لە ئابی ساڵی 2019دا بەهۆی گەردەلوولەوە لە ناوچەی تەلشێخە لە سنووری شاری سەماوە هەندێک جلوبەرگ و ئێسک دەرکەوتن و دوای ئاگادارکردنەوەی لایەنی پەیوەندیدار لە لایەن خەڵکی ناوچەکەوە و دواتریش سەردانی شاندی هەرێمی کوردستان بۆ ناوچەکە، سێ گۆڕی بەکۆمەڵ دۆزرانەوە؛ یەکێک لە گۆڕەکان هەڵدرایەوە و دووانەکەی دیکە تەنیا دیاریکران؛ لەو گۆڕەی هەڵدرایەوە 171 رووفات هەبوون کە سەرجەمیان ژن و منداڵ بوون؛ لەو کاتەوە رووفاتەکان لە دادپزیشیکی بەغدا ماونەتەوە.
رۆژی هەینی 5ی ئابی 2022، هێمن حەسیب، رێکخەری هەڵمەتەکە بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت: "بەگوێرەی ئەو بەڵگانەی کە ناسنامە بوون و لە گۆڕەکەدا دۆزراونەتەوە، ئەنفالکراوەکان خەڵکی سنووری گەرمیانن، بەڵام لەڕووی یاسای نێودەوڵەتییەوە ئەو بەڵگەنامانە بۆ ناسینەوە قبووڵکراو نین و دەڵێن، دەکرێت لەکاتی تاوانەکەدا ناسنامەی گرووپێک خرابێتە گیرفانی گرووپێکی دیکەوە".
نەهێنانەوەی رووفاتەکان لە سێ ساڵی رابردوودا چەند هۆکارێکیان هەبووە؛ بەشێک لە کەسوکاری ئەنفالکراوان داوا دەکەن لە بەغدا تەرمەکان پشکنینی "دی ئێن ئەی"یان بۆ بکرێت و لە هەرێمی کوردستانیش هەمان پشکنین بۆ کەسوکاریان بکرێت و دڵنیاببنەوە کە تەرمەکان کێن و دواتر بهێندرێنەوە زێدی خۆیان؛ شارەزایانیش دەڵێن، ئەو پشکنینەی داوا دەکرێت لانیکەم پێنج ساڵ دەخایێنێت، چونکە ئەگەر باوک و دایکی کەسی ئەنفالکراو نەمابێت، دەبێت بۆ رووفاتێک دوو یان سێ خووشک و برا نموونەی پشکنینی خوێن بدەن بۆ پشکنینەکە و ئەوەش بۆ کەسوکاری زیاتر لە 180 هەزار ئەنفالکراو کاتی زۆری دەوێت.
تەیموور عەبدوڵڵا، کە تاقانەیەکی رزگاربووی گۆڕە بەکۆمەڵەکانە، لە بەرنامەی رووداوی ئەمڕۆدا کە نوێنەر فاتیح پێشکێشی دەکات، گوتی، کەسوکارەکەی لەو گۆڕانەدا شەهیدکراون و خۆیشی بە برینداری رزگاری بووە و ئاماژەی بەوەش کرد، نایانەوێت رووفاتەکان بهێندرێنەوە تاوەکو دی ئێن ئەی کە بۆ کەسوکاری قوربانییەکان دەکرێت.
تەیموور عەبدوڵڵا ئاماژەی بەوەش كرد، ئەو بەگوێرەی یاسا مامەڵەی کردووە و رێگری لە گەڕانەوەی رووفاتەکان کردووە و گوتیشی، وەزارەتی شەهیدان و ئەنفالکراوان گوێیان لێنەگرتووە و ئەویش لە سەماوە سکاڵای دژی دەزگای شەهیدانی عێراق و وەزارەتی شەهیدانی هەرێمی کوردستان تۆمارکردووە.
تەیموور عەبدوڵڵا گوتیشی، دەزگای شەهیدانی عێراق پێیان گوتووە کە ئامادەن پشکنینی "دی ئێن ئەی"یان بۆ بکەن و رایشیگەیاند: "هەموومان ئامادەین خوێن بدەین و ئەوە رەتدەکەینەوە کە گوتراوە کەسوکاری ئەنفالکراون ناچنە بەغدا بۆ پشکنین".
هەروەها سۆزان مەنسوور، ئەندامی پەرلەمانی عێراق کە لە دۆسییەکەدا کاری کردووە، لە بەرنامەی رووداوی ئەمڕۆدا گوتی، لەبەر دۆخی ئێستای عێراق نەبوایە لەم مانگەدا لیژنەیەک لە دەزگای گۆڕە بەکۆمەڵەکانی عێراقەوە سەردانی هەرێمی کوردستانیان دەکرد و گوتیشی: "هەمووان کەمتەرخەم بوون لە پرسی ئەو گۆڕە بەکۆمەڵانەدا".
بەهۆی خۆپێشاندانەکانی ئێستای بەغداوە، لە راگەیێندراوەکەدا داوا دەکرێت وەکو کارئاسانییەک رووفاتەکان بهێندرێنەوە و لە بەغدا بارکۆدێکیان لێبدرێت و دواتر لەهەرکاتێکدا کرا لە هەرێمی کوردستان کەسوکاریان پشکنینی "دی ئێن ئەی"یان بۆ بکرێت.
هێمن حەسیب گوتی: "هیچ گەرەنتییەکی رووفاتەکان نییە؛ بۆیە لەم دۆخەدا هێنانەوەیان لە هەموو کارێک باشترە بۆ ئەوەی پارێزراو بن".
لە راگەیێندراوەکەدا کە رۆژی هەینی 5ـی ئاب بڵاوکراوەتەوە، هاتووە: "مەخابن دوای سێ ساڵ، تاوەکو ئێستا هیچ هەنگاو و هەوڵێك نابینین بۆ هێنانەوەی رووفاتی ئازیزانمان بۆ باوەشی نیشتمان، کە ماوەی سێ ساڵە لە داپزیشکی بەغدان، ئەمەش کەمتەرخەمی و بێباکی حکومەت لەبەرامبەر ئەم پرسە دەردەخات".
هەروەها هاتووە: "مانەوەی رووفاتی ئازیزانمان لەمە زیاتر نائارامی بە کەسوکاری ئەنفالکراوان بەخشیوە، چونکە هەمان ئەو مەترسییانە بە یادی هەمووان دەهێنێتەوە کە بەسەر رووفاتی ئەنفالکراوانمان لە ساڵی (2013) هات، کاتێك بەهۆی شۆرتی کارەباوە بەشێکی دادپزیشکی شاری نەجەف سووتا و بەهۆیەوە رووفاتی ئەنفالکراوانمان لەو شوێنە سووتان، کە ئەمەش بە بەڵگە و نووسراوی فەرمی لای حکومەتی عێراق و رێکخراو ICMPـی نێودەوڵەتی تۆمارکراوە".
لەو راگەیێندراوەدا ئەم داواکارییانە خراونەتەڕوو:
یەکەم: بۆ رۆژی 21 ئاب کە ساڵڕۆژی یەکەم دانیشتنی دادگاییکردنی تاوانبارانی رژێمی بەعسە لەسەر دۆسییەی ئەنفال لە (21 ئابی 2006) و ئەم رۆژە بە فەرمی لە هەرێمی کوردستان بە رۆژی دادپەروەری ناسێندراوە، رووفاتی ئازیزانمان بگەڕێندرێنەوە هەرێمی کوردستان.
دووەم: له پرسی هێنانەوەی رووفاتی ئەنفالکراوان و هەڵدانەوەی گۆڕغەریبانی ئەنفالکراوانمان، گوێ لە ویستی سەرجەم کەسوکاری قوربانییانی ئەنفال بگیرێت بەبێ جیاوازی و بە یەکسانی؛ لە زۆرینەی کەسوکاری قوربانییان و رێکخراوەکانی بواری جینۆساید و نووسەران و توێژەران و چالاکوانانی ئەم بوارە، لەگەڵ بەپەلە هێنانەوەی (171) رووفاتەکەی ئەنفالکراوانمانن.
سێیەم: بەپەلە و خێرا دەستبکرێت بە هەڵدانەوەی سەرجەم ئەو گۆڕە بەکۆمەڵانەی دیکە کە لە هەمان ناوچەی تەلشێخە لە شاری سەماوە دۆزراونەتەوە و تاوەکو ئێستا بەدواداچوون و کار بۆ هەڵدانەوەیان نەکراوە کە بەشێکیان بە چەند مەترێك دوورتر دەکەونە تەنیشت ئەو گۆڕەی کە رووفاتی (171) ئازیزانمانی تێیدا بوو، چونکە بەهۆی گۆڕانکارییە سروشتییەکانی بیابان، مەترسیی داپۆشین و بزربوونی شوێنی گۆڕەکان بەردەوام هەیە.
چوارەم: داوا لە کەسوکاری ئەنفالکراوان دەکەین، بەپێی یاسای پاراستنی گۆڕە بەکۆمەڵەکانی عێراق بە ژمارە (5)ـی ساڵی (2006)، که بە یاسای ژمارە (13) ساڵی (2015) هەموارکراوەتەوە، بچن لە فەرمانگەی گۆڕە بەکۆمەڵەکان لە بەغدا داواکاری بۆ هەڵدانەوەی گۆڕەکان تۆمار بکەن، چونکە یاسای ئاماژە بۆ کراو، ئەولەوییەتی داواکاریی لەم پرسە بە کەسوکاری جینۆسایدکراوان داوە.
پێنجەم: حکومەتی هەرێمی کوردستان و نوێنەرانی کورد لە بەغدا، پرسەکانی جینۆسایدی گەلی کورد لە هاوشانی دۆسیەکانی بودجە و نەوت، بکەنە بنەمای گفتوگۆ و رێکەوتن لە کاتی پێکهێنانی حکومەتی ئاییندەی عیراق.
رۆژی 30ی تەممووزی 2022، بەشێکی دیکەی رووفاتی بارزانییە ئەنفالکراوەکان کە 100 رووفات بوو لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێرەوە گەڕێندرانەوە هەرێمی کوردستان و رۆژی دواتر لە بارزان بەخاکسپێردران.
لە پڕۆسەی ئەنفالی باشووری کوردستاندا لە لایەن دەسەڵاتی بەعسی عێراقەوە لە ساڵی 1980 بۆ 1988، زیاتر لە 182 هەزار هاونیشتمانی ئەنفالکران کە زۆرینەیان لە دەڤەری گەرمیان بوون؛ تاوەکو ئێستا نزیکەی سێ هەزار و 500 رووفاتیان گەڕێندراوەتەوە بۆ هەرێمی کوردستان.