عێراق باجی لەسەر ئۆتۆمبێل و زێڕ زیاد کرد

 

 

سامر قاسم داوود، بەڕێوەبەری گشتیی دەستەی گومرگەکانی عێراق، رۆژی شەممە 16ی ئایاری 2026، بە رووداوی راگەیاند، بڕیاری ژمارە 957ی ساڵی 2025 کە لە مانگی تشرینی ساڵی رابردوو دەرچووە، پێش دوو مانگ لە جێبەجێکردنی گشتێندراوە بۆ هەموو دامودەزگاکان، بۆیە بڕیارەکە "کتوپڕ نەبووە" و بازرگانان پێشوەختە لێی ئاگادار کراونەتەوە.

 

 

بە گوتەی بەڕێوەبەری گشتیی گومرگ، زۆربەی ئەو دراوە قورسەی بۆ هاوردەکردن دەچێتە دەرەوەی وڵات، بۆ کەلوپەلی لاوەکی و جوانکارییە، سامر قاسم دەڵێت، "زیادبوونەکە تەنیا بۆ کەلوپەلە لاوەکییەکانی وەک ئامێری کارەبایی، زێڕ و ئۆتۆمبێل بووە."

 

رێژەی پێناسی گومرگی لەسەر هاوردەکردنی زێڕ لە 5%ـی نرخەکەی و بۆ ئۆتۆمبێل لەنێوان 15% و بەرەو سەرەوە دەگۆڕێت؛ ئەمەش بەپێی جۆری ئۆتۆمبێلەکە، کارایی ژینگەیی (بە ئۆتۆمبێلە هایبریدەکانیشەوە.)

 

لە بەرامبەردا سامر قاسم داود دڵنیایی دەداتە هاووڵاتییان، کە مادە خۆراکییەکان، دەرمان و پێداویستییە سەرەکییەکان کاریگەرییان لەسەر نەبووە، یان ئەگەر گۆڕانکارییەکیش هەبێت، زۆر کەم و گونجاو دەبێت.

 

 

یەکێک لە ئامانجە سەرەکییەکانی ئەم گۆڕانکارییە، وەک سامر قاسم باسی دەکات، رێگریکردنە لەو کۆمپانیایانەی فێڵ لە باج دەکەن، ئەو دەڵێت: "پێشتر هەندێک کۆمپانیا بۆ ماوەی ساڵێک دادەمەزران و کەلوپەلیان هاوردە دەکرد، دواتر بێ ئەوەی باج بدەن کۆمپانیاکەیان دادەخست و بە ناوێکی دیکە کۆمپانیایەکی نوێیان دەکردەوە، ئەمەش بووبووە هۆی فەوتانی بڕێکی زۆر لە باجی دەوڵەت."

 

 

بەپێی سیستەمە نوێیەکە، سپاردەی باج بە رێژەی 1٪ بۆ مادە خۆراکییەکان و 3٪ بۆ کەلوپەلەکانی دیکە دیاریکراوە.

 

بەڕێوەبەری گومرگ روونیکردەوە، ئەم بڕە پارەیە تەنیا وەک "سپاردە" (ئەمانات) وەردەگیرێت؛ لە کۆتایی ساڵدا کاتێک بازرگانەکە مامەڵەی باجەکەی لەگەڵ دەستەی باج کۆتایی پێدەهێنێت، ئەو بڕە پارەیەی پێشتر داویەتی لێی دەردەکرێت و بۆی هەژمار دەکرێت.

 

ئەسیکۆدا (ASYCUDA) سیستمێکی نێودەوڵەتیی بەڕێوەبردنی گومرگە؛ بازرگانیی دەرەکی تێدا رێکخراوە و زانیاری لەسەر جۆرى کاڵا بازرگانییەکان دەستەبەر دەکات. 108 وڵات کاری پێدەکەن. ئەو بازرگانانەی لەو سیستمەدا تۆمارکراون، دەتوانن کاڵا بە نرخی فەرمی دۆلار (1320 دینار) هاوردە بکەن.