داعش و پێشمەرگە لە شنگال شەڕە جنێو دەكەن
رووداو- شنگال
لە پردی سێحلا-وە (35 كیلۆمەتر لە باشووری خۆرئاوای زاخۆ) بە ئۆتۆمبێل بە دوو كاژێر دەگەیتە دوا خاڵی بەرەنگاربوونەوەی نێوان هێزەكانی پێشمەرگە و چەكدارانی داعش. پێشتر ئەو رێگایە بە درێژایی ماوەی ئەو دوو كاژێرە لەبن دەستی داعش بوو.
ئێستا پێشمەرگە و داعش لە دەروازەی شنگال-دا سەنگەریان بەرامبەر یەكدی لێداوە، لە 21/12/2014ەوە نە پێشمەرگە لەو ناوچەیە بستێك پێشڕەویی كردووە، نە چەكدارانی داعشیش توانیویانە بستێك لەو خاكە ئازادكراوە داگیر بكەنەوە.
عیزەدین سەعدۆ، فەرماندەی لیوای 12ی پێشمەرگە لە ناوچەكە كە لەكاتی هێرشەكەی 21ی دیسەمبەردا بەشێك لە پێشمەرگەكان بە فەرمانی ئەو نەدەجوڵانەوە و پێشڕەوییان نەدەكرد، ئەمجارە دەڵێت "هیچ جارێك هێندەی ئێستا پێشمەرگەم وا بەگەرموگوڕی نەبینیوە بۆ كۆنترۆڵكردنەوەی شنگال".
"وین الدولە الكردیە؟"
لە هەندێك شوێنی شنگال دووریی نێوان هێزەكانی پێشمەرگە و چەكدارانی داعش تەنیا 50 مەترێك دەبێ، زۆر بە سانایی یەكدی دەبینن و گوێیان لە قسەی یەكدی دەبێت و زۆربەی كات ئەگەر شەڕە گوللە نەكەن، شەڕە قسەیانە.
شەوێك لە گەڕەكی نەسر كە دەكەوێتە دەروازەی شارۆچكەی شنگال، لەگەڵ پێشمەرگە لە سەنگەردا بووین. چەكدارەكانی داعش هاواریان دەكرد "وین الدولە الكردیە؟"، واتە كوا دەوڵەتی كوردی. پێشمەرگەش وەڵامیان دانەوە و گوتیان "جحش داعش".
ئیدی چەكدارەكانی داعش بێدەنگ بوون. پێشمەرگەیەك بەپێكەنینەوە گوتی "جاروبار لەگەڵ داعش، ئەم جۆرە گاڵتە و گەپانە دەكەین".
سەعات لەلای ئەبو عەبدوڵڵا
بەپێی زانیارییەكانی (رووداو)، چەكدارانی داعش لەنێو شنگال كاژێریان پێ نییە، نازانن دروست كاژێر چەندە، تەنیا یەك كەس كاژێری هەیە، هەر چەكدارێك بیەوێ بزانێ سەعات چەندە بە لاسلكی بانگی (ئەبو عەبدوڵڵا) دەكات و پرسیاری سەعاتی لێ دەكات.
ئەفسەرێكی پێشمەرگە گوتی "داعش زۆر مولتەزیمن بە ئاشكرانەكردنی خۆیان و پلانی سەربازی، وەكو پێشمەرگە نین كە شوێن و پلانەكانیان زۆربەیان ئاشكران، چونكە داعش لە بەرگری و پێشمەرگە لە هێرشدایە".
تەنیا چیچانییەكان شەڕكەرن
ئەو ئەفسەرەی پێشمەرگە كە تا ئێستا لە چەند شەڕێكدا رووبەڕووی داعش بووەتەوە، دەڵێت "لەنێو داعشدا تەنیا چەكدارانی چیچانی شەڕكەرن و سەنگەرەكانیان بەرنادەن".
ئەفسەرەكەی پێشمەرگە باسی حاڵی چەكدارانی داعش دەكات لە كاتی بۆردومانی فڕۆكەكانی هاوپەیمانان و دەڵێت "تەواو شپرزە دەبن. كاتێك یەكێكیان لێدەكوژرێ دەڵێن ئەوە زاوایە، ئەگەریش بریندار بوو دەڵێن میوانە".
فەرەنسییەكان جددین
بۆردومانی فڕۆكەكانی هاوپەیمانان بۆ سەر چەكدارانی داعش لە نێو سەنتەری شنگال و دەوروبەری بەردەوامە، زۆر لە خانووەكانی شارۆچكەكە بەهۆی بۆردومانەوە بەپێوە نەماون.
پێشمەرگە لە بەرەكانی شەڕدا لە شنگال باسی جیاوازیی نێوان فڕۆكە و تیمەكانی ئەمریكا و بەریتانیا و فەرەنسا دەكەن و دەڵێن فەرەنسییەكان لە هەموویان زیاتر جددین، فڕۆكەوانەكانیان كاتێك چەكدارانی داعش دەبینن، یەكسەر بۆردومانیان دەكەن.
پێشمەرگەكان بەسەرهاتی قەناسێكی فەرەنسییان گێڕایەوە و گوتیان "جارێكیان قەناس بەدەستێكی فەرەنسی هات، چوار كاژێر لێرە مایەوە، كە گەڕایەوە گوتی: شەش چەكداری داعشم كوشت و یەكێكیشم بریندار كرد، قەوانی گوللەكانیشی لەگەڵ خۆی بردنەوە. ئەگەر ئێمە بووینایە دەمانگوت هەر حەوتمان كوشتن".
پێشمەرگە لە بەریتانییەكانیش رازین، بەڵام گومانیان لە فڕۆكەكانی ئەمریكا هەیە و دەڵێن "زۆرجار پێیان دەڵێین داعش لە فڵان شوێنە، بۆردومانیان ناكەن".
باسی شەڕێكیان كرد كە داوای هاوكارییان لە فڕۆكەكانی ئەمریكا كرد كاتێك داعش زۆر لە پێشمەرگە نزیك بووەوە، فڕۆكەكە هات و بۆرودومانی نەكرد.
دواتر پرسیاریان كردووە كە بۆچی بۆردومانی نەكردووە، ئەوان گوتبوویان فڕۆكەكە كێشەی تەكنیكیی هەبوو. پێشمەرگەكان گوتیان لەو شەڕەدا بەبێ پشتیوانیی فڕۆكە داعشیان تێكشاند.
"لەوان بپرسن"
پێشمەرگە سەری سوڕماوە لە هەندێك هەڵوێستی ئەمریكا. فەرماندەیەكی باڵای پێشمەرگە لەبارەی هەڵوێستی ئەمریكا لە مەسەلەی پڕچەككردنی هێزی پێشمەرگە و هاوكاریی پێشمەرگە گوتی "ئەمریكا رێگە نادات هاوپەیمانان هاوكاری سەربازیی پێشمەرگە بكەن، ئەڵمانەكان چەندین جار پێیانگوتووین ئامادەین و حەزیش دەكەین راستەوخۆ هاوكاریی پێشمەرگە بكەین، بەڵام ئەمریكا قبوڵ ناكات".
ئەو فەرماندەیەی پێشمەرگە كە پێشتر بە ئەركێك چووەتە ئەڵمانیا، باسی جۆرە زرێپۆشێكی ئەڵمانیی كرد كە ئەو بە "هەمەر" ناوی برد و بە پێشمەرگە دراوە "خۆم ئەو جۆرە هەمەرانەم لە ئەڵمانیا بینی، چەكی زۆر پێشكەوتوویان لەسەر قایمكراوە، بەڵام كە درا بە ئێمە، چەكەكەی لەسەر نەبوو، كاتێكیش لە هۆكارەكەمان پرسی، ئەڵمانەكان گوتیان لە ئەمریكییەكان بپرسن".
حەشووەكەی كەم دەكەنەوە
ئەو فەرماندەیە باسی بەرزاییەكانی شنگال و رێگای سەرەكیی مووسڵ و رەقە دەكات كە بە شنگالدا تێدەپەڕێ و گوتی "رۆژانە بە بەرچاوی ئێمە و ئەمریكییەكانەوە سەدان ئۆتۆمبێل و كامیۆنی سەربازیی داعش رەتدەبن بۆ رەقە و لەوێوە بۆ مووسڵ، ماوەی نێوان بەرزاییەكانی شنگال و رێگاكە تەنیا پێنج كیلۆمەترە، ئەمریكا هاوەن دەداتە پێشمەرگە كە خۆی تاوەكو شەش كیلۆمەتر دەڕوات، بەڵام حەشووەكەی كەمدەكەنەوە بۆ ئەوەی لە سێ كیلۆمەتر زیاتر نەڕوات".
هەروەها گوتی "دۆشكەیەكی 75 ملیمیمان بردە سەر بەرزاییەكە كە گوللەكانی دەگەیشتنە سەر رێگاكە، كەچی ئەمریكییەكان هاتن و گوتیان هەر ئێستا ئەو دۆشكەیە لێرە لاببەن".
كەس بە كەس نییە
باكووری چیای شنگال كە كوردی ئێزدی پێی دەڵێن (شمال)، ساڵێك دەبێ كۆنترۆڵ كراوەتەوە، لەوێ هێزی جۆراوجۆر هەن، وەكو هێزەكانی پێشمەرگە، پەكەكە، یەبەشە، یەپەگە و یەپەژە و چەند هێزێكی دیكە.
سیمای ناوچەكە پتر لە دوای راپەڕینی 1991 دەچێت كە هەر كەس ئاڵای حیزبێكی لەسەر ئۆتۆمبێلێكی سەربازی یان مەدەنی دەچەقاند و پڕی دەكرد لە چەكدار.
لە ناحیەی سنوونێ كە گەورەترین ناحیەی ناوچەكەیە، ئاسایشی حكومەتی هەرێمی كوردستان هەیە، پێشمەرگە هەیە، پۆلیس هەیە، گەریلا، یەپەگە، یەبەشە، یەپەژە، بەڵام ئەوەی نییە یاسایە.
هیچ هێزێك كاغەزی هێزەكەی دیكە ناخوێنێتەوە، هەر هێزێك لەلای خۆیەوە بازگەی داناوە و هیچیان حیساب بۆ بازگەكانی ئەوانی دیکە ناكەن و راناوەستن لە بازگەی ئەوانی دیکەدا.
هەر هێزێك، بە تایبەتی ئەوانەی سەر بە پەكەكەن، ئاڵای تایبەت بەخۆیان هەیە. یەكێتی بارەگایەكی لە سنوونێ كردووەتەوە و بەردەمەكەی بە رەنگی سەوز و وێنەی مام جەلال رازاندووەتەوە، بەڵام شەڕە ساردەكە لە نێوان پارتی و پەكەكە-دایە.
ئۆتۆمبێلەكانی سەر بە هێزەكانی پەكەكە هیچ كامیان تابلۆیان پێوە نییە و جامیان رەشە، زۆربەشیان بە گاز ئیش دەكەن كە لە رۆژئاوای كوردستانەوە بۆیان دێت.
بۆچی ناگەڕێنەوە؟
ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی سنوونێ پێش هاتنی داعش 140 هەزار كەس بووە، بەڵام بەپێی قسەی خەڵكەكەی تاوەكو ئێستا تەنیا 5%ی دانیشتووانەكەی گەڕاونەتەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان.
كاتێك لێیان دەپرسی بۆچی ناگەڕێنەوە؟ دەڵێن "چۆن بگەڕێینەوە پارتی و پەكەكە لە بەرامبەر یەكدی راوەستاون؟ وا هەست دەكەی ئەمڕۆ یان سبەی لە یەكدی دەدەن".
لە پردی سێحلا-وە (35 كیلۆمەتر لە باشووری خۆرئاوای زاخۆ) بە ئۆتۆمبێل بە دوو كاژێر دەگەیتە دوا خاڵی بەرەنگاربوونەوەی نێوان هێزەكانی پێشمەرگە و چەكدارانی داعش. پێشتر ئەو رێگایە بە درێژایی ماوەی ئەو دوو كاژێرە لەبن دەستی داعش بوو.
ئێستا پێشمەرگە و داعش لە دەروازەی شنگال-دا سەنگەریان بەرامبەر یەكدی لێداوە، لە 21/12/2014ەوە نە پێشمەرگە لەو ناوچەیە بستێك پێشڕەویی كردووە، نە چەكدارانی داعشیش توانیویانە بستێك لەو خاكە ئازادكراوە داگیر بكەنەوە.
عیزەدین سەعدۆ، فەرماندەی لیوای 12ی پێشمەرگە لە ناوچەكە كە لەكاتی هێرشەكەی 21ی دیسەمبەردا بەشێك لە پێشمەرگەكان بە فەرمانی ئەو نەدەجوڵانەوە و پێشڕەوییان نەدەكرد، ئەمجارە دەڵێت "هیچ جارێك هێندەی ئێستا پێشمەرگەم وا بەگەرموگوڕی نەبینیوە بۆ كۆنترۆڵكردنەوەی شنگال".
"وین الدولە الكردیە؟"
لە هەندێك شوێنی شنگال دووریی نێوان هێزەكانی پێشمەرگە و چەكدارانی داعش تەنیا 50 مەترێك دەبێ، زۆر بە سانایی یەكدی دەبینن و گوێیان لە قسەی یەكدی دەبێت و زۆربەی كات ئەگەر شەڕە گوللە نەكەن، شەڕە قسەیانە.
شەوێك لە گەڕەكی نەسر كە دەكەوێتە دەروازەی شارۆچكەی شنگال، لەگەڵ پێشمەرگە لە سەنگەردا بووین. چەكدارەكانی داعش هاواریان دەكرد "وین الدولە الكردیە؟"، واتە كوا دەوڵەتی كوردی. پێشمەرگەش وەڵامیان دانەوە و گوتیان "جحش داعش".
ئیدی چەكدارەكانی داعش بێدەنگ بوون. پێشمەرگەیەك بەپێكەنینەوە گوتی "جاروبار لەگەڵ داعش، ئەم جۆرە گاڵتە و گەپانە دەكەین".
سەعات لەلای ئەبو عەبدوڵڵا
بەپێی زانیارییەكانی (رووداو)، چەكدارانی داعش لەنێو شنگال كاژێریان پێ نییە، نازانن دروست كاژێر چەندە، تەنیا یەك كەس كاژێری هەیە، هەر چەكدارێك بیەوێ بزانێ سەعات چەندە بە لاسلكی بانگی (ئەبو عەبدوڵڵا) دەكات و پرسیاری سەعاتی لێ دەكات.
ئەفسەرێكی پێشمەرگە گوتی "داعش زۆر مولتەزیمن بە ئاشكرانەكردنی خۆیان و پلانی سەربازی، وەكو پێشمەرگە نین كە شوێن و پلانەكانیان زۆربەیان ئاشكران، چونكە داعش لە بەرگری و پێشمەرگە لە هێرشدایە".
تەنیا چیچانییەكان شەڕكەرن
ئەو ئەفسەرەی پێشمەرگە كە تا ئێستا لە چەند شەڕێكدا رووبەڕووی داعش بووەتەوە، دەڵێت "لەنێو داعشدا تەنیا چەكدارانی چیچانی شەڕكەرن و سەنگەرەكانیان بەرنادەن".
ئەفسەرەكەی پێشمەرگە باسی حاڵی چەكدارانی داعش دەكات لە كاتی بۆردومانی فڕۆكەكانی هاوپەیمانان و دەڵێت "تەواو شپرزە دەبن. كاتێك یەكێكیان لێدەكوژرێ دەڵێن ئەوە زاوایە، ئەگەریش بریندار بوو دەڵێن میوانە".
فەرەنسییەكان جددین
بۆردومانی فڕۆكەكانی هاوپەیمانان بۆ سەر چەكدارانی داعش لە نێو سەنتەری شنگال و دەوروبەری بەردەوامە، زۆر لە خانووەكانی شارۆچكەكە بەهۆی بۆردومانەوە بەپێوە نەماون.
پێشمەرگە لە بەرەكانی شەڕدا لە شنگال باسی جیاوازیی نێوان فڕۆكە و تیمەكانی ئەمریكا و بەریتانیا و فەرەنسا دەكەن و دەڵێن فەرەنسییەكان لە هەموویان زیاتر جددین، فڕۆكەوانەكانیان كاتێك چەكدارانی داعش دەبینن، یەكسەر بۆردومانیان دەكەن.
پێشمەرگەكان بەسەرهاتی قەناسێكی فەرەنسییان گێڕایەوە و گوتیان "جارێكیان قەناس بەدەستێكی فەرەنسی هات، چوار كاژێر لێرە مایەوە، كە گەڕایەوە گوتی: شەش چەكداری داعشم كوشت و یەكێكیشم بریندار كرد، قەوانی گوللەكانیشی لەگەڵ خۆی بردنەوە. ئەگەر ئێمە بووینایە دەمانگوت هەر حەوتمان كوشتن".
پێشمەرگە لە بەریتانییەكانیش رازین، بەڵام گومانیان لە فڕۆكەكانی ئەمریكا هەیە و دەڵێن "زۆرجار پێیان دەڵێین داعش لە فڵان شوێنە، بۆردومانیان ناكەن".
باسی شەڕێكیان كرد كە داوای هاوكارییان لە فڕۆكەكانی ئەمریكا كرد كاتێك داعش زۆر لە پێشمەرگە نزیك بووەوە، فڕۆكەكە هات و بۆرودومانی نەكرد.
دواتر پرسیاریان كردووە كە بۆچی بۆردومانی نەكردووە، ئەوان گوتبوویان فڕۆكەكە كێشەی تەكنیكیی هەبوو. پێشمەرگەكان گوتیان لەو شەڕەدا بەبێ پشتیوانیی فڕۆكە داعشیان تێكشاند.
"لەوان بپرسن"
پێشمەرگە سەری سوڕماوە لە هەندێك هەڵوێستی ئەمریكا. فەرماندەیەكی باڵای پێشمەرگە لەبارەی هەڵوێستی ئەمریكا لە مەسەلەی پڕچەككردنی هێزی پێشمەرگە و هاوكاریی پێشمەرگە گوتی "ئەمریكا رێگە نادات هاوپەیمانان هاوكاری سەربازیی پێشمەرگە بكەن، ئەڵمانەكان چەندین جار پێیانگوتووین ئامادەین و حەزیش دەكەین راستەوخۆ هاوكاریی پێشمەرگە بكەین، بەڵام ئەمریكا قبوڵ ناكات".
ئەو فەرماندەیەی پێشمەرگە كە پێشتر بە ئەركێك چووەتە ئەڵمانیا، باسی جۆرە زرێپۆشێكی ئەڵمانیی كرد كە ئەو بە "هەمەر" ناوی برد و بە پێشمەرگە دراوە "خۆم ئەو جۆرە هەمەرانەم لە ئەڵمانیا بینی، چەكی زۆر پێشكەوتوویان لەسەر قایمكراوە، بەڵام كە درا بە ئێمە، چەكەكەی لەسەر نەبوو، كاتێكیش لە هۆكارەكەمان پرسی، ئەڵمانەكان گوتیان لە ئەمریكییەكان بپرسن".
حەشووەكەی كەم دەكەنەوە
ئەو فەرماندەیە باسی بەرزاییەكانی شنگال و رێگای سەرەكیی مووسڵ و رەقە دەكات كە بە شنگالدا تێدەپەڕێ و گوتی "رۆژانە بە بەرچاوی ئێمە و ئەمریكییەكانەوە سەدان ئۆتۆمبێل و كامیۆنی سەربازیی داعش رەتدەبن بۆ رەقە و لەوێوە بۆ مووسڵ، ماوەی نێوان بەرزاییەكانی شنگال و رێگاكە تەنیا پێنج كیلۆمەترە، ئەمریكا هاوەن دەداتە پێشمەرگە كە خۆی تاوەكو شەش كیلۆمەتر دەڕوات، بەڵام حەشووەكەی كەمدەكەنەوە بۆ ئەوەی لە سێ كیلۆمەتر زیاتر نەڕوات".
هەروەها گوتی "دۆشكەیەكی 75 ملیمیمان بردە سەر بەرزاییەكە كە گوللەكانی دەگەیشتنە سەر رێگاكە، كەچی ئەمریكییەكان هاتن و گوتیان هەر ئێستا ئەو دۆشكەیە لێرە لاببەن".
كەس بە كەس نییە
باكووری چیای شنگال كە كوردی ئێزدی پێی دەڵێن (شمال)، ساڵێك دەبێ كۆنترۆڵ كراوەتەوە، لەوێ هێزی جۆراوجۆر هەن، وەكو هێزەكانی پێشمەرگە، پەكەكە، یەبەشە، یەپەگە و یەپەژە و چەند هێزێكی دیكە.
سیمای ناوچەكە پتر لە دوای راپەڕینی 1991 دەچێت كە هەر كەس ئاڵای حیزبێكی لەسەر ئۆتۆمبێلێكی سەربازی یان مەدەنی دەچەقاند و پڕی دەكرد لە چەكدار.
لە ناحیەی سنوونێ كە گەورەترین ناحیەی ناوچەكەیە، ئاسایشی حكومەتی هەرێمی كوردستان هەیە، پێشمەرگە هەیە، پۆلیس هەیە، گەریلا، یەپەگە، یەبەشە، یەپەژە، بەڵام ئەوەی نییە یاسایە.
هیچ هێزێك كاغەزی هێزەكەی دیكە ناخوێنێتەوە، هەر هێزێك لەلای خۆیەوە بازگەی داناوە و هیچیان حیساب بۆ بازگەكانی ئەوانی دیکە ناكەن و راناوەستن لە بازگەی ئەوانی دیکەدا.
هەر هێزێك، بە تایبەتی ئەوانەی سەر بە پەكەكەن، ئاڵای تایبەت بەخۆیان هەیە. یەكێتی بارەگایەكی لە سنوونێ كردووەتەوە و بەردەمەكەی بە رەنگی سەوز و وێنەی مام جەلال رازاندووەتەوە، بەڵام شەڕە ساردەكە لە نێوان پارتی و پەكەكە-دایە.
ئۆتۆمبێلەكانی سەر بە هێزەكانی پەكەكە هیچ كامیان تابلۆیان پێوە نییە و جامیان رەشە، زۆربەشیان بە گاز ئیش دەكەن كە لە رۆژئاوای كوردستانەوە بۆیان دێت.
بۆچی ناگەڕێنەوە؟
ژمارەی دانیشتووانی ناحیەی سنوونێ پێش هاتنی داعش 140 هەزار كەس بووە، بەڵام بەپێی قسەی خەڵكەكەی تاوەكو ئێستا تەنیا 5%ی دانیشتووانەكەی گەڕاونەتەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان.
كاتێك لێیان دەپرسی بۆچی ناگەڕێنەوە؟ دەڵێن "چۆن بگەڕێینەوە پارتی و پەكەكە لە بەرامبەر یەكدی راوەستاون؟ وا هەست دەكەی ئەمڕۆ یان سبەی لە یەكدی دەدەن".