چەند حیزبێکی کوردستان لە کارنامەکانیاندا باسی ئافرەتیان نەکردووە

 

 

هەموو پارتە حکومڕانەکان و ئۆپۆزیسیۆنەکانیش لە کارنامەکەیاندا، لەسەر پرسی مووچە و یاسای نەوت و گازدا هاوئامانج بوون و هەموویان هەڵدەدەن بۆ چارەسەرکردنی ئەم پرسانە. بەڵام تەنیا پارتی، یەکێتی، کۆمەڵ و یەکگرتوو لە کارنامەکانیاندا باسی ژن و مافەکانیان کردووە.

 

پارتی دیموکراتی کوردستان، لە کارنامەکەیدا باسی لەوە کردووە کە دەیەوێت هەلی کاری زیاتر بۆ گەنجان بە دادپەروەرانە بڕەخسێنێت و کار دەکات بۆ فراوانکردنی رۆڵی ژنان لە هەموو بوارەکانی ژیاندا.

 

یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، کار دەکات بۆ پاراستنی مافە یاساییەکانی ژنان و دابینکردنی مووچە و هاوکاریی پێویست بۆ ئەو خێزانانەی پیاوەکانیان لەدەست داوە.

 

یەکگرتووی ئیسلامی، لە کارنامەکەیدا باسی لە کاراکردن و برەودان بە رۆڵی ژنان لە ژیانی سیاسی، کۆمەڵایەتی و ئابووریدا کردووە و کار دەکەن بۆ دۆزینەوەی هەلی کار و پشتگیریی دارایی گونجاو بۆیان.

 

کۆمەڵی دادگەری لە کارنامەکەیدا جەخت لەسەرکاراکردنی رۆڵی ئافرەت و رەخساندنی دەرفەت بۆیان دەکاتەوە.

 

رەوتی هەڵویست لە کارنامەکەیاندا باسی مافی ژنان و ژنی نەکردووە. بەربژێرێکی هەڵوێست دەڵێت، "دیدگەی و ئامانجی ئێمە دادپەروەرییە لە پەرلەمانی عێراق، گرنگ نییە ژن یاخود پیاو ئەو ئامانجە بەدی دەهێنێت، گرنگ ئەوەیە دادپەروەری بچەسپێت."

 

هەروەها جووڵانەوەی نەوەی نوێ لە کارنامەکانیاندا باسیان لە ژنان و مافەکانیان نەکردووە.

 

 

پارتی دیموکراتی کوردستان، لە کارنامەکەیدا دەڵێت، "کاردەکەین بۆ رەخساندنی هەلی کاری زیاتر و بەردەوام، بەتایبەتی بۆ لاوان، هەروەها دانانی بەرنامەیەکی دادپەروەرانە. پاراستن و رێزگرتنی مافەکانی ژنان و کارکردنی بەردەوام لەپێناو فراوانکردنی رۆڵ و بەشداریی زیاتری ژنان لە هەموو بوارەکانی ژیاندا."

 

رەخساندنی کەشێکی کۆمەڵایەتیی و دوور لە جیاکاری و دەمارگیریی رەگەزی یەکێکی دیکە لە ئامانجەکانی پارتییە، "کە تیایدا هەردوو رەگەز یەکسان بن لە بەشداریکردنی کارا لە بەرپرسیارێتی و سەرکردایەتی، بنیادنان و پێگەیاندن لە گشت کایە سیاسی، کارگێڕی، ئابووری، کۆمەڵایەتی، کولتووری، زانستی، خزمەتگوزاری و رێکخراوەییدا."

 

 

لە کارنامەی یەکێتیدا هاتووە کە کار دەکەن بۆ ئەوەی هانی حکومەتی عێراق بدەن، بۆ زیادکردنی هەلی کار لە دامودەزگاکانی حکومەت و کەرتی تایبەت.

 

بەپێی کارنامەکەی یەکێتی، کار دەکەن بۆ "دەرکردن و هەموارکردنی یاساکانی تایبەت بە ژنان و پاراستنی مافە یاساییەکانیان و رۆڵ پێدانیان بۆ بەشداریکردن لە ناوەندەکانی بڕیاری سیاسیدا، هەروەها دابینکردنی مووچە و هاوکاریی پێویست بۆ ئەو خێزانانەی پیاوەکانیان لەدەست داوە و هیچ داهاتێکیان نییە بۆ بەخێوکردنی منداڵەکانیان."

 

 

لە کارنامەی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستاندا هاتووە، "رۆڵی ژنان کاراتر دەکەین، بە بڕەودان بە تواناکانی ژن و گەنجان بە شێوەیەکی سیاسی، ئابووری و کۆمەڵایەتی، لە رێگەی بەشداریکردنی چالاکانەیان لە کاری سیاسی و بڕیاردان و ئەرکە ئابووری و کۆمەڵایەتییەکان، دۆزینەوەی هەلی کار و پشتگیریی دارایی گونجاو بۆیان، کە بریتییە لە دابینکردنی قەرزی بچووک و مامناوەند بۆ بەهێزکردنی سەربەخۆیی ئابوورییان، هەروەها بەدیهێنانی دادپەروەری لە نوێنەرایەتی و بەشداریکردنی سیاسی و کارگێڕیدا لە رێگەی جێبەجێکردنی کۆتای ژنان."

 

بەپێی کارنامەکەیان، پاراستنی مافی ژنان و نەهێشتنی داب و نەریتی نەرێنیی جیاکاری یەکێکی دیکەیە لە ئامانجەکانی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان لە رێگەی "سڕینەوەی ئەو رەفتارە کۆمەڵایەتییانەی دژی مافی ژنانن، رێگریکردن لە هەموو شێوەکانی چەوساندنەوە و توندوتیژی، هەموارکردنەوەی ئەو یاسایانەی کە جیاکاریی نادادپەروەرانە و توندوتیژیی خێزانی چەسپاندووە، هەروەها بەهێزکردنی رۆڵی راگەیاندن و چاودێریی کۆمەڵایەتی لە رێگەی رێگریکردن لە رووماڵکردنی راگەیاندنی نەرێنی کە زیان بە ژن و خێزان دەگەیێنێت و پاراستنی بەها و ئەدەبی کۆمەڵگە، پێکهێنانی ئەنجوومەنێکی باڵا بۆ کاروباری ژنان؛ بۆ چاودێریکردنی جێبەجێکردنی یاسا تایبەتەکانی ژن و خێزان بە هاوکاری لەگەڵ رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی، بۆ دڵنیابوون لە کاریگەریی جێبەجێکردنی سیاسەتە گشتییەکان".

 

 

کۆمەڵی دادگەری لە کارنامەکەیدا رایگەیاندووە، کار دەکەن بۆ پێکەوەژیانی ئاشتییانە لەسەر بناخەی دادپەروەری لەگەڵ هەموو نەتەوە و ئایین و ئاینزاکانی دیکەی عێراق و هەرێمی کوردستان.

 

لەگەڵ "بەرجەستەکردن و مسۆگەرکردنی مافەکانی تورکمان، ئاشووری، کلدان و سریان و کەمەنەتەوەییەکانی دیکە لە عێراق بەپێی یاسا و کاراکردنی رۆڵی ئافرەت و رەخساندنی دەرفەت بۆیان، تاوەکو بتوانن ئەرک و رۆڵی کارای خۆیان لە کۆمەڵگە دا ببینن."

 

 

کارنامەی رەوتی هەڵوێست بۆ هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی عێراق لە 15 خاڵ پێکهاتووە، بەڵام باسی ژن و مافەکانی نەکراوە.

 

د. رێبوار کەریم، بەربژێری رەوتی هەڵوێست لە بازنەی سلێمانی بە تۆڕی میدیایی رووداوی گوت، "دیدگەی و ئامانجی ئێمە دادپەروەرییە، ئێمە بەرنامەیەکمان بۆ کارکردن داناوە و پێمان وایە، دەبێت دادپەروەری جێبەجێ بکرێت، جا گرنگ نییە ژن یاخود پیاو جێبەجێی دەکات."

 

بەپێی ئەو کارنامەیەی جووڵانەوەی نەوەی نوێ کە دەست تۆڕی میدیایی رووداو کەوتووە، باسی ژن و مافەکانی نەکراوە.