میسر و ئوردن داوای دیالۆگ لە عێراق و کوێت دەکەن

 

 

رۆژی دووشەممە (23-02-2026)، وەزارەتی دەرەوەی میسر لە راگەیێندراوێکدا رایگەیاند، قاهیرە بە "بایەخ و نیگەرانییەکی قووڵەوە" چاودێری ئەو لیستی پۆتان و نەخشانە دەکات کە عێراق رادەستی نەتەوە یەکگرتووەکانی کردووە. میسر داوای لە هەردوو وڵات کرد "زمانی ئەقڵ و دانایی" بخەنە پێش و رایگەیاندووە: "ئامادەین بۆ پێشکەشکردنی هەر جۆرە پاڵپشتییەک بە مەبەستی لێکنزیککردنەوەی دیدگەکان و گەیشتن بە لێکتێگەیشتنێکی هاوبەش بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەکان."

 

قاهیرە جەخت لە ''پێویستیی پابەندبوون'' بە بنەماکانی پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان و ''پاراستنی سەقامگیریی ناوچەکە'' دەکاتەوە و دەڵێت، "دەبێت رێز لەو سنوورانە بگیرێت کە بەپێی بڕیارە نێودەوڵەتییەکان جێگیر کراون."، هۆشداریش دەدات لە "هەر هەنگاوێکی تاکلایەنە کە ببێتە هۆی ئاڵۆزکردنی پەیوەندییە مێژووییەکانی نێوان وڵاتانی عەرەبی" و داوا دەکات هەموو رێکارەکان لە چوارچێوەی "شەرعییەتی نێودەوڵەتی و رێزگرتنی بەرامبەر"دا بن."

 

هاوکات، وەزارەتی دەرەوەی ئوردن پاڵپشتیی تەواوی خۆی بۆ سەروەریی کوێت لەسەر تەواوی ناوچە دەریاییەکانی دەربڕی. ئوردن جەختی لە پێویستی رێزگرتن لە رێککەوتنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ یاسای دەریایی ساڵی 1982 کردووەتەوە و دەڵێت، دەبێت کێشەکان تەنیا لە رێگەی زمانی گفتوگۆ و رێزگرتن لە پرەنسیپەکانی ''دراوسێیەتی باش'' چارەسەر بکرێن.

 

ئوردن داوا دەکات کار بەو رێککەوتنانە بکرێت کە پێشتر لە نێوان بەغدا و کوێتدا واژۆ کراون و وەک بنەمایەکی یاسایی پارێزراون. 

 

عەممان جەخت دەکاتەوە کە دەبێت پرەنسیپی 'هاوسێیەتیی باش' بکرێتە بنەمای مامەڵەکردن بۆ رێگریگرتن لە هەر جۆرە تێوەگلانێک لەگەڵ پۆتانە دەریاییەکانی وڵاتی دراوسێ، "بە شێوەیەک کە بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی هەردوو گەلی برا لە هەموو جۆرە هەڕەشە و لێکەوتەیەکی نەرێنی بپارێزرێن."

 

 

لەلایەکی دیکەوە، سعودیە بە تووندی هاتووەتە سەر هێڵ و نیگەرانیی خۆی لە بەرامبەر هەنگاوەکەی عێراق دەربڕیوە. 

 

وەزارەتی دەرەوەی سعودیە رایگەیاندووە، ئەو نەخشانەی عێراق ناوچەیەکی زۆری "دابەشکراوی" نێوان سعودیە و کوێت دەگرێتەوە، کە بەپێی رێککەوتنەکان هەردوو وڵات هاوبەشن لە سامانە سرووشتییەکانیدا. سعودیە دەڵێت، "نەخشە نوێیەکانی عێراق پێشێلکارییە بەرامبەر سەروەریی کوێت لە ناوچەکانی فشت قەید و فشت عیج و ئێمە بانگەشەی هەر لایەک بۆ هەبوونی ماف لەو سنوورانەدا رەت دەکەینەوە."

 

 

ئەم کاردانەوە نێودەوڵەتییانە دوای ئەوە هاتن کە حکومەتی عێراق لە ڕێگەی بڕیاری ژمارە 266ی ساڵی 2025، نەخشەی نوێی سنوورە دەریاییەکانی ڕادەستی نەتەوە یەکگرتووەکان کرد.

 

 کوێت دەستبەجێ کاردانەوەی نیشاندا و زەید عەباس شەنشول، کاربەڕێکەری باڵیۆزخانەی عێراقی لە وڵاتەکەی بانگهێشت کرد و یاداشتێکی ناڕەزایەتی تووندی پێدا. 

 

کوێت بەغدا تۆمەتبار دەکات بەوەی دەستکاریی پۆتانی ناوچەگەلێکی کردووە کە پێشتر هیچ کێشەیەکیان لەسەر نەبووە.

 

بەڵام وەزارەتی دەرەوەی عێراق سوورە لەسەر هەڵوێستەکەی و رایگەیاندووە، دیاریکردنی مەودای دەریایی پرسێکی "سەروەرییە" و بۆ هیچ وڵاتێک نییە دەستوەردانی تێدا بکات. فوئاد حوسێن، وەزیری دەرەوەی عێراق، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ وەزیری دەرەوەی عومان ئاماژەی بەوە کرد، کوێتیش لە ساڵی 2014 هەمان هەنگاوی بەبێ راوێژ لەگەڵ عێراق هاوێشتووە.

 

تەنگژەکە لە کاتێکدایە، سنوورە دەریاییەکانی نێوان هەردوو وڵات لە دوای ساڵی 1993وە و بەپێی بڕیاری 833ی نەتەوە یەکگرتووەکان دیاریکراون، بەڵام نەخشە نوێیەکانی عێراق و دەرکەوتنی ناوچەی وەک "فشتولقەید و فشتولعەیج" لە نێو سنوورە ئاوییەکاندا، دۆسیە مێژووییەکەی جارێکی دیکە کردووەتەوە.