. ئەگەر دانیشتن نەبێت، کێشە دروست دەبێت. ئەگەر بڕیاری دانیشتن درا، ئەوکات ئێمە دەتوانین خۆمان بخەینە نێوانیانەوە، بەڵام لەلایەن ئەمریکاوە بڕیاری دانیشتن نییە. 

 

 

د. فواد حوسێن: مەرج نییە لە بەغدا بێت، لە هەر شوێنێک بێت. من ناتوانم بە ناوی ئێرانەوە قسە بکەم، بەڵام پێشبینیی من ئەوەیە کە دوور نییە ئێران خواستی دانیشتنیان هەبێت، بەڵام باسی ئەوەش دەکەن کە نابێت مەرجیان بەسەردا بسەپێنرێت و دەبێت دانیشتنەکە بەبێ مەرج بێت. 

 

 

د. فوئاد حوسێن، بۆ ئەمریکا هەر قۆناخێک مەرجی جیاوازی هەبووە، بەڵام سەرەتا  پەیوەندیی بە پڕۆژەی چەکی ئەتۆمییەوە هەبوو، دواتر چووە سەر وردەکارییەکانی وەکو پیتاندنی یۆرانیۆم و رێژەکەی کە ئێران دەبێت هەیبێت یان نا. تێڕوانینی من وایە کە ئێستا کێشەکە ئەوە نییە، چونکە گورزێکی گەورە لە پڕۆژەکانی ئێران درا و زۆربەی ئەو کەرەستانەی کە هەیانبوو، ئێستا لەژێر زەویدان. راستە یۆرانیۆمەکەیان هەیە، بەڵام ئێرانییەکان ئامادەن چارەسەری بکەن و ئاماژەی روون دەدەن کە ئامادەن لەسەر ئەو بابەتە گفتوگۆ بکەن، بەڵام تاوەکو ئێستا وەڵامێک لەلایەن ئەمریکاوە نییە. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: ناڵێم پەیامی هەردوولام گەیاندووە، بەڵکو گوێم لە هەردوو لا گرتووە و باسی ئەم بابەتانەم لەگەڵ هەردوولادا کردووە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئێمە لەم قۆناخەدا نێوەندگیر نین، چونکە نێوەندگیری پێویستی بەوەیە هەردوولا لەسەر دانوستاندن رێک بکەون و ئەگەر کێشەیەکی بچووک هەبێت، تۆ بۆیان چارەسەر بکەیت. ئێستا دانوستاندن و پرۆسەی دانوستاندن لە ئارادا نییە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: زۆر گەورەیە. کێشەی نێوان ئێران و ئەمریکا زۆر زۆر گەورەیە. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: بەڵێ.

 

 

د. فوئاد حوسێن: بەو شێوەیە بیستوومە. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: من ئاگادار نیم بە فەرمی بە کێیان گوتووە، چونکە ئەوان وەکو هێزێکی سیاسی لەگەڵ هاوپەیمانیی نیشتمانیش قسە دەکەن، بەڵام نازانم لەگەڵ ئەوان باسیان کردووە یان نا، هەرچەندە لە راگەیاندنەکانیشدا باس کرا.

 

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئەوە روونە. ئێمە پێمان خۆش بوو کە هاوپەیمانیی نیشتمانی گەیشتە بڕیارێک، کە ئەویش بەربژێرکردنی بەڕێز مالیکی بوو. ئێمە پشتیوانیمان لەو بڕیارە کرد و گوتمان پشتیوانی لە هەر بڕیارێکیان دەکەین. بە دڵنیاییەوە پشتیوانیمان لە مالیکی کرد، چونکە ئاشنامانە و دۆستمانە و دەیناسین، بەڵام لە کۆتاییدا ئەمە بڕیاری چوارچێوەی هاوئاهەنگییە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: نا، بەو شێوەیە باسیان کرد کە رۆژی 29ی مانگ دەکاتە پێنجشەممە. باسیان لەوە کرد کە دوای پێنجشەممە، رۆژی هەینی پشووی فەرمییە و دانیشتن ناکرێت. هەروەها رۆژی شەممەش پشووە، بۆیە دانیشتنەکە دەکەوێتە رۆژی یەکشەممە. وادەزانم لە رووی یاساییەوە چارەسەریان کردووە. واتە، لایەنی یاساییی بابەتەکە بەو شێوەیە باسکرا. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: خۆیان بەو شێوەیە باسیان کرد، بەڵام نازانم دواتر یاساناسان چۆن شیکاریی بۆ دەکەن، بەڵام ئەمە قسەی ئەوان بوو. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: سپاس بۆ ئێوە.

 

 

د. فوئاد حوسێن: ئینشاڵڵا. 

 

 

د. فوئاد حوسێن: نا، پێم بڵێن کاک فوئاد.

 

 

د. فوئاد حوسێن: سوپاس بۆ ئێوەی بەڕێزیش.