رێکخراوی فاو بۆ رووداو: زیادبوونی نرخ جیهانییە و 22٪ زیادیکردووە

 

رۆژی چوارشەممە 13ـی نیسانی 2022، د. سەڵاح ئەلحاج، نوێنەری رێکخراوی فاو لە عێراق لە کاتی بەشداریکردنی لە بووڵتەنی هەواڵە ئابوورییەکانی تۆڕی میدیایی رووداو کە محەممەد شێخ فاتیح پێشکێشی دەکات، باسی لە کاریگەرییەکانی جەنگی رووسیا و ئۆکرانیا کرد، بە تایبەت لە رووی زیادبوونی نرخی خۆراک و کاڵاوە و گوتی، "گرێدان و پەیوەندییەکی سەرەکی و گرنگ هەیە لە نێوان ماددە سەرەکییەکان کە گرنگە لەسەر ئاستی خۆراک، بەتایبەتی گەنم و رۆنی رووەکی، لەگەڵ ئەوەی پەیوەندی بە بەرهەمی کشتوکاڵییەوە هەیە، ئێستا بەو پێیەی ئەو دوو وڵاتە [رووسیا و ئۆکراینا]، نزیکەی 30٪ هەناردەی بازاڕی جیهانی پێکدەهێنن، بۆیە جەنگە بووەتە هۆی زیادبوونی نرخ، رێکخراوی خۆراک و کشتوکاڵی جیهانی 'فاو' بە رێژەی 8 بۆ 22٪ خەمڵاندوویەتی." 

 

نوێنەری رێکخراوی فاو لە عێراق ئاماژە بەوەش دەکات، "زیادبوونی نرخ جیهانییە، رەنگدانەوەی لەسەر توانای کڕین هەیە بۆ ئەوانەی داهاتیان سنووردارە، بۆیە سەرەتا کاری کردووەتە سەر بوونی ماددە سەرەکییەکان، چەندین وڵات لە هەوڵدان بۆ ئەوەی ئەو ماددانە لە وڵاتانی دیکە دەستبخەن، وەک وڵاتانی ئەرژەنتین و ئەمریکا، بەڵام ئەمە تێچووی زۆر دەکەوێت، کێشەی لۆجستیش هەیە کە پەیوەندی بە هەناردەکردن و تێچووی هەناردەکردن و بارەوە هەیە کە زیادیان کردووە." 

 

سەبارەت بە کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی بەسەر هەرێمی کوردستان و عێراق و هاوکارییەکانی رێکخراوەکە، نوێنەری رێکخراوی فاو لە عێراق پێیوایە، "گرنگتر لە هاوکاری راستەوخۆ ئەوەیە کە دەستمان بە گفتوگۆکردن کردووە، ئەمە زۆر گرنگە لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵیدا. دوو خاڵی زۆر گرنگ هەن، پێویستە بۆ ئێمە و بۆ هەمووان روون بن، ئەوەی گرنگە ئێمە لە قۆناخێکی گرنگداین، گفتوگۆ دەکەین لەبارەی ئامادەکارییەکانی دانانی نەخشەیەکی جێبەجێکردن و پلانی وەبەرهێنان لە کەرتی کشتوکاڵ و پلانێکی جێبەجێکردنی ستراتیجیەتی ئاسایشی خۆراک کە زۆر گرنگە، ئەمەش گرێدراوە بە پڕۆژە و بەرنامەوە، لەوانەش پەرە بە کەرتی کشتوکاڵ بدرێت، کاریگەرییە مامناوەند و درێژ مەوداکان لەبەرچاو بگیرێن، بۆ بابەتی ئاسایشی خۆراک و هەموو ئەوانەی پێوەی گرێدراون، ئەمەش زۆر گرنگە." 

 

سەڵاح ئەلحاج جەخت لەوە دەکاتەوە، "ناکرێت تەنیا سەیری ئەو بابەتە بکەین لە رووی جیاوازیی و کاریگەری بەسەر نرخ و کاریگەرییە راستەوخۆکانی، بەڵکو دەبێت گرنگی زیاتر بدرێت بە بابەتی بەرهەمهێنان و بەرهەمهێنەران، لە ئاستی مامناوەند و درێژمەودا، تاوەکو گەرەنتی کاریگەرییەکانی دواتر بکەین، بەداخەوە کاریگەرییەکانی تەنیا ئێستا نییە، بەڵکو بۆ ساڵانی داهاتووش دەبێت." 

 

باسی لە کاریگەرییەکانی گۆڕانی کەشواهەوا کرد لەسەر عێراق و هەرێمی کوردستان و دەڵێت، "بە داخەوە ئەگەر ئاماژەکانی گرێدراو بە گۆڕانی کەشوهەوا بەشێوەیەکی سەرەکی لەبەرچاوبگرین، تێبینی دەکەین کاریگەرییە نەرێنییەکانی زیاتر بەسەر ناوچەکانی باشووری عێراقە، ئەمەش کارێکی سروشتییە، چونکە ئەو ناوچە گرفتی کەمبارانی، کەمئاوی، وشکەساڵی و زیادبوونی سوێری ئاوی هەیە." 

 

باس لەوەش دەکات، "پێویستە شتێکی دیکەش لەبەرچاو بگرین، وێڕای پەتای کۆرۆنا و جەنگی رووسیا و ئۆکراینا، ئەویش گۆڕانکارییەکانی کەشوهەوایە، هەموو ئەوانە کاریگەرییان هەبووە و کاریگەریی نەرێنی زیاتریان دەبێت لەسەر کەرتە سەرەکییەکان." 

 

نوێنەری رێکخراوی فاو راشیدەگەیێنێت، "پێویستە گرنگی بدرێت بە پلانی مامناوەند و درێژخایەنی تایبەت بە بابەتی کشتوکاڵ و وەبەرهێنان و رۆڵی کەرتی تایبەت لە کەرتی کشتوکاڵ و هەموو ئەوانەی بە بەرهەمهێناوە گرێدراون، بەرهەم و کەرەستەی کشتوکاڵی و خۆراک و پێویستییەکانی بەرهەمهێنان بۆ جووتیاران ئەمە زۆر گرنگە، لەگەڵ بەکارهێنانی ئاو و توانای چۆنییەتی بەکارهێنانی ئاو، چونکە ئەگەر ئاو بەشێوەیەکی باش بەکارنەهێندرێت زیانێکی زۆر دەکەین."