پانێڵێکی ئەنجوومەنی ئەتڵەنتیک: جەنگ لاوازییەکانی کەرتی وزەی عێراقی دەرخست

 

پانێڵەکە، کە بە ناونیشانی (گۆڕانکاری لە ئابووریی وزەی عێراقدا) بەڕێوەچوو، تێیدا باس لەوە کرا، پێویستە حکومەتی نوێی عێراق چاکسازیی ریشەیی بکات بۆ ئەوەی چیدیکە وڵاتەکە بارمتەی گۆڕانکارییە جیۆسیاسییەکان نەبێت و بتوانێت سامانی وزەی خۆی بۆ گەشەی ئابووری و دابینکردنی خزمەتگوزاری بەکاربهێنێت.

 

مەجید جەعفەر، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای نەوتی کریسێنت، کە بەهۆی "سەرهەڵدانەوەی گرژییەکانەوە" نەیتوانیبوو ئامادەی کۆنفرانسەکە بێت و بەشێوەی ئۆنلاین بەشداریکرد، رایگەیاند: "عێراق لە خاڵێکی وەرچەرخانی چارەنووسسازدایە. ئەم جەنگە بە تەواوی لاوازییەکانی دەرخست، بەڵام لە هەمان کاتدا پێویستیی چاکسازی و وەبەرهێنانەکانیشی روونتر کردەوە."

 

1. گەمارۆی هورمز: "گەمارۆی هورمز لاوازیی رێڕۆی هەناردەکردنی عێراقی دەرخست."

 

2. بڕینی گازی ئێران: "بڕینی لەناکاوی گازی هاوردەکراو لە ئێرانەوە، تۆڕی کارەبای خستە دۆخێکی مەترسیدارەوە."

 

3. هێرش لە هەموو لایەکەوە: جەعفەر بەشێوەیەکی سەرنجڕاکێش گوتی، "عێراق تاکە وڵات بوو کە لەلایەن هەموو لایەنەکانەوە هێرشی کرایە سەر؛ ئەمریکا، ئیسرائیل، میلیشیاکان و خودی ئێرانیش. ئەمەش لاوازی و ناسکیی دۆخی دەوڵەتی دەرخست."

 

بەڕێوەبەری کریسێنت ئاماژەی بەوەشکرد، کۆمپانیاکەیان لە هەرێمی کوردستان، کە لە چوار ساڵی پێش جەنگەکە 11 جار هێرشی کراوەتە سەر، لە کاتی جەنگەکەدا بەشێوەیەکی کاتی کارەکانی راگرتووە، بەڵام دواتر دەستیپێکردووەتەوە. گوتیشی، "ئێستا کۆمپانیاکان لە باکوورەوە بۆ باشوور دەستیان بە کارەکانیان کردووەتەوە."

 

دنیا چەلەبی، نوێنەری کۆمپانیای تۆتال ئێنێرجی لە عێراق، پلانی گەورەی کۆمپانیاکەی بۆ گۆڕینی کەرتی وزەی عێراق خستەڕوو.

 

 

1. کۆکردنەوەی گازی هاوەڵ: چارەسەرکردنی گازی هاوەڵ بۆ ئەوەی چیدی نەسووتێنرێت و لەبری ئەوە بۆ وێستگەکانی کارەبا بەکاربهێنرێت.

 

2. وزەی خۆر: پرۆژەیەکی یەک گێگاواتیی وزەی خۆر، کە بۆ یەکەمجارە بەم قەبارەیە لە عێراقدا جێبەجێ دەکرێت و کارەبای پاک دابین دەکات.

 

3. گەشەپێدانی کێڵگەی رەتاوی: پەرەپێدانی کێڵگەی نەوتی (رەتاوی) لە نزیک بەسرە.

4. چارەسەرکردنی ئاوی دەریا: بەکارهێنانی ئاوی دەریا بۆ پاڵپشتیکردنی کێڵگە نەوتییەکان.

 

چەلەبی گوتی، "تۆتال ئێستا یاریزانێکی گەورەیە لە کەرتی بەرهەمهێنانی عێراقدا و پرۆژەکەمان وەڵامدەرەوەی پێویستییە بنەڕەتییەکانی عێراقە."

 

بەڕێوەبەری پانێڵەکە، جیۆفری پایت، دوو پرسیاری سەرەکیی ورووژاند: کاریگەریی داخستنی تەنگەی هورمز چی بووە و ئەرکی لەپێشینەی حکومەتی نوێی عێراق چی دەبێت؟

 

مەجید جەعفەر لە وەڵامدا گوتی: "دۆخی کارەبا ئێستا بەهۆی مامناوەندیی کەشوهەواوە باشە، بەڵام لەگەڵ هاتنی هاویندا، حکومەت خۆی رایگەیاندووە کە کورتهێنانێکی روون روودەدات." ئەمەش وەک جەعفەر گوتی: "پەلەکردن لە پەرەپێدانی گازی ناوخۆیی و چاکسازی لە کەرتی کارەبادا دەکاتە پێویستییەکی بەپەلە."

 

لە کۆتاییدا، مەجید جەعفەر گوتی، سەرەڕای هەموو کێشەکان، ئەو گەشبینە. "عێراق وڵاتێکە خاوەنی سامانێکی سرووشتیی زەبەلاحە، دووەم گەورەترین یەدەگی نەوتی هەیە، دانیشتووانێکی گەنج و پێگەیەکی ستراتیژیی هەیە. بەڵام هەموو ئەمانە بەندە لەسەر یەک شت: جێبەجێکردن. دەبێت کۆدەنگیی سیاسی بگۆڕدرێت بۆ جێبەجێکردن و بەڕێوەبردنێکی دروست."