لەگەڵ رەنج؛ رێککەوتنەکەی هەسەدە و دیمەشق و خاڵە ئەرێنی و نەرێنییەکانی

 

هەریەکە لە دادوەر ‏رزگار محەممەد ئەمین، دادوەر ‌و یاساناس؛ ‏د. سەربەست نەبی، شارەزای كاروباری ‏سووریا؛ ‏زریان رۆژهەڵاتی، بەڕێوەبەری ‏ناوەندی ‏لێكۆڵینەوەی ‏رووداو ‏‏‏و مەلا ‏مورشید خەزنەوی، كەسایەتیی ئایینی دیاری ‏رۆژئاوای ‏‏كوردستان میوانی رەنج بوون.

 

 

‏رزگار محەممەد ئەمین، دادوەر ‌و یاساناس، وەکو یەکەم میوان لە ئامادەبووانی ستۆدیۆی رووداو قسەی کرد و گوتی: "رێگە دروستەکە خەباتی مەدەنییە، رێگەی شەڕ و خوێنڕشتن هەرگیز حەلی کێشەی نەکردووە، ئەم مەرسوومە، ئەوەی بیر هێنامەوە کە کاتی خۆی نووری سەعید کە لەگەڵ ئینگلیز حوکمداری دەکرد، مەبدەئێکی هەبوو، دەیگوت: وەرگرە و داواش بکە. با کوردیش وەرگرێت و بەردەوام بێت لەسەر داواکردن."

 

حاکم رزگار دەڵێت: "ئەم خەباتەی رۆژئاوا جێگەی شانازییە، بینای رەسمیی ئەوان لە سفرەوە دەستیپێکردووە، لە کوێوە هاتوون بۆ کوێ؟ دەبێ دەستی پێو بگیرێت و پێشوازیش لە هەموو هەنگاوێکی باشی حکومەتی سووریا بکرێت."

 

 

‏زریان رۆژهەڵاتی، بەڕێوەبەری ‏ناوەندی ‏لێكۆڵینەوەی ‏رووداو، یەکێکی دیکە بوو لە میوانانی بەرنامەی لەگەڵ رەنج. ئەو لەبارەی مەرسوومەکەی سەرۆکی کاتیی سووریاوە گوتی: "لەدوای ساڵی 1946ەوە تاوەکو ئێستا، ئەمە یەکەمجارە سەرۆککۆمارێکی سووریا بەمجۆرە راستەوخۆ دان بە ناسنامەی کورددا بنێت، بەڕاستی من بە کەم نایبینم."

 

زریان رۆژهەڵاتی گوتی: "مەرج نییە هەموو حەقێک جێبەجێ بکرێت، دەکرێ سبەی مەرسوومەکە بگۆڕدرێت یانیش هیچ بۆ کورد نەکەن، بەڵام دەکرێ ئەمە بکرێتە زەوینەیەک بۆ دەستکەوتی کورد. دواتر هێزی تۆ لەسەر زەوی دەتوانێت حوکم بدات کە مافەکانت چەندن و چین."

 

بەڕێوەبەری ‏ناوەندی ‏لێكۆڵینەوەی ‏رووداو دەڵێت، "بەراورد بە مافی کورد، ئەم مەرسوومە بە کەم دەزانم، بەڵام بە نیسبەت کوردی رۆژئاوا لەم کاتەدا گرنگیشە."

 

 

د. سەربەست نەبی، شارەزای كاروباری ‏سووریا، کەمێک رەشبینانە لەبارەی نێوەڕۆکی مەرسوومەکەی سەرۆککۆماری کاتیی سووریا کرد، بەڵام ویستی پێش قسەکانی باسی رۆڵی تۆڕی میدیایی رووداو بکات و گوتی: "من یەکەم کەس بووم لەسەر دیار کوردە [بەڕێوەبەری ئۆفیسی رووداو لە واشنتن]م نووسی و سوپاسم کرد، ئەوەی دیار کوردە لەگەڵ کۆنگرێس کردی و ئەندامانی کۆنگرێسی ناچارکرد قسە بکەن، کاری پیرۆزتر و باشتربوو لەو ئۆفیسە بیرۆکراتیە تەمبەڵە (بەرپرسم لە رای خۆم)، مەکتەبی واشنتن ئەرکی خۆی بەباشی جێبەجێ نەکرد، نازانم چی کرد، ئێستاش بێدەنگن."

 

دواتر هاتە سەر باسی مەرسوومە کۆمارییەکە و گوتی: "ئەو مەرسوومە بە شتێکی گونجاو نابینم و پێی گەشبین نیم، ئەمە ساختەکارییە لە مافی نەتەوەیی کورد، لە دەستووردا دوو شێواز دانپێدانان بە زماندا هەن؛ زمانی نیشتمانی یان زمانی فەرمی."

 

 

د. سەربەست نەبی، باسی زمانی کوردی لە سووریا دەکات و دەڵێت: "جاران کە زمانی کوردی قەدەخە بوو، لە دەستووری سووریادا تەنیا زمانی عەرەبی زمانی فەرمی بوو، هیچ زمانێکی دیکە نەبوو، بەڵام رێنمایی نهێنی هەبوون کە هەرکەسێک بە کوردی بنووسێت یان شیعرێک بە زمانی کوردی لە گیرفانی ببینن، سزا دەدرا."

 

زیاتر دەڵێت: "لە سەردەمی بەعس نەتدەتوانی هیچ شتێک بە زمانی کوردی چاپ بکەیت، ئەمەی کە هەیە، پێشکەوتنێکە لەچاو ئەم بڕیارە، ئێستا دەتوانیت کتێبێکی کوردی چاپ بکەیت. بەڵام ئەم دانپێدانانە مەبەستی دانپێدانەنانیشە، دانپێدانانە بە کورد وەکو نەتەوە، بە مافی نەتەوەیی کوردیش، دەی بۆچی زمانی کوردی نەبێتە زمانێکی فەرمی لە سووریا؟ وەکو چۆن لە دەستووری عێراقدا زمانی کوردی فەرمییە. واتە ئەگەر هەر بڕیارێک بە هەردوو زمان دەرنەچێت، لەسەر کورد جێبەجێ نابێت، دەبێ بە کوردی و عەرەبیش دەربچێت ئەوکات کاری پێدەکرێت."

 

بە گوتەی د. سەربەست، "زمانی نیشتمانی هیچ واتایەکی نییە، چونکە بە زمانی نەتەوە ئەژمار ناکرێت، زمانی گرووپێکی رۆشنبیر ئەژمار دەکرێ نەک نەتەوەیی، واتە وەکو ئەسکیمۆکانی ئەمریکا کە هێشتا نەگەیشتوونەتە ئاستی نەتەوەیی، وەکو هیندییە سوورەکان یان ئەمازیخەکان لە مەغریب."

 

 

د. سەربەست نەبی دەڵێت: "ئێستا شتێک لە دەستووردا هەیە دەڵێ: یەکسان بوون لە ئاستی هاووڵاتی بوون و لە ئاستی سەروەری، کە تێیدا دان بە تۆدا نانێن کە نەتەوەی، لە رێککەوتنەکەی 10ی ئازاردا ئەمە هەڵە گەورەکە بوو. چونکە لەو رێککەوتنەدا کوردی وەکو کۆمەڵێکی رەسەن پێناسە کرد نەوەکو نەتەوەیی."

 

د. سەربەست زیاتر دەڵێت: "لێرەدا کورد نابنە کۆمەڵەیەکی سیاسیی بەڵکو دەبنە کۆمەڵەیەکی رۆشنبیری. ئەگەر تۆ کۆمەڵەیەکی سیاسی بیت، دەبێ پاسپۆرت بە هەردوو زمان هەبێت، ئاڵا، سروودی نیشتمانی، نوێنەرانی حکومەت و هەموو ئەمانە فێڵ و خافڵاندن بوو."

 

 

د. سەربەست کە شارەزای كاروباری ‏سووریایە، باسی مەرسوومەکەی سەرۆکی کاتیی سووریا دەکات و دەڵێت: "ئەم مەرسوومەی ئێستا شەرع دەریکردووە، دژی رێککەوتنی 10ی ئازار نییە، چونکە تێیدا کورد وەکو گەل پێناسە نەکراوە، بۆیە من هەر لە سەرەتاوە دژی ئەو رێککەوتنە بووم."

 

"لە خاڵێکدا دەڵێ: ئەوانە لە بنەڕەتدا کوردن. ئێمە لە بنەڕەتدا کورد نین، کوردین و تەواو. بۆیە ئەم جۆرە بڕیارانە پێویستی بە رێککەوتنێکی کۆمەڵایەتییە نەک مەرسووم، چونکە مەرسووم بە مەرسووم دەڕوات. ئەمەش لە دەسەڵاتی سەرۆکیی کاتیی سووریادا نییە."

 

 

د. سەربەست ئاماژە بەوە دەکات، "لە دەستوورەکانی پێشووی سووریادا، زیاتر لە 60 جار وشەی (عەرەبی و عرووبە) هاتووە، لە هەر رستەیەکدا عەرەبی و عرووبە هاتووە، ئێستاش ئەم مەرسوومە جێبەجێ بکرێت هیچ بۆ کورد ناکرێت."

 

 

د. سەربەست، باسی دیوێکی شاراوەی نێو مەرسوومەکە دەکات کە کە ناسنامەی هەموو سووریا وەکو یەک ئایین و نەتەوە دەپارێزێت. "مەبەستەکەی ئەمەیە، تەنانەت لە مەرسوومەکەدا دەڵێ: هاووڵاتییانی کورد لە دەوڵەتی سووریای عەرەبی."

 

دەشڵێت: "لە زمانی نیشتمانیدا، ناتوانیت لە دادگە بە زمانی خۆت قسە بکەیت، هیچ بڕیار و رێنماییەک بە زمانی تۆ دەرناچێت، نابێ دەوڵەت هیچ بۆ پەروەردە و فێرکردن بە زمانی تۆ خەرج بکات."

 

 

ئەحمەد شەرع، سەرۆککۆماری قۆناخی راگوزەری سووریا، رۆژی هەینی 16-01-2026، فەرمانێکی دەرکرد و تێیدا دانی بەوەدا نا کە کورد "بەشێکی بنەڕەتی و رەسەنی گەلی سووریان." هەروەها زمانی کوردیشی وەکو "زمانێکی نیشتمانی" ناساند و رۆژی نەورۆزیشی لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا کردە پشووی فەرمی.

 

لە فەرمانی ژمارە (13)ی ساڵی 2026دا، کە لەسەر بنەمای "بەرژەوەندیی باڵای نیشتمانی" دەرچووە، سەرۆکی سووریا جەختی لەوە کردووەتەوە، شوناسی کولتووری و زمانیی کورد "بەشێکی دانەبڕاوی شوناسی نیشتمانیی فرەڕەنگ و یەکگرتووی سووریایە."

 

یەکێک لە گرنگترین بڕگەکانی فەرمانەکە، هەڵوەشاندنەوەی سەرجەم ئاسەوارەکانی سەرژمێریی مشتومڕاویی ساڵی 1962ی پارێزگای حەسەکەیە، کە بەهۆیەوە سەدان هەزار کورد بێ وڵاتینامە کران. بەپێی فەرمانە نوێیەکە، وڵاتینامەی سووری بە هەموو ئەو کوردانە دەدرێت کە لە سووریا نیشتەجێن، بە بێ-ناسنامەکانیشەوە.

 

 

حاکم رزگار محەممەد ئەمین، لەبارەی مەرسوومەکەی سەرۆکی کاتیی سووریاوە دەڵێت: "نابێ ئێمە دژ بین، راستە هەموومان چاومان لەوەیە دەوڵەتی سەربەخۆمان هەبێت و ئەمە خەون و روئیای هەر کوردێکە، بەڵام تاوەکو لەگەڵ دەوڵەتەکانیت دەبێ بگونجێیت، گونجانێکی عەقڵانی و مەدەنی."

 

حاکم رزگار دەڵێت: "تائیستا عەقڵییەتی دیکتاتۆرییەت زاڵە و خەڵکی ئەم ناوچە بەوە گۆش کراوە، گرێی خۆ سەپاندن و نەخوێندنەوە تێماندا ماوە، بۆیە پێموایە دەبێ پێشوازی لەم مەرسوومە بکرێت. ئەمە [مەرسوومەکە] بەرهەمە و ئەم دانپێدانانە کەم نییە."

 

حاکم رزگار محەممەد ئەمین ئاماژە بەوە دەکات، "ئەگەر بەراوردێکی هەرێمی کوردستانی عێراق و رۆژئاوای کوردستان بکەین، ئەمەی ئێستا بەیانەکەی عەبدولڕەحمان بەزاز-م بیر دەخاتەوە لە 29ی نیسانی 1966، دکتۆر عەبدولڕەحمان کەسێکی مافپەروەر بوو، دەیزانی ماف چییە و چۆن رێزی مافی بەرامبەر و نەتەوەکان بگیرێت. مافی هاووڵاتی لەپێشینەیە، کە مافی هاووڵاتیبوونیت پارێزرا، ئیدی تۆ کێشەت نییە و لە ئەماندایت. ئەو بەیانەی 1966 بنەمایەک بوو بۆ بەیانی ئازاری 1970 کە حوکمی زاتیی لێکەوتەوە."

 

"باشترین کارێک کە ئێستا کراوە، داننان بوو بە وڵاتینامەی ئەو کوردانەی کە ئەو مافەیان پێنەدرابوو، هەرچەندە لە سەردەمی بەشار ئەسەدیش ئەو بڕیارە درا، بەڵام جێبەجێ نەکرا، ئێستا گەشبینم بە جێبەجێ بکرێت."

 

 

بە بڕوای ئەو یاسانە کوردە، ئێستا ئەحمەد شەرع هەموو دەسەڵاتێکی لە سووریا هەیە و دەڵێت: "نەک بۆ مەرسوومەکە، تەنانەت خودی دەستووریش هەر خۆیەتی، دەسەڵاتەکانی یاسادانن و جێبەجێکردن هەر لای خۆیەتی. گەڕانەوە لە دەستووری وڵاتێکی دامەزراوەیی، یاسایی و خاوەن سەروەری چاوەڕوانکراوە و راستییە، بەڵام دەبێ ئەوەی لە رێککەوتنەکەدا هاتووە بە دەستکەوتی بزانیت و لێی کەمنەکەیتەوە."

 

دەشڵێت: "شەرع دەتوانێت ئەم رێککەوتنە بکاتە مێژوویەک بۆ خۆی و ببێتە سەرۆکێکی شەرعی، دەشکرێ ببێتە هۆیەک بۆ رووخانی خۆی، چونکە ئێستا دەسەڵاتەکان زۆربەی لای خۆیەتی."

 

 

مەلا مورشید خەزنەوی، كەسایەتیی ئایینی دیاری ‏رۆژئاوای ‏‏كوردستان، میوانێکی دیکەی بەرنامەی لەگەڵ رەنج بوو. ئەو بە جۆرێکی دیکەی باسی رێککەوتن و مەرسوومەکەی سەرۆکی کاتیی سووریای کرد و گوتی: "ئەگەر تەنیا دانوستاندن و گفتوگۆ بەسبێت، ئەوە 70-80 ساڵە میللەتی ئێمە گفتوگۆ دەکات و دەبوو گەیشتباینە ئەنجامێک. شەڕی چەکداری، چەکهەڵگرتن، تێکۆشانی ئێستای کچ و کوڕانمان کارێکی زۆر مەزن بوو، لە عورفی کوردەواری و لە پەروەردەدا، کاتێک مرۆڤ بێ پشت و پەنا و لاواز دەبێ، کەس گوێی لێناگرێت."

 

خەزنەوی دەڵێت: "من هەمیشە دەڵێم، بە کوردبوونێکی سادە، ئەگەر زمانی منیش ناتەواو بێت، لەبەرەئەوەیە رۆشنبیریی من عەرەبییە، لەبەر ئەو گفتوگۆیەیە کە ئەنجامی نەبووە و ناچاربووم بە عەرەبی فێربم نەک بە زمانی دایکی خۆم."

مەلا مورشید خەزنەوەی نموونەیەک دەهێنێتەوە و دەڵێت: "کاتێک داپیرەم ئامۆژگاریی دەکردین، بۆ ئەوەی دوو برا پشتی یەکدی بگرن دەیگوت: دوو کەس لەسەر جادە رێیان لە کەسێک گرت و لێیان دەدا، ئەویش هاواری دەکرد، ئای پشتم. کەسەکان پێیان گوت، ئێمە لە هەر جێیەکت دەدەین تۆ هاواری پشتت دەکەیت! ئەویش پێی گوتوون، ئەگەر پشتم هەبایە ئێوە نەتاندەتوانی ئاوا لێم بدەن."

 

 

مورشید خەزنەوەی دەڵێت: ئەو خەباتە چەکدارییەی میللەتەکەمان شتێکی زۆر پیرۆزە، من تەنیا وەکو ئاینییەک ناڵێم جیهادە، لە رووی عەقڵ و لای کەسی زاناش ئەوە دیاری کراوە. ئەوەی حەرزەتی عیسا دەفەرمووێت، "ئەگەر کەسێک لەلای راستی دای، لای چەپیشی پێبدە با لێی بدات" بەڵام ئەگەر تۆ مافت دەوێ، شمشێری محەممەد هەڵگرە. ئێمە فەرموودەیەکی عیسامان هێنا کە دەڵێ: "یەکدیتان خۆشبوێ" بەڵام ئەم قسەیە نەبووە هاوکار بۆ ئەوەی میللەتەکەمان لە گورگ بپارێزێ. 

 

دەشڵێت: "شەڕی چەکداری و چەک زۆر گرنگن بۆ پاراستنی حەق و ماف، ئەو مەرسوومەی ئێستا باسی دەکەن، بەرهەمی خەباتی ئەو شەڕڤانانەیە، بەرهەم و خزمەتی ئەو شەهیدانەی رۆژئاڤایە."

 

 

مورشید خەزنەوی پێ وایە، لەم قۆناخەدا شەڕی میدیایی زۆر کاریگەر بووە، بەڵام پێیوایە کورد لەم شەڕەدا سەرکەوتوو نەبووە. "بەداخەوە لە شەڕی میدیاییدا زۆر شکستمان هێنا، رەخنە لە هەموو کورد و کوردستانییان دەگرم کاتێک راگەیاندنەکانی ئەحمەد شەرع شەڕێکی دەروونییان بەرامبەر شەڕڤانانی ئێمە دەکرد، بەداخەوە هەندێ جار ئێمە دەبووینە پشتیوان بۆ ئەوان، هەروەها لە پەیوەندیی نێودەوڵەتی و دیپلۆماسیدا شکستمان هێناوە، من رەخنە لە هەموو پارتە سیاسییەکان دەگرم، پێش هەمووان رەخنە لە خۆم دەگرم، لە کوردانی تاراوگە کە ئەو پەیوەندییەمان نییە بتوانین هاوار و ناڵەی میلـلەتەکەمان بگەیێنینە ناوەندی بڕیار."

 

مورشید خەزنەوی، لەناکاو قسە بە خۆی دەبڕێت و دەڵێت: بەڵام ئەوەم لەبیرکرد، "پێویستە سوپاسی پەیامنێرەکانی رووداو لە نیویۆرک و واشنتن کاک دیار و کاک نامۆ، بەڕاستی کاک دیار خزمەتێکی زۆر گەورەی کرد، ئەو خزمەتی ئەو کردی، هێندەی هەموو ئەو خزمەتە دەبوو کە ئێمە کردمان، ئەو خزمەتەی ئەو لە رووداو و لە پایتەختی کوردستان زۆر گەورەبوو، زۆر سوپاسی کاک دیار دەکەم و چاوی ماچ دەکەم."

 

 

مورشید خەزنەوی رەخنە لە پەیوەندیی دیپلۆماسیی کورد دەگرێت و دەڵێت: "رەخنە لە پەیوەندیی دیپلۆماسی دەگرم، بەتایبەتی رەخنە لە نوێنەری هەسەدە و مەسەدە لە ئەمریکا و ئەورووپا دەگرم."

 

لەبارەی مەرسوومەکەشەوە دەڵێت: "ئەگەر ئەم مەرسوومە بە کوردانی ئەورووپا، ئەوانەی خاک و ئاویان نییە، دەرکرابێ بەڕاستی زۆر زۆرە، بەڵام ئەگەر بۆ ئێمە کە خاوەن خاک و وڵاتین، زمان و کولتووری خۆمان هەیە، ئەوەی کە دەرکراوە حەق و مافمان نادات."

 

 

‏زریان رۆژهەڵاتی، بەڕێوەبەری ‏ناوەندی ‏لێكۆڵینەوەی ‏رووداو ‏‏‏‏دەڵێت: "ئەگەر سەیربکەین لە 2012ەوە تاوەکو 2025 چی لە رۆئاوای کوردستان روویداوە؟ راستە داگیرکەر هەیە و ستەم لە کورد کراوە، بەڵام ئێمەش خۆمان بەشێک بووین لەوەی کە روویداوە. هەر لە عەفرین و سەرێکانییەوە بیگرە تاوەکو دەگاتە ئەشرفییە و شیخ مەقسوود چەند ستەم لە کورد کراوە؟ بەڵام هەمووی بەمە پێناسە ناکرێتەوە."

 

دەڵێت: "لە مادەی شەشی ئەم رێککەوتنەی ئەحمەد شەرع و مەزڵووم عەبدی، ئەو بانگەشانە پشتڕاست دەکاتەوە کە دەیگوت، ئیدارەی رۆژئاوا داڵدەی ئەفسەرانی پێشووی رژێمی بەعس دەدات، کەواتە هەڵەیەکی تاکتیکیت کردووە، لەدوای 10ی ئازارەوە کۆمەڵێک خەلەلی تاکتیکیت کردووە، چونکە لە 10ی ئازار دەڵێت: شەڕی پاشماوەکانی بەعس دەکەم، بەڵام لە مادەی شەشی رێککەوتنەکە دەڵێ: پێویستە ناوی ئەو فەرماندانەمان پێبدات کە لە سنووری ئیدارەی رۆژئاوان، ئەمە واتای ئەوەیە کە ئەو لایەنە کوردییەی ئەمە واژۆ دەکات ئەوەش قبووڵ بکات کە کۆمەڵێک بەعس لە ژێر دەسەڵاتی ئیدارەی رۆژئاوادایە."

 

 

زریان رۆژهەڵاتی باسی خاڵێکی دیکەی نەرێنی دەکات لەبارەی کورد و دەشڵێت: "ئێمە وەکو کورد لە رووی تاکتیکییەوە تێنەگەشتین لەوەی کە خەریکە دونیا بگۆڕێت. دونیا چۆن گۆڕا؟ بەشار ئەسەد رووخا، ئێران لاواز بوو، کاریگەریی رووسیا لە سووریا کەمتر بوو و هاوکێشەیەکی نوێ دروست بوو، لە رووی سەربازیشەوە ئەوە گۆڕا کە سووریا بووە ئەندامی هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی دژی داعش."

 

زریان رۆژهەڵاتی ئاماژە بەوە دەکات، "لە شەڕی دژی داعشدا ئەمریکییەکان دۆریان لەگەڵ کورددا نەکرد، هەر لە سەرەتاوە گوتیان هاوپەیمانیی ئێمە لە چوارچێوەی شەڕکردنە دژی داعش، لە دیسەمبەری 2025 سووریا بە فەرمیی بووە ئەندامی هاوپەیمانان و ئەحمەد شەرعیش لە لیستی تیرۆر دەرهێنرا، لە دوو مانگی رابردوودا دەیان ئۆپەراسیۆنی هاوبەشیان کردووە کە سەرکردەی داعشیان کردووەتە ئامانج کە ئێمەی کورد نەمانتوانیوە ئەمە بکەین. تۆما باراکیش دەڵێ: بۆ ئێمە قۆناخی نوێی شەڕی دژی داعش گرنگە."

 

 

بەڕێوەبەری ناوەندی لێکۆڵینەوەی رووداو ئاماژە بەوە دەکات، "مشتومڕی دوای رێککەوتنەکە وەکو قاڵی دوا گورگ وایە، ئەو رێککەوتنە هەسەدە و ئەنەکەسە پێی رازیبوون و لە کۆبوونەوەکەی هەولێریش تۆم باراک لە 12 خاڵدا خستیە بەردەم لایەنی کوردی و لەسەری رازیبوون، دواتریش دوو خاڵی دیکەی بۆ زیاد کراوە."

 

 

یەکەم: ئاگربەستێکی دەستبەجێ و گشتگیر لە هەموو بەرەکان و هێڵەکانی بەریەککەوتن لە نێوان هێزەکانی حکومەتی سووریا و هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە)، لەگەڵ کشانەوەی هەموو پێکهاتە سەربازییەکانی هەسەدە بۆ رۆژهەڵاتی رووباری فورات وەک هەنگاوێکی سەرەتایی بۆ دووبارە بڵاوبوونەوە.

 

دووەم: رادەستکردنی تەواوەتی و دەستبەجێی کارگێڕی و سەربازیی پارێزگاکانی دێرەزوور و رەققە بۆ حکومەتی سووریا. ئەمە گواستنەوەی هەموو دامەزراوە و بنکە مەدەنییەکان دەگرێتەوە، لەگەڵ دەرکردنی دەستبەجێی مەرسوومەکان بۆ جێگیرکردنی فەرمانبەرانی ئێستا لە ناو وەزارەتە پسپۆڕەکانی دەوڵەتی سووریادا.

 

سێیەم: تێکەڵکردنی هەموو دامەزراوە مەدەنییەکان لە پارێزگای حەسەکە لە ناو دامەزراوەکانی دەوڵەتی سووریا و پێکهاتە کارگێڕییەکانی.

 

چوارەم: حکومەتی سووریا کۆنتڕۆڵی هەموو دەروازە سنوورییەکان، کێڵگە نەوتییەکان و کێڵگەکانی گاز لە ناوچەکەدا دەکات، کە پاراستنیان لەلایەن هێزە رێکخراوەکانەوە دابین دەکرێت بۆ دڵنیابوونەوە لە گەڕانەوەی سەرچاوەکان بۆ دەوڵەتی سووریا، لەگەڵ رەچاوکردنی بارودۆخی تایبەتی ناوچە کوردییەکان.

 

پێنجەم: تێکەڵکردنی تەواوەتیی هەموو کارمەندانی سەربازی و ئەمنیی هەسەدە لە ناو پێکهاتەکانی وەزارەتەکانی بەرگری و ناوخۆی سووریا لەسەر بنەمای "تاکەکەسی" لە دوای وردبینیی ئەمنیی پێویست، لەگەڵ پێدانی پلەی سەربازی، شایستە داراییەکان و پێداویستییە لۆجستییەکان.

 

شەشەم: سەرکردایەتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) پابەند دەبێت بە دوورکەوتنەوە لە گرتنەخۆی پاشماوەکانی رژێمی پێشوو لە ناو ریزەکانی خۆیدا و، دابینکردنی لیستی ناوی ئەو ئەفسەرانەی لە پاشماوەکانی رژێمی پێشوون و لە ناوچەکانی باکووری روژهەڵاتی سووریادا هەن.

 

حەوتەم: دەرکردنی مەرسوومێکی سەرۆکایەتی بۆ دامەزراندنی بەربژێرێک بۆ وەرگرتنی پۆستی پارێزگاری حەسەکە، وەک دڵنیاییەک بۆ بەشداریی سیاسی و نوێنەرایەتیی نێوخۆیی.

 

هەشتەم: نەهێشتنی بوونی سەربازیی قورس لە شاری کۆبانی و، پێکهێنانی هێزێکی ئەمنی کە لە دانیشتووانی شارەکە، لەگەڵ هێشتنەوەی هێزێکی پۆلیسی ناوخۆیی کە لە رووی کارگێڕییەوە سەر بە وەزارەتی ناوخۆی سووریا بێت.

 

نۆیەم: تێکەڵکردنی ئەو ئیدارەیەی بەرپرسە لە دۆسیەی زیندانیانی داعش و کەمپەکان، هەروەها ئەو هێزانەی بەرپرسن لە پاراستنی ئەم شوێنانە لەگەڵ حکومەتی سووریا، بە جۆرێک حکومەتی سووریا بەرپرسیارێتیی تەواوەتیی یاسایی و ئەمنی بەرامبەریان بگرێتە ئەستۆ.

 

دەیەم: پەسندکردنی لیستی ئەو بەربژێرانەی لەلایەن سەرکردایەتیی هەسەدەوە پێشکێش دەکرێن بۆ وەرگرتنی پۆستە باڵاکانی سەربازی، ئەمنی و مەدەنی لە ناو پێکهاتەی دەوڵەتی ناوەندیدا بۆ دڵنیابوونەوە لە هاوبەشیی نیشتمانی.

 

یازدەیەم: پێشوازیکردن لە مەرسوومی سەرۆکایەتی ژمارە 13ی ساڵی 2026، کە دان بە مافی کولتوور و زمانی کورد دا دەنێت بۆ چارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکانی پەیوەست بە مافەکان و پرسە مەدەنییەکان - لەوانە کێشەی کەسانی تۆمارنەکراو/بێ وەڵاتینامە و داواکارییەکانی مافی خاوەندارێتیی کەڵەکەبووی دەیەکانی رابردوو.

 

دوازدەیەم: هەسەدە پابەند دەبێت بە دەرکردنی هەموو سەرکردە و ئەندامە ناسووریاییەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) بۆ دەرەوەی سنوورەکانی کۆماری عەرەبیی سووریا بۆ دڵنیابوونەوە لە سەروەری و سەقامگیریی ناوچەیی.

 

سێزدەیەم: دەوڵەتی سووریا پابەند دەبێت بە بەردەوامبوون لە جەنگی دژی تیرۆر (داعش) وەک ئەندامێکی کارای هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی، بە هاوئاهەنگی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بۆ دڵنیابوونەوە لە تەناهی و سەقامگیریی ناوچەکە.

 

چواردەیەم: کارکردن بەرەو لێکتێگەیشتنەکان سەبارەت بە گەڕانەوەی ئارامیی شکۆمەندانەی دانیشتووانی ناوچەکانی عەفرین و شێخ مەقسوود بۆ سەر ماڵ و حاڵیان.

 

ئەحمەد شەرع، سەرۆککۆماری کۆماری عەرەبیی سووریا 

 

مەزڵووم عەبدی، فەرماندەی هێزەکانی سووریای دیموکرات