مادەی 68ـی دەستوور لەبارەی بەربژێرانی پۆستی سەرۆککۆمار لێکدانەوەی جیاوازی بۆ دەکرێت، بە تایبەت خاڵی یەکەمی مادەکە کە دەڵێت، بەربژێرەکە دەبێت لە دایکبووی عێراق بێت و لە دایک و باوکێکی عێراقی بێت (چاپی کوردی دەستوور).
رێبوار کەریم لەبارەی گەڕی سێیەمی دەنگدان بۆ جێگری دووەمی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق دەڵێت، "تەنیا 9 دەنگم ماوە و ژمارەیەکی زۆر نییە".
نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە لیژنەی باڵای جێبەجێکردنی مادەی 140 لە عێراق بە رووداوی گوت: بەپێی یاسای گەڕانەوەی موڵک و ماڵ، بەشێکی جووتیاران زەوییەکانیان بۆ ناگەڕێتەوە و بەشێکی زەوییەکانیش بە بیانووی سوودی گشتییەوە داگیرکراون.
دۆخی دارایی عێراق و مەترسی لەسەر مووچە
جێگری بەڕێوەبەری کۆمپانیای سۆمۆ دەڵێت، "رێککەوتنی هەناردەکردنەوەی نەوت بۆ سێ مانگی دیکەو بەبێ گۆڕانکاری درێژکرایەوە".
مانگی سووری عێراقی: خاچی سوور هاوکاریی 500 خێزانی زیانلێکەوتووی چەمچەماڵ دەکات
ئەندامێکی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان رایدەگەیێنێت، شاندی دانوستاندنکاری حیزبەکەی لەگەڵ لایەنەکان جەختی لەوە کردووەتەوە کە پێویستە تەواوی فراکسیۆنە کوردستانییەکان بە "یەک وەرەقەی هاوبەش" بچنە بەغدا.
سەرۆکی سەندیکای زێڕنگرانی هەولێر هۆشداری دەدات لەوەی گۆڕانکارییە سیاسییە جیهانییەکان و سیاسەتی ئیدارەی نوێی ئەمریكا، رەنگە نرخی زێڕ بەرەو ئاستێکی پێوانەیی تر بەرێت. هاوکات ئاشکرای دەکات کە دۆخی بازاڕی نێوخۆ گۆڕانی بەسەردا هاتووە و ئێستا خەڵک چارەکە لیرە دەکڕێت.
وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتیی هەرێمی کوردستان، مەترسییەکانی قەرەباڵخیی نێو چاکسازییەکان ئاشکرا دەکات و دەڵێت، لە هەولێر رێژەی سزادراوان نزیکبووەتەوە لە سێ هێندەی توانای چاکسازییەکە و 350 سزادراویش لە بنکەکانی پۆلیسن، بۆ ئەوەی شوێنێک لە چاکسازییەکان چۆڵ ببێت.
جێگری پارێزگاری سلێمانی ستایشی رۆڵی تۆڕی میدیایی رووداو دەکات لە بەهاناوەچوونی زیانلێکەوتووانی لافاوەکەی سنووری چەمچەماڵ و دەڵێ، ئەو هاوئاهەنگییەی رووداو دروستی کرد، کارەکانی گەورەتر و باشتر کرد؛ ئاماژە بەوەش دەکات، قەرەبووەکە ماڵ، کاسبکار، ئۆتۆمبێل و فەرمانگە حکومییەکانیش دەگرێتەوە.
بەڕێوەبەری گشتیی ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگیی قەیرانەکان (JCC) لە وەزارەتی ناوخۆ دەڵێ، لیژنەیەک بۆ لێکۆڵینەوە لە هۆکاری لافاوەکەی سنووری چەمچەماڵ پێکهێندراوە؛ ئاماژە بەوەش دەکات، حکومەت کار لەسەر سیستمێکی پێشکەوتوو دەکات کە تەنانەت ئەگەر مۆبایل کوژاوەش بێت، زەنگی ئاگادارکردنەوەی مەترسی لێدەدات.
سەرۆکی کۆمیسیۆنی خزمەتگوزاری و بووژاندنەوەی چەمچەماڵ رایدەگەیێنێت، لیژنەی لێکۆڵینەوە لە هۆکارەکان و لایەنە کەمتەرخەمەکانی لافاوەکەی چەمچەماڵ راپۆرتەکەیان تەواو کردووە، ئەمڕۆ پێشکێشی جێگری سەرۆکوەزیرانی دەکەن. هاوکات وردەکاریی قەرەبووکردنەوە و چۆنێتیی دیاریکردنی زیانەکان بە شێوازی ئەلیکترۆنی ئاشکرا دەکات
یاریدەدەری سەرۆکی هەرێمی کوردستان بۆ کاروباری دەرەوە رایدەگەیێنێت، نێچیرڤان بارزانی بە فەرمی داوای سیستمی بەرگریی لە ئەمریکا کردووە و واشنتنیش وەڵامی ئەرێنی هەبووە. دەشڵێت، دروستکردنی گەورەترین کۆنسووڵخانەی ئەمریکا لە جیهاندا لە هەولێر، پەیامێکی روونی پابەندبوونی سیاسی و ئەمنیی ئەو وڵاتەیە بە هەرێمی کوردستانەوە.
ئەندامێکی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان رایدەگەیێنێت، خواستی یەکەمی پارتی ئەوەیە حکومەتی داهاتووی هەرێمی کوردستان لەگەڵ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پێکبهێنێت، بەڵام جەخت لەوە دەکاتەوە کە نابێت یەکێتی لە دەرەوەی بەرکەوتەی هەڵبژاردن داوای هەبێت. سەبارەت بە پۆستی وەزیری ناوخۆش دەڵێت: "ئەو وەزارەتە لای پارتی دەبێت و نوقتە."
ئەندامێکی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان رایدەگەیێنێت، ئەگەر لایەنە کوردییەکان بە پەرتەوازەیی بچنە بەغدا، بەشێكی بەرکەوتەکانی کورد لەدەست دەدەن و زیان بە پێگەی کورد دەگات، هاوکات پێشنیاز دەکات پرسی مووچە بکرێتە مەرجی "نیەتپاکی" بۆ دانوستاندنەکان.
پڕۆژەی "هەژماری من" رایگەیاند، ئەمڕۆ یەکشەممە دەست بە دابەشکردنی مووچەی مانگی 9 دەکرێت و پرۆسەکە سێ رۆژ دەخایەنێت، هاوکات ژمارەی ئەو مووچەخۆرانەی بە شێوازی دیجیتاڵی مووچە وەردەگرن، 600 هەزار کەسی تێپەڕاندووە
نوێنەری پێشووی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکان دەڵێ، هێرشی سەر کۆرمۆر لە ناوچەی ژێر دەسەڵاتی حەشدی تورکمانییەوە کراوە؛ ئاماژە بەوەش دەکات: "ناوی تۆمەتبارانی هێرشەکانی پێشوو دراوەتە نووسینگەی سەرۆکوەزیرانی عێراق، بەڵام بەهۆی ئەوەی ئەو گرووپانە لە حکومەت بەهێزترن، دەستگیرنەکراون".
سەرچاوەیەکی باڵا لە بەغدا بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، نووسراوی وەزارەتی نەوتی عێراق تایبەت بە پرسی هەناردەی نەوتی هەرێمی کوردستان ئاراستەی وەزارەتی دارایی کراوە و گەیشتووەتە دەست تەیف سامی.
راوێژکارێکی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان رایدەگەیێنێت، هەرچەندە بەهۆی بانگەشەی هەڵبژاردنەوە ساردی کەوتووەتە نێوان پارتی و یەکێتی، بەڵام پەیوەندییەکان نەپچڕاون. جەختیش دەکاتەوە، پۆستی سەرۆککۆماری عێراق پشکی یەکێتییە و دەستبەرداری نابن.
بەرپرسێکی پارتی دەڵێت، پێکهێنەرانی چوارچێوەی هاوئاهەنگی نایانەوێ کەسێک ببێتە سەرۆکوەزیرانی عێراق پێگەیەکی بەهێزی لەنێو پەرلەمان هەبێ بۆ ئەوەی نەبێتە سەرکردەیەکی بەهێز. ئاماژە بەوەش دەکات، قاسم ئەعرەجی و حەمید شەتری زۆرترین چانسیان بۆ وەرگرتنی ئەو پۆستە هەیە.
وەزیری خوێندنی باڵای هەرێمی کوردستان داکۆکی لە کار و پلانی وەزارەتەکەی دەکات و باس لەوە دەکات، هیچ بڕیارێکی لە دەرەوەی یاسا و دەسەڵاتی خۆی نەداوە. لەبەرامبەردا سەرۆکی دامەزراوەی (پەی) دەڵێ، لە بەشێکی بڕیارەکانی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستیدا نادادپەروەری هەیە و هێشتا خوێندکار هەیە بە قبووڵ خاس وەردەگیرێ.
دوای ئەنجامی بەرایی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق، لایەنە کوردستانییەکان لەگەڵ یەکهەڵوێستین لە بەغدا، بە ئامانجی بۆ دەستخستنی مافە دەستوورییەکانی هەرێمی کوردستان، لایەنە ئۆپۆزیسیۆنەکانیش دەیانەوێت پێکەوە کار بکەن و کاری هاوبەش بکەن. رەوتی هەڵوێست کاری لەگەڵ لایەنەکانی دەرەوەی پارتی پێ باشترە و کۆمەڵی دادگەریش هێشتا بڕیاری نەداوە.
نووسینگەی نەینەوای کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکان رایگەیاند: "ئامادەکاریی تەواویان بۆ هەردوو پڕۆسەی دەنگدانی تایبەت و گشتی کردووە، زیاتر لە دوو ملیۆن دەنگدەر مافی بەشداریكردنیان هەیە، 25 هەزار کارمەند سەرپەرشتیاری پڕۆسەکە دەکەن".
بەرپرسێکی پارتی لە سلێمانی رایگەیاند، ئامانجیان لەم هەڵبژاردنەدا تێپەڕاندنی یەک ملیۆن دەنگە، و جەختی لەسەر گرنگیی زیادکردنی کورسییەکانی پارتی لە سلێمانی کردەوە و دەڵێت: "کۆکردنەوەی داهات لە سنووری سلێمانی زۆر لاوازە."
ئەمینداری گشتیی وەزارەتی پێشمەرگە رایگەیاند، مووچە و شایستە داراییەکانی هێزی پێشمەرگە بەپێی پلە و مێژووی خزمەت، لە (40%) تاوەکو (100%) لە مووچەخۆرانی هاوتاکانیان لە وەزارەتی بەرگریی عێراقی فیدراڵ کەمترە. راشیگەیاند، داوایان کردووە مووچەی هێزی پێشمەرگە هاوتای وەزارەتی بەرگریی فیدراڵ بێت
هیوا ئەفەندی، سەرۆکی فەرمانگەی تەکنەلۆجیای زانیاریی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەڵێت، پرسی ئامادەکردنی لیستی مووچەی فەرمانبەرانی مەدەنی و سەربازی لە هەرێمی کوردستان بە تەواوی ئاسانکاری بۆ کراوە و ئیدی بابەت نییە، بەڵکو دەتوانرێ لە 10 رۆژدا بە تەواوی ئامادە بکرێ و هیچ کەم و کوڕییەکی تێدا نابێت
سەرپەرشتیاری ئیدارەی سەربەخۆی سۆران رایگەیاند، پرۆژەکانی سنوورەکەیان لەسەر داهاتی نێوخۆ دەکەن. دەشڵێت، ئەو متمانەیەی لە نێوان ئیدارەی سنوورەکە و بەڵێندەران دروست بووە هۆکارێکە بۆ بەردەوامبوونی پڕۆژەکان.
بەرەی تورکمانیی عێراق گومان دەکات " دەستی سێیەم" لەپشت رووداوەکانی پردێ هەبێ بۆ تێکدانی رەوشەکە و دەڵێ رەوشەکە ئاسایی بووەتەوە .
سەرکردەیەکی بەرەی گەل دەڵێت، حیزبەکەیان بەهۆی رووداوەکانی 22ی ئابەوە رووبەڕووی گوشارێکی زۆر بووەتەوە و رێگرییان لێدەکرێ لە ئەنجامدانی بانگەشەی هەڵبژاردن؛ ئاماژە بەوەش دەکات، "دۆخی لاهووری شێخ جەنگی باش نییە."
بڕیاردەری فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی عێراق رایدەگەیێنێت، "عەقڵێکی شۆڤێنی" لە بەغدا بە پلان و بەرنامە کار بۆ دواخستنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دەکات، "حیزب و پەرلەمانتاری کوردیشی تێدایە." هاوکات ئاشکرای دەکات، لەبارەی مووچە دواکەوتووەکانەوە نامەیەک ئاراستەی محەممەد شیاع سوودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق دەکات
پارێزگاری هەولێر رایدەگەیێنێت، ژمارەیەک پڕۆژەی ستراتیژی لە سنووری پارێزگاکە لە جێبەجێکردندان و بەشێکیان پێش وادەی دیاریکراوی خۆیان تەواو دەبن، لەنێویاندا فراوانکردنی رێگەی هەولێر - شەقڵاوە. هاوکات رەخنەی تووند لە بەغدا دەگرێت و دەڵێت، "ئامانجیان راگرتنی گەشەسەندنی هەرێمی کوردستانە،"
جێگری بەڕێوەبەری کۆمپانیای سۆمۆ بە رووداوی گوت، هەناردەکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان بێ کێشە بەردەوامە و رۆژانەش بەرهەمهێنان زیاد دەکات؛ راشیگەیاند، سەرجەم ئەو کێڵگانەی نەوت پێشتر راگیرابوون، دەستیان بەکارکردن کردووەتەوە.
وەزیری پلاندانانی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایدەگەیێنێت، تاوەکو دەگەنە رێککەوتنێکی نوێ لەگەڵ بەغدا، مانگانە 120 ملیار دیناری داهاتی نانەوتی رەوانەی بەغدا دەکەن، بەڵام پێیوانییە و چاوەڕوان ناکات بەغدا هەموو مووچەکانی ئەم ساڵی فەرمانبەران بنێرێت و دەڵێت، "دواخستنی ناردنی مووچە بۆ ئەوەیە هەموو مووچەکان نەدرێت."
راوێژکارێکی سەرۆکوەزیرانی عێراق پێیوایە، نەخشەی سیاسیی عێراق دوای ئەم هەڵبژاردنە گۆڕانکاریی بەسەردا دێت، هەندێک کەسایەتی و لایەنی سیاسی پاشەکشە دەکەن و هەندێکی دیکە پێش دەکەون.
بەرپرسی لقی 4ـی پارتی دیموکراتی کوردستان لە سلێمانی، دەستپێکردنی فەرمیی بانگەشەی هەڵبژاردنی پارتی لە پارێزگاکانی سلێمانی، هەڵەبجە و دەڤەری راپەڕین راگەیاند و دەڵێت، نزیکەی شەش مانگە ئامادەکارییەکانیان بۆ هەڵبژاردن دەستیپێکردووە و ئەمڕۆش بە هەڵواسینی فلێکس و رازاندنەوەی بارەگاکان لە شەقام و کۆڵانەکاندا، بانگەشەکە بە فەرمی رادەگەیەنرێت.
گوتەبێژی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان بە رووداوی گوت، کاراکردنەوەی پەرلەمان "مژدە" نییە و بەشێکە لە بانگەشەی هەڵبژاردن، هاوکات پێشوازی لە کاراکردنەوەی پەرلەمان دەکات
وەزیرێکی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەڵێ، هیچ مووچەیەکی ئەم ساڵ نافەوتێت؛ ئاماژە بەوەش دەکات، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان رۆڵی کاریگەری لە رێککەوتنی نێوان هەولێر و بەغدا هەبووە.
ئەندامێکی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق دەڵێت، ئەگەر نەوتی هەرێمی کوردستان لە رێگەی سۆمۆ بفرۆشرێت، پێویستە شایستە داراییەکانی هەرێمی کوردستان بنێردرێت، نەک بە تەنیا مووچە. لەبارەی داهاتی نانەوتیش رایگەیاند هێشتا رێککەوتن نەکراوە.
بریکاری پێشووی وەزارەتی دارایی عێراق رایدەگەیێنێت، کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغدا "زۆر قووڵتر بوونەتەوە" و بەغدا لە "ناوەندی هێزەوە" مەرجەکانی بەسەر هەرێمی کوردستاندا دەسەپێنێت. هاوکات هۆشداری دەدات، ئەگەر بەپەلە چارەسەرێک نەدۆزرێتەوە، ئەم ساڵ مەترسیی فەوتانی دوو مووچەی فەرمانبەران هەیە
رێکخەری سەنتەری میترۆ رایدەگەیێنێت، مامەڵەکردن لەگەڵ کەیسەکانی شاسوار عەبدولواحید، سەرۆکی جووڵانەوەی نەوەی نوێ و لاهوور شێخ جەنگی، سەرۆکی بەرەی گەل، بەهۆی "کینەی سیاسی" بووە
پسپۆڕێکی سەربازی لەبارەی رووداوەکانی لالەزار و دانپێدانانەکانی تۆمەتباران رەخنە لە شێوازی دەستبەسەرکردن و دانپێدانانەکان دەگرێت و بە "نایاسایی"یان دەزانێت، دەڵێت: "دانپێدانانەکان پەلەیان لێکراوە".
بڕیاردەری فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی عێراق رایگەیاند، هەولێر و بەغدا لەسەر بەشێکی داهاتی نانەوتی گەیشتوونەتە رێککەوتن. ئەمەش دوای زنجیرەیەک گفتوگۆی چڕ لەنێوان هەردوولا.
دەستەی مافی مرۆڤی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، دوو نووسراویان لەسەر دۆسیەی لاهوور شێخ جەنگی ئاراستەی داواکاری گشتی و ئاسایشی سلێمانی کردووە و، داوای بینینی لاهوور شێخ جەنگییان کردووە
دوای دوو رۆژ لە گفتوگۆی چڕ لە بەغدا، شاندی دانوستاندنکاری حکومەتی هەرێمی کوردستان بەبێ گەیشتن بەهیچ رێککەوتنێک لەگەڵ وەزارەتی دارایی عێراق، گەڕایەوە هەولێر. هۆکاری سەرەکیی رێکنەکەوتنەکەش سووربوونی هەردوولایە لەسەر هەڵوێستەکانیان، بەتایبەتی لەسەر پرسی داهاتی نانەوتی.
ئەندامێکی مەکتەبی سیاسی یەکێتی بە رووداوی راگەیاند، بڕیارە مانگی داهاتوو پەرلەمانی کوردستان کارا بکرێتەوە. راشیگەیاند، دواخستنی کارەکانی پەرلەمان "نادروستە" و هەردوو لایەنی سەرەکی گەیشتوونەتە ئەو بڕوایەی دەبێت پەرلەمان ئەرکی خۆی جێبەجێ بکات.
بەرپرسی لقی گەرمیانی پارتی دەڵێ، بڕیارە مانگی داهاتوو پەرلەمانی کوردستان بە مەبەستی پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەت دەست بە کۆبوونەوەکانی بکات؛ جەخت لەوەش دەکاتەوە کە فرۆشتنی نەوتی هەرێمی کوردستان لە رێگەی کۆمپانیای سۆمۆوە "رادەستکردن" نییە، بەڵکو پرۆسەیەکی فرۆشتنە لەسەر بنەمای رێککەوتن.
سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی لە ئەنجوومەنی پارێزگای کەرکووک رایدەگەیێنێت، لەدوای رووداوەکانی 16ـی ئۆکتۆبەرەوە کورد زیاتر لە 28 پۆستی باڵای ئیداری و ئەمنی لە کەرکووک لەدەستداوە. دەشڵێت، پارتی دەیەوێت "شەریک" بێت لە بەڕێوەبردنی شارەکەدا، نەک تەنیا "بەشداری" بکات.
دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لە هەرێمی کوردستان، وردەکاریی سەردانەکەی شاسوار عەبدولواحید، سەرۆکی جووڵانەوەی نەوەی نوێ لە گرتووخانەی سلێمانی ئاشکرا دەکات و رایدەگەیێنێت، شاسوار عەبدولواحید پێیوابووە کەیسەکەی "سیاسییە" و پەیوەندیی بە نزیکبوونەوەی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی عێراقەوە هەیە.
سەرۆکی یەکێتیی پیاوانی کوردستان رایگەیاند، خێزان لە هەرێمی کوردستان "بە دۆخێکی خراپدا تێدەپەڕێت" بە تایبەتی لە رووی هەڵوەشانەوەی شیرازەی خێزان، بە جۆرێک لە 14 ساڵدا 115 هەزار هاوژین جیابوونەتەوە.
ئەندامێکی سەرکردایەتیی نوێی کۆمەڵی دادگەریی کوردستان، رەتیدەکاتەوە کێشەی قووڵ لەنێو کۆنگرەی پێنجەمی حیزبەکەیدا هەبێت و رایدەگەیێنێت، کۆنگرەکەیان "سەرکەوتوو و بێکێشە" بووە و ئەوەی باسدەکرێت "لەلایەن میدیاوە گەورە کراوە".
لیژنەی ئاسایش و بەرگریی پەرلەمانی عێراق کۆبووەوە و راپۆرتی خۆی لەبارەی پڕۆژەیاسای حەشدی شەعبی دایە دەستەی سەرۆکایەتیی پەرلەمانی عێراق. ئەندامێکی کوردی لیژنەی ئاسایش و بەرگری دەڵێت، کۆبوونەوەکە نایاسایی بووە.
بڕیارە سبەی چوارشەممە، ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان کۆبوونەوەی ئاسایی خۆی بکات و سێ پرس تاوتوێ بکات، کە بریتین لە بەدواداچوون بۆ خەرجکردنی مووچەی مانگەکانی حوزەیران و تەممووز، دەستپێکردنەوەی هەناردەکردنی نەوت و پێشنیازەکانی وەزارەتی پێشمەرگە.
وەزیری هەرێم بۆ کاروباری پێکهاتەکان دەڵێ، حکومەتی عێراق پرسی مووچەی کردووەتە بابەتێکی سیاسی و وەک کارتی گوشار دژی خەڵکی هەرێمی کوردستان بەکاری دەهێنێت؛ ئاماژە بەوەش دەکات، بەغدا "نیازی چارەسەرکردنی نییە." ئەندامێکی مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانیش دەڵێت، گفتوگۆکان لەگەڵ بەغدا بەردەوامن.
لە کۆبوونەوەی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستاندا هیچ بڕیارێکی کۆنکرێتی لەبارەی مووچە نەدرا. بەپێی زانیارییەکانی رووداو، حکومەتی هەرێمی کوردستان چاوەڕێی وەڵامی محەممەد شیاع سوودانی دەکات لەبارەی ئەو پێشنیازانەی لە دانوستاندنەکان باسکراون. ئەندامێکی پەرلەمانی عێراق دەڵێت: "بۆ رێککەوتن لەگەڵ هەرێمی کوردستان، سوودانی چاوەڕێی بڕیاری چوارچێوەی هاوئاهەنگی دەکات".
سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی عێراق رایگەیاند، شاندێکی باڵا لە عێراقەوە هاتووەتە هەرێمی کوردستان و فوئاد حوسێن سەرۆکایەتی دەکات. گوتیشی، عێراق دەڵێت ئەگەر کێشەی نەوت چارەسەر نەکرێت، ناتوانێت مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دابین بکات.
سبەی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان کۆدەبێتەوە و پرسی مووچە تاوتوێ دەکات، بڕیارە دوای کۆبوونەوەکە مەسرور بارزانی هەڵوێستی حکومەت لەبارەی مووچە بخاتەڕوو
لایەنە ئۆپۆزیسیۆنەکانی هەرێمی کوردستان جارێکی دیکە بۆ تاوتوێکردنی یەک لیستی بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق کۆدەبنەوە. رەوتی هەڵوێست پڕۆژەیەک بۆ یەک لیستییەکە پێشکێش لایەنەکان دەکات.
بەپێی زانیارییەکانی رووداو، پارتی و یەکێتی لەبارەی پڕۆژەی (هەژماری من) رێککەوتوون.
ئەندامێکی پەرلەمانی عێراق دەڵێت دواخستنی دانیشتنی پەرلەمان بۆ دەنگدان بە بەپارێزگابوونی هەڵەبجە یاریی عێراق و فەلەستین نەبووە و ئەوە بیانوویەکی لاوازە
بڕیارە دوای جەژنی رەمەزان، کۆبوونەوەکانی پارتی و یەکێتی دەستپێبکەنەوە. بەپێی زانیارییەکان، هەردوولا دوای جەژن لەبارەی دابەشکردنی پۆستەکان گفتوگۆ دەکەن و بڕیارە پڕۆژە هاوبەشەکەی نێوانیان واژۆ بکەن
شاندی وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان لیستی مووچەی مانگی 3ـی رادەستی بەغدا کرد و وردبینی لە لیستەکە دەستیپێکرد.
سەرۆکی ژووری بازرگانیی هەڵەبجە دەڵێت، هەوڵیان داوە "کارگەی زۆر" لە پارێزگاکە دابمەزرێنن و هەلی کاریش بۆ ژمارەیەکی زۆر گەنجی هەڵەبجەیی بڕەخسێنن.
مووچەی زیاتر لە 10 هەزار پێشمەرگەی کەمئەندام و خانەنشین راگیراوە و تاوەکو ئێستا مووچەی مانگی یەکیان وەرنەگرتووە، سەرۆکی کۆمەڵەی پێشمەرگە بریندارەکانی سەنگەر دەڵێت "دیار نییە مووچەی مانگی دوو وەردەگرین یان نا."
ئەندامێکی مەکتەبی سیاسیی یەکگرتوو دەڵێت، پارتی و یەکێتی داوایانکردووە بەشداری لە کابینەی داهاتووی حکومەت بکەن، بەڵام رەتیانکردووەتەوە و بە ئۆپۆزیسیۆن دەمێننەوە.
نێچیرڤان بارزانی لە سەردانەکەی بۆ بەغدا لەگەڵ سەرکردەکانی عێراق کۆبووەوە و بەرپرسی پەیوەندییەکان و رێکخراوە نێودەوڵەتییەکان لە سەرۆکایەتیی کۆماری عێراق دەڵێت مژاری گرفتە داراییەکانی نێوان هەولێر و بەغدا تەوەرێکی گفتوگۆی سەرۆککۆماری عێراق و نێچیرڤان بارزانییە.
ئەمینداری گشتیی وەزارەتی پێشمەرگە دەڵێت "تاوەکو ساڵی 2026 هێزەکانی هاوپەیمانان دەمێننەوە، بەڵام پێویستە پێداچوونەوە بە بڕیاری کۆتایهێنان بە ئەرکی هاوپەیمانان لە عێراق و هەرێمی کوردستان دا بکرێت."
ئەندامێکی مەکتەبی سیاسیی حەماس بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند هەڵوێستی ئەمریکا بەرامبەر فەلەستین و حەماس بە گۆڕانی ئیدارەکان، گۆڕانی ئەوتۆ بەخۆیەوە نابینێت و، هاتنەوە سەر دەسەڵاتی ترەمپیش، لایەنی ئەرێنی و نەرێنیی خۆی هەیە.
قسەکانی باخچەلی لەبارەی پرسی ئاشتی لە تورکیا کاردانەوەی زۆری بەدوای خۆیدا هێناوە و فایەق گوڵپی، سیاسەتڤان دەڵێت: پەکەکە عەبدوڵڵا ئۆجەلان بە رێبەری خۆی دەزانێت و ئەوان چاوەڕێی قسەی ئۆجەلان دەکەن، پەکەکە ئاستەنگی و رێگری بۆ قسەی ئۆجەلان دروست ناکات.
فراکسیۆنە کوردستانییەکان لەگەڵ فراکسیۆنە شیعەکان لە پەرلەمانی عێراق کۆبوونەوە و بە گوتەی سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی، شیعەکان رەزامەندییان داوە پڕۆژەیاسای گێرانەوەی خانوو و زەوی بخرێتە بەرنامەی کاری پەرلەمانەوە. بڕیارە ئەمڕۆش فراکسیۆنە کوردستانییەکان لەگەڵ فراکسیۆنە سوننەکان لەبارەی هەمان بابەت کۆببنەوە
سەرۆکی شارەوانیی دارەتوو دەڵێت، بەشی زۆری گەڕەکەکانی ناحیەکە پێویستیان بە خزمەتگوزارییە. دەشڵێت: لە رۆژانی داهاتوودا چەند پڕۆژەیەکی خزمەتگوزاری بۆ ناحیەکە دەخرێنە تەندەرەوە و دواتر جێبەجێ دەکرێن.
ئەندامێکی فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی عێراق دەڵێت، هیچ بیانوویەک بۆ نەناردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان نییە؛ ئاماژە بەوەش دەکات، هەندێک لایەن لەگەڵ راگرتنی مووچەی فەرمانبەراندان بۆ ئەوەی دەنگەکانیان زیاد بن.
ئەندامێکی پەرلەمانی عێراق دەڵێت هیچ بڕیارێکی نەرێنی لە حکومەتی عێراقەوە نییە بۆ نەدانی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان و ئەگەر گرفتێک هەبێت "هونەرییە".
گوتەبێژی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان دەڵێت، "نابێت رێگە بدەین تەعریبچییەکان ببنە رێگەنیشاندەرمان"؛ داواش دەکات پارتی و یەکێتی لەسەر یەکلاییکردنەوەی پۆستی پارێزگاری کەرکووک کۆببنەوە.
نازم دەباغ، نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە تاران لە بووڵتەنی کاژێر 12:00ـی تۆڕی میدیایی رووداودا کە سەنگەر عەبدولڕەحمان پێشکێشی دەکات، گوتی: "بانگهێشتکردنی نێچیرڤان بارزانی وەک سەرۆکی هەرێمی کوردستان مانای ئەوە دەگەیەنێت لە پەیوەندییەکی باشدان و شایستەی ئەوەن لە پرۆتۆکۆڵی بەشداری سەرۆکی وڵاتاندا بن، پەیوەندییەکانی نێوان کۆماری ئیسلامی ئێران و هەرێمی کوردستان لەبەرەوپێشچووندایە."
یەکگرتوو لە هەر چوار بازنەی هەڵبژاردن بۆ پەرلەمانی کوردستان 65 بەربژێری پێشکێشکردووە، ئەندامێکی سەرکردایەتیی یەکگرتوو دەڵێت: "هەوڵی پێکهێنانی بەرەیەکی گەورەی ئۆپۆزیسیۆنمان دا، بەڵام سەرکەوتوو نەبووین".
رێکخەری ژووری رۆژنامەڤانیی بزووتنەوەی گۆڕان دەڵێت، بۆ چارەسەرکردنی ئەو پاشەکشەیەی لە دەنگی بزووتنەوەی گۆڕاندا هەبووە، لەگەڵ ژمارەیەک کەسایەتی لە هەوڵدان بۆ کاری پێکەوەیی و ئەگەر بگەنە رێککەوتن، گۆڕانکاری لە سەرۆکی لیست و بەربژێرانی بزووتنەوەکەدا دەکرێت
ئەندامێکی سەرکردایەتیی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان رایدەگەیێنێت رژدن لەسەر وەرگرتنی پۆستی پارێزگاری کەرکووک، دەڵێت پۆستەکە پشکی کوردە و بەرکەوتەی هەڵبژاردنی یەکێتییە.
لیژنەیەکی چاودێریی دارایی عێراق سەردانی هەرێمی کوردستان دەکات بۆ وردبینی لە لیستی مووچەی هێزە ئەمنییەکان. ئەندامێکی پەرلەمانی عێراق دەڵێت، ئەگەر وردبینی تەواو بێت و گۆڕانکاری لە لیستەکان نەکرێتەوە، ئەو لیستە دەبێتە بنەمایەکی باش بۆ مانگەکانی داهاتوو
بەڕێوەبەری ناوەندی فەرەنسی بۆ توێژینەوە لەبارەی عێراق دەڵێت سەردانەکەی سەرۆک بارزانی دەستکەوتی زۆری بۆ خەڵک تێدایە و داهاتوویەکی باشتر بۆ خەڵک بەدیدەهێنێت، گوتیشی 'سەردانەکەی نێچیرڤان بارزانی بۆ ئێران، کێشەکانی هەولێر و بەغدای لە سەرچاوەوە چارەسەر کرد.'
سیاسەتڤانێکی کورد دەڵێت نەمسا پەیوەندییەکی پتەو و بەهێزی لەگەڵ هەرێمی کوردستان هەیە و نەمساییەکان کورد دەناسن. دەشڵیت: نەمسا لە رووی ئابوورییەوە پەیوەندییەکانی باشی لەگەڵ هەرێمی کوردستان هەیە.
بریکاری پێشووتری وەزیری دارایی عێراق بە رووداوی گوت، "دوێنێ مووچەی خانەنشینان و چاودێریی کۆمەڵایەتی خەرجکراوە و ئەمڕۆش مووچەی مانگی شەشی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان خەرج کرا."
ئەمڕۆ لیستی مووچەی مانگی پێنجی هێزە ئەمنی و سەربازییەکان رادەستی وەزارەتی دارایی عێراق کرا. ئەندامێکی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق رایگەیاند، ئەگەر وەزارەتی دارایی تێبینی لەسەر لیستەکە نەبێت رەنگە پێش جەژن مووچەکانیان خەرج بکرێت.
لێکۆڵینەوە لە هۆکاری ئاگرکەوتنەوە لە بازاڕی قەیسەریی کەرکووک بەردەوامە. گوتەبێژی بەرگریی شارستانیی کەرکووک رایگەیاند، دۆسیەی لێکۆڵینەوەکە رادەستی پۆلیس کراوە
لێپرسراوی راگەیاندنی هێزەکانی یەکەی 70 بە رووداوی راگەیاند، رەزامەندی دراوە لیستی مووچەی هێزە سەربازییەکان بە ناو بۆ بەغدا بنێردرێت. گوتیشی، ئەو جیاوازییەی لە لیستی مووچەی مانگی 3 و 4دا هەبووە، بەهۆی پلە بەرزکردنەوەی پلەی پلەداران و ئەفسەرانی پێشمەرگەیە.
وەزیری بازرگانیی هەرێمی کوردستان رایدەگەیێنێت بۆ کردنەوەی سایلۆکان چاوەڕێی وەزارەتی کشتوکاڵن بڕی گەنمی وەرگیراوی جووتیاران دیاری بکەن.
سبەی ئەنجوومەنی ئابووریی عێراق بە سەرۆکایەتیی سەرۆکوەزیرانی عێراق کۆدەبێتەوە، یەکێک لە تەوەرەکانی کۆبوونەوەکەش دیاریکردنی بڕی گەنمی وەرگیراوی جووتیارانی هەرێمی کوردستانە.
ئەندامێکی سەرکردایەتیی یەکێتی دەڵێت، هیچ گوشارێک لەسەر بافڵ تاڵەبانی نییە؛ باس لەوەش دەکات "دەمانەوێت هەڵبژاردنی ئەمجارە، نەخشەی سیاسی لە هەرێمی کوردستان بگۆڕێت."
لایەنە سیاسییەکان چاوەڕوانی پەیوەندیی سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستانن بۆ دیاریکردنی وادەی هەڵبژاردن. کارگێڕی ئەنجوومەنی جێبەجێکردنی یەکگرتووی ئیسلامی دەڵێت: سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان بۆ دیاریکردنی وادەکانی هەڵبژاردن راوێژی بەلایەنەکان کردووە. دەشلێت: "ئەو لیستە نوێیانەی دروست بوون دەنگی یەکگرتوو نابەن."
جێگری سەرۆکی پارتی چاکسازیی تورکمان رایگەیاند، دوای گەڕاندنەوەی کورسییەکانی کۆتا، بەشداری هەڵبژاردن دەکەن و مەیدانەکە چۆڵناکەن. دەشڵێت، "دابەشکاری کورسیی پێکهاتەکان بۆ رازیکردنی دڵی یەکێتییە".
پزیشکێکی کورد چوار هەفتە لە غەززە چارەسەری بریندار و بریندارانی فەلەستینی کردووە لە دوو نەخۆشخانەی غەززە و دەڵێت خەڵک زۆر پەرێشانە "تەنانەت پێویستییان بە قوومێک ئاوە". هەروەها دەڵێت "سەرکردەکانی حەماس لەنێو نەخۆشخانەکاندان، من خۆم لەنێو نەخۆشخانەکان دا قسەم لەگەڵ کردوون".
ئەندامێکی لیژنەی ئابووریی پەرلەمانی عێراق دەڵێت، حکومەتی عێراق نیگەرانە لە سستی هەنگاوەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ جێبەجێکردنی بڕیارەکانی دادگەی فیدراڵی. دەشڵێت، بەغدا داوای لیستی ناوی هێزە ئەمنییەکان دەکات.
سالار مەحموود، دەڵێت ئەوان رێز لە بڕیارەکانی دادگە دەگرن، پێیوایە لە دوای دابەشکردنی کورسی پێکهاتەکان بەسەر بازنەکانی هەڵبژاردندا "ئێستا هاوسەنگییەک بۆ کورسییەکانی پێکهاتەکان هەیە."
جووتیارانی 12 گوندی کەرکووک دوای دروێنەکردنی گەنمەکانیان، رێگەیان پێنادرێت گەنمەکانیان بگوازنەوە. سەرۆکی دەستەی ناوچە کوردستانییەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کوردستان دەڵێت، گرفتەکانی کەرکووک پێویستی بە چارەسەری سیاسییە
حکومەتی هەرێمی کوردستان داهاتی نێوخۆ بە نەختی رادەستی بەغدا دەکات، بەرپرسێکی باڵای حکومەتی هەرێمی کوردستان دەڵێت، چاوەڕوانین حکومەتی عێراقیش پابەندییەکانی جێبەجێ بکات لەوانە ناردنی مووچە.
ئەندامێکی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق رایگەیاند، هەرێمی کوردستان بە کرداری داهاتی رادەستی بەغدا نەکردووە. گوتیشی: "ئەگەر هەرێمی کوردستان بڕیارەکانی دادگەی فیدراڵی جێبەجێ نەکات، عێراق مووچە نانێرێت."
لە هەرێمی کوردستان نزیکەی هەشت هەزار شوێنی نافەرمی هەن کە دەرمان دەفرۆشن. سەرۆکی دەرمانسازانی هەرێمی کوردستان دەڵێت: "ئەو دەرمانخانانەی فەرمین دەرمانی قاچاخ نافرۆشن."
سبەی شاندێکی بانکی بازرگانیی عێراق (تی بی ئای) لە هەولێر لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان لەبارەی بەجێکردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان کۆدەبێتەوە. بریکاری پێشووتری وەزارەتی دارایی عێراق بە رووداوی گوت، گرفتەکانی مووچەی مانگی چوار چارەسەر دەبن و پارەکە دەنێردرێت.
وردبینیکردن لە لیستی مووچە و گرفتی تەکنیکی هۆکاری دواکەوتنی ناردنی پارەی مووچەی مانگی نیسانی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستانە، بەگوتەی سەرۆکی فراکسیۆنی کۆمەڵی دادگەری لە پەرلەمانی عێراق.
عێراق ئامادەیی دەربڕیوە نەوت بە نرخی پاڵپشتیکراو و کەمتر لە نرخی بازاڕی جیهانی بە تورکیا بفرۆشێت، لەبەرامبەر بەردانەوەی ئاوی زیاتر لەلایەن تورکیاوە.
راوێژکارێکی سەرۆکوەزیرانی عێراق دەڵێت، عێراق بە مەرجی رادەستکردنی داهاتی نەوتی و نا نەوتی لەلایەن هەرێمی کوردستانەوە بەردەوام دەبێت لە ناردنی مووچە.
سەرۆکی دادگەی فیدراڵیی عێراق لەبارەی سێ مووچە نەدراوەکەی پاری مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان بە پەرلەمانتارانی یەکگرتووی راگەیاندووە، لە پسپۆڕی ئەواندا نییە. "دەبێت بە بانکیکردنی مووچە لە رێگەی بانکی حکومییەوە بێت."
کۆمەڵی دادگەری لە هەر چوار بازنەکەی هەڵبژاردن بەربژێرەکانی پێشکێشی کۆمیسیۆن کردووە و لە سلێمانی زۆرترین بەربژێری بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان دەبێت.
بەرپرسی لقی 10ـی پارتی بە رووداوی راگەیاند، پارتی هەنگاو و هەڵوێستی دیکەی دەبێت و خوێندنەوەی بۆ هەموو بڕیارەکانی خۆی کردووە، ئەگەر دوو هەنگاوی دواتری خۆی نەبینێت هەنگاو نانێت.
بەرپرسێکی پێشووی پارتی دەڵێت، یەکێتی سەرقافڵەی ئەو ناڕەزایەتییانەیە بەرامبەر بە پارتی دیموکراتی کوردستان دەکرێت و پێویستە پارتی سەرکێشی سیاسی بکات، "کشانەوەی پارتی دۆخی سیاسی و ئەمنی عێراق لاسەنگ دەکات."
ئەندامێکی پەرلەمانی عێراق دەڵێت، وەزیری دارایی عێراق پێیگوتم گرفتی مووچە چارەسەر دەکرێت، دەشڵێت، پارەی مووچە لەسەر هەژماری حکومەتی هەرێمی کوردستانە و دەکرێت دەست بەدابەشکردنی مووچە بکرێت.
بە دەستپێشخەریی سەرۆککۆماری عێراق، هەفتەی داهاتوو کۆبوونەوەیەک لەنێوان وەزیری دارایی هەرێمی کوردستان و وەزیری دارایی عێراق و سەرۆکی دادگەی فیدراڵی عێراق دەکرێت، بەڕێوەبەری گشتی پەیوەندییەکان و رێکخراوە نێودەوڵەتییەکان لە سەرۆکایەتیی کۆماری عێراق دەڵێت کۆبوونەوەکە بۆ روونکردنەوەی بڕیارەکانی دادگە و تێگەیشتنە لە بڕیارەکان.
هەر یەک لە حیزبی شیوعی کوردستان، پارتی سۆسیال دیموكرات، حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان، پارتى كرێكاران و رهنجدهرانى كوردستان، پارتی پارێزگارانی کوردستان، یهکێتی نهتهوهیی دیموکراتی کوردستان و بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان، لە دانوستاندان بۆ ئەوەی بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان ببنە هاوپەیمان.
ئەمڕۆ (28-2-2024)، 54 ساڵ بەسەر بەقەزابوونی کەلاردا تێدەپەڕێت، کە ناوەندی ئیدارەی گەرمیانە و یەکێکە لە قەزا گەشەسەندووەکانی هەرێمی کوردستان، ئێستاش ناوەندێکی گرنگی بازرگانییە لەگەڵ ئێران و ناوچەکانی خوارووی عێراق.
ئەندامێکی لیژنەی ئابووریی پەرلەمانی عێراق دەڵێت، وەزیری دارایی عێراق پێی گوتووە، مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان گرفتی نەماوە و پابەندی بڕیارەکەی دادگەی فیدراڵین.
گوتەبێژی وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان دەڵێت، تاوەکو ئێستا وەزارەتی دارایی عێراق بە فەرمی داوای لیستی مووچەیان لێنەکردوون، تاوەکو ئێستا بۆیان روون نییە مووچەی ئەم مانگە چۆن دەنێردرێت.
ئەنجوومەنی پارێزگای کەرکووک لە 15 کورسی لەگەڵ کورسییەکی کۆتای کریستیان پێکهاتووە، بۆ دانانی پارێزگار و پێکهێنانی حکومەتی خۆجێیی کەرکووک لە 16 کورسی نیوە +1ـی پێویستە، واتا 9 کورسی؛ تائێستا هیچ لایەنێک نەیتوانیوە ئەو ژمارەیە کۆبکاتەوە.
بەڕێوەبەری گشتی لە دیوانی چاودێری دارایی ھەرێمی کوردستان رایگەیاند، دروستکردن و دەرهێنانی کارتی بانکی بۆ مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان کارێکی ئاسان نییە و رەنگە زیاتر لە ساڵێکی پێویست بێت بۆ ئەوەی هەموو فەرمانبەران کارتی بانکییان بۆ دەربکرێت.
بەرپرسی پێشووی مەکتەبی هەڵبژاردنی پارتی دەڵێت، بەشێک لە بڕیارەکانی دادگەی فیدراڵیی عێراق بۆ گوشار خستنەسەر پارتییە؛ ئاماژە بەوەش دەکات، بڕیارەکەی ئەم دواییەی دادگەکە بەزاندنی دەسەڵاتە دەستوورییەکانی هەرێمی کوردستانە و دژی مادەکانی دەستووریشە.
ئەمڕۆ دوایین رۆژی کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن بوون کە لە ئەڵمانیا بەڕێوەچوو. گوتەبێژی یەکێتی نیشتمانی کوردستان دەڵێت: بەشداری سەرۆکی هەرێمی کوردستان و بافڵ تاڵەبانی دەسکەوتێکی گەورەیە و بەرپرسانی رۆژئاوا لە کۆبوونەوەکانیان لەگەڵ سەرۆکی هەرێمی کوردستان و بافڵ تاڵەبانی پشتیوانی خۆیان بۆ ئاسایش و سەقامگیری ناوچەکە دووپات کردووەتەوە.
بەڕێوەبەری گشتیی پەروەردەی گەرمیان دەڵێت، خوێندن لە سنوورەکە دەستیپێکردووەتەوە تەنیا لە چەند گوندێکی سنووری کفری ماوە و خشتەی خوێندن دانراوە و پڕۆگرامەکانی خوێندن پوختکراونەتەوە. دەشڵێت، تاقیکردنەوەی هەردوو وەرزەکە دەکرێت.
بڕیارە رۆژی پێنجشەممە، ئەنجوومەنی پارێزگەی نەینەوا دووەم کۆبوونەوەی خۆی بکات، ئەندامێکی ئەنجوومەنەکە دەڵێت، پۆستی جێگری یەکەمی پارێزگار بۆ پارتی یەکلابووەتەوە، سیروان رۆژبەیانیش بەربژێرە بۆ وەرگرتنی ئەو پۆستە.
سەرۆکی فراکسیۆنی کۆمەڵی دادگەری لە پەرلەمانی عێراق دەڵێت، "پێشنیاز کراوە جارێکی دیکە عێراق قەرز بە هەرێمی کوردستان بدات بۆ مووچە، چونکە هەموارکردنەوەی یاسای بودجە پێویستی بە کاتە." دەشڵێت، ئەگەر بەرپرسانی کورد و پەرلەمانتارانی کورد لە بەغدا نەتوانن گرفتەکانی نێوان هەولێر و بەغدا چارەسەر بکەن، مانەوەیان لە بەغدا دەکەوێتە ژێر پرسیارەوە
سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی عێراق دەڵێت، هیچ پەرلەمانتارێکی کورد واژۆی نەکردووە بۆ کۆبوونەوەی نائاسایی پەرلەمانی عێراق بەمەبەستی دەرکردنی هێزەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانان.
سکرتێری پارتی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان، دەڵێت کورد بەبێ بەرنامەیی بەشداری هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکانی کرد و ئەوەش هۆکاری کەمبوونەوەی دەنگەکانیەتی، دەشڵێت، هەڵبژاردنی بەربژێرێکی عەرەب بە نوێنەری کورد لە خانەقین "سووکایەتییە".
ئەندامێکی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق دەڵێت، زەوینەسازییەکی باش هەیە بۆ هەموارکردنەوەی یاسای بودجە، لە هەموارەکەشدا مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان و حکومەتی عێراق دەخرێتە سەر بودجەی حاکیمە؛ بەوەش چیتر باسکردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان و عێراق پێکەوە دەبێت."
بەرپرسێکی کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق رایگەیاند، لە ماوەی بانگەشەی هەڵبژاردندا تائێستا 701 سەرپێچی لە کۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەکانی عێراق تۆمارکراون. دەشڵێت، لە ماوەی 24 کاژێردا ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکان رادەگەیێنن.
ئەندامێکی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی نیشتمانی کوردستان دەڵێت: هەندێک وڵات دەیانەوێت هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکان لە کەرکووک دوابخرێت، بەڵام هەڵبژاردن لەوادەی خۆیدا دەکرێت. دەشڵێت "بەدڵنیاییەوە کورد زۆرینەی ئەنجوومەنی پارێزگای کەرکووک بەدەستدەهێنێت و پارێزگاری داهاتوو کورد دەبێت".
بەرپرسی ئەنجوومەنی باڵای تێکۆشەرانی پارتی دیموکراتی کوردستان دەڵێت "خەڵکی کەرکووک لە دۆخێکی سەختدان، بەڵام گەشبینن کە ئەنجامی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکان لە کەرکووک بۆ کورد ئەرێنی بێت."
محەممەدی حاجی مەحموود لەبارەی ناردنی مووچە راستەوخۆ لەلایەن بەغداوە دەڵیت، بەغدا راستەوخۆ مووچە بۆ هەرێمی کوردستان نانێرێت. دەشڵێت، دەبێت پێش ئەوەی نەوتی هەرێمی کوردستان هەناردە بکرێت هەولێر رێککەوتن لەگەڵ عێراق بکات.
دوێنێ سێشەممە، لەنێو کۆبوونەوە، سەرۆکی پەرلەمان بڕیاری دادگەی باڵای فیدراڵی عێراقی پێگەیشت بۆ هەڵوەشاندنەوەی ئەندامێتییەکەی، بەوەش یەکسەر کۆتایی بە سەرۆکایەتی پەرلەمان هات.
کۆبوونەوەکانی شاندی وەزارەتی نەوتی عێراق لەگەڵ بەرپرسانی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە هەولێر بەردەوامن، ئەوەش بە مەبەستی دۆزینەوەی چارەسەرێک بۆ کێشەی بەردەم بەرهەمهێنان و هەناردەکردنەوەی نەوت لە کێڵگە نەوتییەکانی هەرێمی کوردستان.
رێبوار تاڵەبانی بۆچوونی وایە، "دەبوو دۆخی کەرکووک ئاسایی بکرایەتەوە و لایەنە کوردییەکان جەختیان لە تۆمارێکی پاکی دەنگدەران بکردایەتەوە".
ئەندامێکی سەرکردایەتیی یەکێتی دەڵێت، بە هیچ شێوەیەک داوای دواخستنی هەڵبژاردنیان نەکردووە و داواش ناکەن هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان دوابخرێت، لەبارەی کۆبوونەوەی ئەمڕۆی یەکێتی و پارتیش گوتی، "گەشبینین بە کۆبوونەوەکە."
سەرۆكی دەستەی ناوچە کوردستانییەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، "نیەتێکی جدی بۆ چارەسەرکردنی گرفتەکانی جووتیارانی ناوچە کوردستانییەکان نییە." دەشڵێت، لیژنەی مادەی 140 'یەک سانتیمەتر' لە بەدیهێنانی ئامانجەکانی نزیکنەبووەتەوە.
ئەمینداری گشتیی وەزارەتی پێشمەرگە دەڵێت، قوباد تاڵەبانی فەرمانی دەستبەکاربوونی بۆ دارا رەشید وەکو وەزیری پێشمەرگە بە وەکالەت دەرکردووە، بەڵام تاوەکو ئێستا دەستبەکار نەبووە. ئاماژە بەوەش دەکات، ئەو نووسراوانەی واژۆی شۆڕش ئیسماعیلیان وەکو وەزیری پێشمەرگە لەسەرە، واژۆی ئەو نین و بریکاری وەزارەت بە ناوی ئەوەوە واژۆیان دەکات
سەرپەرشتیاری میحوەری شەشی پێشمەرگە دەڵێت، تاوەکو ئێستا داعش لە سنووری قەرەچووخ ماوە و جموجووڵی بەردەوامی هەیە؛ ئاماژەی بەوەش دەکات، لیوا هاوبەشەکان لەو ناوچانە دەستبەکاردەبن کە جموجووڵی داعشیان تێدایە.
راوێژکارێکی پەرلەمانی کوردستان دەڵێت ئەگەر دادگەی فیدراڵیی عێراق سکاڵاکان لە دژی یاسای هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان پەسند بکات، ئەوا سەرۆکی هەرێمی کوردستان دەتوانێت کۆمەڵێک بڕیار دەربکات، کە هێزی یاساییان هەیە.
بریکاری وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێمی کوردستان دەڵێت، ئەو گازەی بەرهەمدەهێنرێت بۆ بەرهەمێنانی کارەبا بەکاردەهێنرێت و "بەردەوامین لە پەرەپێدانی کێڵگەکان، ئێستا رۆژانە 500 مەقبەق(ملیۆن پێ سێجا) گاز بەرهەمدەهێنرێت، چاوەڕوان دەکەین تاوەکو ساڵێکی دیکە بگەینە نزیکەی 700 مەقبەق، ئەو زیادکردنەش 100٪ بۆ کەرتی کارەبا دەبێت."
بەڕێوەبەری ناوەندی فەرەنسی بۆ توێژینەوە لەبارەی عێراق، لەبارەی هێرشەکانی حەماس بۆ سەر ئیسرائیل دەڵێت، ئەو هێرشانە ئیسرائیلی تووشی شکستێکی گەورە کردووە، ئیسرائیل هەموو هەوڵێک دەدات بۆ ئەوەی حەماس بە تەواوی کۆتایی پێبهێنێت، چونکە یەکەمجارە هێزە عەرەبییەکان بتوانن شەڕ ببەنە نێو ماڵی ئیسرائیل و بەهێزترین سوپای ناوچەکە تووشی گەورەترین شکست بکەن.
سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی عێراق دەڵێت، "سبەی یەکشەممە 17ی ئەیلوول یەکێک لە وەزیرەکان لە کۆبوونەوەی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراقدا ناردنی پارە بۆ هەرێمی کوردستان پێشنیاز دەکات و دواتر ئەو پێشنیازە دەخرێتە دەنگدانەوە." دەشڵێت، ئەو بڕە پارەیەی بڕیارە بۆ هەرێمی کوردستان بنێردرێت "بە قەرزە."
قایمقامی ناوەندی پارێزگای هەڵەبجە دەڵێت، گەشبینین بە پەسندکردنی پڕۆژەیاسای بەپارێزگابوونی هەڵەبجە لە پەرلەمانی عێراق و دەشڵێت، بەپارێزگا ناساندنی هەڵەبجە سوودی زۆری بۆ پارێزگاکە دەبێت
سیاستڤانێکی کورد دەڵێت، رادەستکردنی دۆسیەی نەوت بە بەغدا زیانی گەورە لە هەرێمی کوردستان دەدات. دەشڵێت، ئەوانەی پشتیان بە بەغدا بەستووە، پاشگەزدەبنەوە.
ئەو ئەندامەی لیژنەی دارایی گوتیشی: "هەرێمی کوردستان پابەندییەکانی بەرامبەر عێراق جێبەجێکردوون و ناردنی مووچە و بودجە بە قەرز پێچەوانەی دەستووری عێراقە، حکومەتی عێراق پابەندی دەستوور نەبووە و لە یاسای بودجەشدا هیچ بڕگەیەک نییە مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان پەیوەست بکات بە پابەندییەکانی هەرێمی کوردستانەوە، بەڵکو پشکی هەرێمی کوردستانی پەیوەست کردووە بە پابەندییەکانی هەرێمی کوردستانەوە".
ئەندامێکی لیژنەی نەوت و گازی پەرلەمانی عێراق دەڵێت، تورکیا بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردەکردنی نەوتی کوردستان شەش مەرجی بە عێراق داوە؛ داوایشی کردووە عێراق سکاڵای دووەمی لەبارەی هەناردەکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان لە رێگەی تورکیاوە بکشێنێتەوە
ئەندامێکی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی دەڵێت، لە کۆنگرەدا ژمارەی ئەندامانی سەرکردایەتی بۆ نیوە کەمدەکرێتەوە؛ سیستمی بەڕێوەبردنی یەکێتیش بە تەواوی دەگۆڕن و هاوسەرۆکی نامێنێت، چونکە پێیانوایە سیستمێکی "شکستخواردوو بوو."
ئەندامێکی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی دەڵێت، سیستمی هاوسەرۆکی لەنێو یەکێتی دا کۆتاییهاتووە و ناگەڕێنەوە بۆ ئەو سیستمە. لەبارەی بەشداریکردنی لاهوور شیخ جەنگی لە کۆنگرەی داهاتووی ئەو حیزبەش گوتی، لە رێگەی کۆمیسیۆنێکەوە ئەو پرسە یەکلادەکرێتەوە.
سەرۆکی دەستەی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کوردستان دەڵێت، ئەو پارەیەی بۆ لیژنەی مادەی 140 تەرخانکراوە، بەشی زۆری بۆ ناوچەکانی خوارووی عێراقە و نابێت حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەوە قبووڵ بکات.
لەبارەی دابەشکردنی دوو مووچەوە، ئاوات شێخ جەناب گوتی، بەغدا دوو مووچە قەرزداری هەرێمی کوردستانە و چاوەڕوانن پارەکە بنێرێت.
بەرپرسی مەکتەبی هەڵبژاردن و ئاماری کۆمەڵی دادگەریی کوردستان رایگەیاند، لەبەر ئەوەی یەکێتی و پارتی هۆکاری دروستنەکردنی لیستێکی کوردستانین لە ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کوردستان، لەگەڵ چەند کەسایەتی و لایەنێک گفتوگۆ کراوە بۆ دروستکردنی لیستێک بەبێ پارتی و یەکێتی
ئەندامێکی پەرلەمانی عێراق دەڵێت، دەکرێت لە کاتی دروستبوونی هەر گرفتێکدا لەنێوان هەولێر و بەغدا، بڕگەی 7ی مادەی 13ی یاسای بودجە ببێتە هۆی بڕینی بەشە بودجەی هەرێمی کوردستان. ئاماژە بەوەش دەکات، ئەگەر حکومەتی هەرێمی کوردستان سکاڵا لەسەر گۆڕانکارییەکانی پشکی هەرێمی کوردستان لە دادگەی فیدراڵیی عێراق تۆمار نەکات، ئەوا خۆی ئەو کارە دەکات
وەزارەتی نەوتی عێراق بە شاندی تورکیای راگەیاندووە، ئامادەن هەموو ئاسانکارییەک بکەن بۆ چارەسەرکردنی ئەو گرفتانەی تورکیا دەڵێت لە بۆرییەکەدا هەن. دەشڵێت، تورکیا داوای کرێی سێ مانگی رابردووی بۆریی نەوتی کوردستان دەکات.
بەرپرسی پەیوەندییە گشتییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان دەڵێت، نیگەرانن لەو هەنگاوانەی لەکاتی دەنگدان بە پڕۆژەیاسای بودجە دژ بە هەرێمی کوردستان نران، بەڵام نیگەرانییەکان نەگەیشتوونەتە ئەو ئاستەی لە رێککەوتنەکەیان لەگەڵ لایەنەکانی هاوپەیمانیی بەڕێوەبردنی دەوڵەت پەشیمان ببنەوە.
ئەندامێکی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق دەڵێت، ئێوارەی ئەمڕۆ یان سبەی لیژنەی دارایی کۆدەبێتەوە و کارەکانی لیژنەکە پێش دانیشتنی پەرلەمانی عێراق تەواو دەکات. دەشڵێت، "یەکێتی دەنگی بە هەموو گۆڕانکارییەکانی پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجە نەداوە."
