دەستوور لە کارنامەی حیزبەکاندا.. زۆربەیان داوای جێبەجێکردنی دەکەن

 

 

قسەکانی سەرۆک بارزانی لایەنەکان دێنێتە ئەو قۆناخەی، لە خولی نوێی پەرلەمانی عێراق هەوڵبدەن جێبەجێکردنی دەستوور ببێتە یەکێک لە ئەرکە سەرەکییەکانیان، زۆربەی لایەنە کوردستانییەکانیش لە کارنامەی بانگەشەی هەڵبژاردنیاندا باسیان لە دەستوور و جێبەجێکردنی کردووە.

 

 

داوای جێبەجێکردنی دەستوور بۆ مافەکانی کوردستان چەندین خولە کورد جەختی لێ دەکاتەوە، بەڵام هەر جارە کێشەیەک بۆ مافەکانی کوردستان دێتە پێش، پارتی دیموکراتی کوردستان وەکو گەورەترین فراکسیۆنی کوردستانی لە پەرلەمانی عێراق، لە باسی دەستووردا لە کارنامەکەیدا دەڵێت، "جەخت لە جێبەجێكردنی دەستووری هەمیشەیی عێراق دەكاتەوە، پارتی بەردەوام دەبێت لە كاركردن بۆ جێبەجێكردنی مادەی 140ی دەستووری هەمیشەیی عێراق، بەو میكانیزمانەی خودی دەستوورەكە دەستنیشانی كردوون."

 

پارتی پابەندنەبوون بە دەستوور و وەلانانی بنەما دەستوورییەكان بە سەرچاوەی هەرە سەرەكیی كێشە كەڵەكەبووەكانی عێراق دەزانێت.

 

هەروەها یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە کارنامەکەیدا لە باسی دەستووردا داوا دەکات، "لایەنەکان پابەندبن بە سیستمی فیدراڵی، کە دەستووری عێراق دانی پێداناوە." داوا دەکات، دەستوور بکرێتە بنەما بۆ چارەسەری کێشەکانی هەولێر و بەغدا.

 

هەروەها لە کارنامەکەیدا یەکێتی دەڵێت، "دەستووری عێراق بەرزرترین و باڵاترین مەرجەعە بۆ ئیدارەدانی دەوڵەت و رێکخستنی پەیوەندیی نێوان پێکهاتەکان، دەبێت بە روحییەتی سازان و هاوبەشی و یەکسانی کار بە مادەکانی دەستوور بکرێت، بەدووربێ لە شیکردنەوەی تاکلایەنەی بەرژەوەندخوازی، بەرگریکردن لە سیستمی فیدراڵیی (ئیتحادی) کە زەمانەتی هاوبەشیی راستەقینەیە لەنێوان بەغدا و هەرێمی کوردستان. گەشەپێدانی دەسەڵاتەکانی هەرێمی کوردستان و پارێزگاکانی بەپێی بنەماکانی دەستوور، دەست نەبردن بۆ سەربەخۆیی دەسەڵاتە ئیداری و داراییەکانیان."

 

 

جگە لە پارتی و یەکێتی، یەکگرتووش باسی جێبەجێکردنی دەستوور دەکات، حیزبە ئیسلامییەکە لە کارنامەکەیدا دەڵێت، "ماف و دەستکەوتەکانی خەڵکی کوردستان بەپێی دەستوور بپارێزرێت." ئەو خاڵەش بە "ئامانجی ستراتیجی" دادەنێت و دەڵێت، "پابەندبوون بە هەموو بڕگەكانی، پابەندبوون بە جێبەجێكردنی ماددە دەستوورییە تایبەتەكانی هەرێمی کوردستان، وەکو بودجە، نەوت و غاز، مووچە و هێزی پێشمەرگە، لەگەڵ رەتكردنەوەی هەر رێكارێكی تاكلایەنە كە كاریگەریی لەسەر دەسەڵاتەكانی هەرێمی کوردستان و مافەكانی هاووڵاتییانی هەبێت، جگە لەوەش داوای رێکخستنەوەی پەیوەندیی هەولێر و بەغدا دەکات لەسەر بنەمای دەستوور، بەتایبەت بۆ شایستە داراییەکان، کارکردنیش بۆ جێبەجێکردنی مادەی 140ی دەستووری عێراق لەڕێگەی میكانیزمی روون و دیاریكراو، بە شێوەیەك كە شەراكەتێكی راستەقینە لەنێوان پێكهاتە جیاوازەكاندا لە بەڕێوەبردنی ئەو ناوچانەدا دابین بكات،" بە یەکێک لە ئامانجەکانیشی دادەنێت.

 

هەروەها کۆمەڵی ئیسلامی وەکو حیزبێکی دیکە لە بەغدا، بە هەمان شێوە لە کارنامەکەیدا باسی دەستووری کردووە و دەڵێت، "جێبەجێکردنی دەستووری هەمیشەیی عێراق و پیادەکردنی ئەو ماددە دەستوورییانەی مافەکانی گەلی کوردستان لەخۆدەگرن لە بوارەکانی سیاسی، ئابووری و دارایی، رۆشنبیری و ئیدارییەوە،" ئامانجیانە.

 

ئەو حیزبە جەخت دەکاتەوە لە جێبەجێکردن و پابەندبوون بە ماددەی دووی دەستووری عێراق، "بۆ پارێزگاریکردن لە پێگەی ئایینی پیرۆزی ئیسلام لە پرۆسەی یاساداناندا دەکات."

 

هەروەها، "رێکخستنەوەی سوپای عێراقی لەسەر بنەمای نیشتمانیی دوور لە بنەمای تائیفی، بە رەچاوکردنی مافەکانی هێزی پێشمەرگە لە چوارچێوەی دەستووری عێراقدا."

 

لەبارەی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کوردستان، ئەو حیزبە دەڵێت، هەوڵی جێبەجێکردنی مادەی 140ی دەستووری عێراق دەدەن؛ "بەئامانجی چارەسەرکردنی کێشەی کەرکووک و سەرجەم ناوچە جێناکۆکەکان و قەرەبووکردنەوەی زیانلێکەوتووان و بەدواداچوون بۆ یەکلایی کردنەوەی دۆسیەکانیان."

 

هەروەها رەوتی هەڵوێست کە یەکەمجارە بەشداری لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراقدا دەکات، لە کارنامەکەیدا لە چەندین خاڵدا باسی دەستوور دەکات، لە خاڵی شەشەمی کارنامەکەیدا دەڵێت، "سەلماندنی زمانی کوردی وەکو زمانی پلە یەک لە عێراق بەپێی مادەی 4ی دەستوور."

 

هەروەها لەبارەی مافی پێشمەرگە دەڵێ، "هێزەکانی پێشمەرگه ببێته سوپایەکی یەکگرتووی بەهێزی نیشتمانیی ناحیزبی، ببێتە بەشێک له هێزی بەگریی نیشتمانی له عێراقدا، مووچه و ماف و شایسته داراییەکانیان هاوتای سەربازی عێراق بكرێت، وەکو له مادەی (121)ی دەستووری عێراقدا هاتووە."

 

هەروەها داوای دەرکردنی یاسا فیدراڵییەکان و دامەزراندنی ئەنجوومەنی فیدراڵ دەکات بەپێی دەستوور، لەگەڵ کارکردن بۆ بەگەڕخستنەوەی مادەی 140ی دەستوور.

 

کارنامەی هەڵوێست لە 15 خاڵ پێکهاتووە، زۆربەیان بە پشتبەستن بە مادەکانی دەستوور داوا و داخوازی و ئامانجی رەوتەکەی تێدا باسکراوە.

 

نەوەی نوێ لەو 6 خاڵەی لە کارنامەکەیدایە و دەست رووداو کەوتووە، لە هیچ خاڵێکدا باسی دەستووری نەکردووە، گوتەبێژی حیزبەکە رەتیکردەوە وەڵامی هیچ پرسیارێک بداتەوە لەسەر کارنامە و داوای جووڵانەوەکە بۆ دەستوور و جێبەجێکردنی.